Πόσο επίκαιρος είναι σήμερα ο Μαρξ; από την «ε»

http://www.enet.gr/online/online_text/c=113,id=60305248,82516576,74495200

Της ΒΙΚΗΣ ΤΣΙΩΡΟΥ
Αυτή τη χρονιά μετρούμε 190 χρόνια από τη γέννηση του Καρλ Μαρξ, 125 από τον θάνατό του και 160 από την έκδοση του «Μανιφέστου του Κομμουνιστικού Κόμματος», του πιο γνωστού έργου του. Θα μπορούσε κανείς να εκτιμήσει πως η λάμψη αυτού του διανοητή έχει χαθεί μετά την κατάρρευση του σοβιετικού μπλοκ. Ομως ο χρηματιστικός καπιταλισμός του 21ου αιώνα και οι όλο και βαθύτερες ανισότητες που δημιουργούνται τον ξαναφέρνουν στην επικαιρότητα. Σε ένα εκτενές δημοσίευμα του περιοδικού «Κουριέ Ιντερνασιονάλ» δημοσιεύονται κείμενα επιλεγμένα από εφημερίδες και περιοδικά, μέσα από τα οποία διαγράφεται η διαχρονικότητα της σκέψης του.

Οσοι διαφωνούν ή διατηρούν επιφυλάξεις, καλούνται να απαντήσουν στο ερώτημα: «Εδώ και 125 χρόνια έχουμε αντιπροτείνει κάτι που να δίνει μεγαλύτερες ελπίδες σε εκείνους που δεν έχουν τίποτε;»

Απάντηση δίνει ο Καταλανός καθηγητής πολιτικής φιλοσοφίας και χρονικογράφος του διαδικτυακού τόπου των απανταχού πολέμιων της παγκοσμιοποίησης «Rebelion», Φρανσίσκο Φερνάντες Μπουέι:

«Για τους νέους σκλάβους, γράφει σε εφημερίδα του Μοντεβιδέο, της εποχής της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας -που σύμφωνα με πρόσφατες στατιστικές ανέρχονται σε 100 εκατομμύρια ανθρώπων- για τους εξαναγκασμένους προλετάριους που κοιτούν τον κόσμο από κάτω (το ένα τρίτο της ανθρωπότητας) και για κάποια άλλα εκατομμύρια ανθρώπων που δεν είναι ούτε φτωχοί ούτε προλετάριοι, αλλά που έχουν αποφασίσει να βλέπουν τον κόσμο με τα μάτια των τελευταίων, ο γερο-Μαρξ έχει ακόμη πράγματα να πει, παρ’ όλο που οι ανδριάντες του έχουν εκριζωθεί από τα βάθρα τους όπου είχαν στηθεί άλλες εποχές.

Ποια είναι αυτά τα πράγματα; Τι επίκαιρο υπάρχει ακόμη στο έργο του Μαρξ, μετά την άρνησή του και από εκείνους που έχτισαν κράτη και κόμματα στο όνομά του;

Ο Μαρξ, παρ’ όλο που είναι ένας κλασικός της κοινωνικο-οικονομικής και πολιτικής σκέψης, δεν είναι ακόμη δυνατόν να δώσει μια απάντηση αρεστή σε όλους, όπως θα συνέβαινε ίσως με έναν κλασικό της λογοτεχνίας. Δεν είναι δυνατό, γιατί ο Μαρξ είναι ένας κλασικός που έχει μια πολύ κατηγορηματική άποψη για τη σημασία των αγώνων μεταξύ των κοινωνικών τάξεων. Αυτό μας περιορίζει όταν θέλουμε να μιλήσουμε για το τι είναι ακόμη επίκαιρο στη σκέψη του Μαρξ. Και ο περιορισμός είναι σημαντικός: γιατί η σκέψη του Μαρξ είναι επίκαιρη μόνο για αυτούς που συνεχίζουν να βλέπουν τον κόσμο από κάτω με τα μάτια των δυστυχισμένων, των σκλάβων,των προλετάριων και των καταπιεσμένων.

Βεβαίως δεν είναι υποχρεωτικό να είσαι μαρξιστής για να βλέπεις τα πράγματα από αυτή την οπτική γωνία. Αρκεί να έχεις κάτι που δεν είναι και πολύ συνηθισμένο στις μέρες μας: συμπόνια προς τα θύματα της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης. Παρ’ όλα αυτά όμως χρειάζεται και λίγος μαρξισμός, ώστε η συμπόνια να μη γίνεται απλό παράπονο και να περάσουμε από τη συμπόνια στη δράση.

Ο Μαρξ είναι επίκαιρος όσο και ο Σέξπιρ ή ο Θερβάντες για τους εραστές της λογοτεχνίας. Και υπάρχουν πολλοί λόγοι γι’ αυτό. Ιδού μερικοί:

Ο Μαρξ έχει πει πως ο καπιταλισμός δημιούργησε για πρώτη φορά στην Ιστορία τις υλικές βάσεις της χειραφέτησης της ανθρωπότητας, αλλά η εσωτερική λογική του συστήματος απειλεί να μετατρέψει τις παραγωγικές δυνάμεις σε δυνάμεις καταστροφής. Εδώ βρισκόμαστε ακόμη. Ο καπιταλισμός έχει σε πολλά θέματα αλλάξει, αλλά αυτή η απειλή είναι ακόμη πιο προφανής σήμερα.

Ο Μαρξ είχε πει πως η κυριότερη αιτία της απειλής που μετατρέπει τις παραγωγικές δυνάμεις σε δυνάμεις καταστροφής και εξαντλεί έτσι «τις πηγές από όπου αναβλύζει κάθε πλούτος» είναι η λογική του ιδιωτικού κέρδους, η τάση τού να ανάγονται τα πάντα σε χρήμα, το γεγονός να ζεις στα «παγωμένα νερά του εγωιστικού υπολογισμού».

Εκατομμύρια άντρες και γυναίκες στην Αφρική, την Ασία και κυρίως στην Αμερική αισθάνονται πως αυτά τα νερά είναι ακόμη πιο κρύα σήμερα, κάτι που επιβεβαιώνουν οι ετήσιες εκθέσεις του ΟΗΕ και άλλων διεθνών οργανισμών για την κατάσταση του κόσμου». *

Blogged with the Flock Browser

Tags: ,

Εργάτης & Νεύρωση

ένα από τα πρώιμα και καθοριστικά κείμενα της ιταλικής «αντιψυχιατρικής»,
ένα κείμενο που μας φαίνεται τόσο «ξένο», ωμό και τόσο ξεχασμένο σήμερα, μέσα στην ηγεμονία του Θετικισμού και της αμερόληπτης Επιστημονικής ποσοτικής Έρευνας, και του βιοψυχιατρικού μοντέλου,
ένα βιβλίο που στην άγρια δεκαετία του 80 είχε εκδοθεί και στα ελληνικά,
το «εργάτης και νεύρωση», το Τζιοβάνι Τζέρβις, διαθέσιμο στο δημόσιο χώρο από τον «Ημιόροφο«.

Δείχνει τη σκέψη μιας άλλης εποχής αγωνιστ(ρι)ών, ψυχολόγων και ψυχιάτρων…
 
Μπορείτε να το κατεβάσετε από εδώ.

Blogged with the Flock Browser

Tags: , , , ,

Νέο τεύχος του περιοδικού Turbulence: Who can Save us from the Future?

Turbulence 4

Who can save us from the future?

Today, the very act of thinking about the future has become a problem. What both capitalism and ‘really existing socialism’ had in common was the belief in a future where infinite happiness would spring from the infinite expansion of production: sacrifices made in the present could always be justified in terms of a brighter future. And now? The socialist future has been dead since the fall of the Berlin wall. After that we seemed to live in a world where only the capitalist future existed (even when it was under attack). But now this future, too, is having its obituaries composed, and impending doom is the talk of the town. The ‘crisis of the future’ – that is, of our capacity to think about the future – is born out of these twin deaths: today it is easier to imagine the end of the world than the end of capitalism.

With this in mind we’ve assembled a collection of articles that, in different ways, speak to us about futures. As much as we didn’t want people’s ten-point programmes when, in June 2007 we asked ‘What would it mean to win?’, our interest here has nothing to do with futurology. There are no grand predictions. No imminent victory, because comfort-zone wishful thinking is the last thing anyone needs now; but no apocalyptic doom either. Neither are there any forward-view mirrors where capitalism recuperates everything and always gets the last laugh. We must have the modesty to recognise that the future is unknown, not because today is the end of everything or the beginning of everything else, but because today is where we are. What we do, what is done to us, and what we do with what is done to us, are what decide the way the dice will go. This requires the patient and attentive work of identifying openings, directions, tendencies, potentials, possibilities – all of which are things that amount to nothing if not acted upon – and of finding out new ways in which to think about the future.

PDF available here

 

Contents

Introduction: Present Tense, Future Conditional by Turbulence

Today I See the Future by Turbulence

1968 and Doors to New Worlds by John Holloway

Starvation Politics: From Ancient Egypt to the Present by George Caffentzis

Six Impossible Things Before Breakfast by The Free Association

Global Capitalism: Futures and Options by Christian Frings

The Measure of a Monster: Capital, Class, Competition and Finance by David Harvie

Et tu Bertinotti? by Sandro Mezzadra, with an Introduction by Keir Milburn and Ben Trott

There is No Room for Futurology; History Will Decide by Felix Guattari, with an Introduction by Rodrigo Nunes and Ben Trott [read as a PDF here (recommended)]

This is Not My First Apocalypse by Fabian Frenzel and Octavia Raitt

The Movement is Dead, Long Live the Movement! by Tadzio Mueller

Network Politics for the 21st Century by Harry Halpin and Kay Summer

 

Inside art work by Octavia Raitt.

Cover art by Kristyna Baczynski.

Blogged with the Flock Browser

Tags: , , ,

Απλήρωτοι εργαζόμενοι, στον αέρα οι φιλοξενούμενοι, κινδυνεύουν να κλείσουν 2000 Ξενώνες του Ψυχαργώς

Δυστυχώς, η ιστορία της αποϊδρυματοποίησης της ψυχικής υγείας στην Ελλάδα έχει αποκτήσει ζοφερή όψη. Από τα χθεσινά «νέα» το άρθρο, δώστε βάση στο ότι ο εργαζόμενοι έχουν φτάσει πια να παραιτούνται, αντί να κάθονται και να περιμένουν μήπως πληρωθούν, ή να αναλαμβάνουν διεκδικητική συνδικαλιστική δράση,. Δυστυχώς το μοντέλο οργάνωσης της ψυχικής υγείας με νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου, υπό την ομπρέλα του κράτους, έχει αποτύχει τελείως, μετατρέποντας και τους εργαζόμενους και τους ασθενείς σε μπαλάκια ανάμεσα στα αφεντικά των ΜΚΟ και στο Υπουργείο Υγείας.

Στον αέρα 2.000 ψυχικά πάσχοντες

Κινδυνεύουν να κλείσουν οι ξενώνες όπου φιλοξενούνται από οικονομικό αδιέξοδο

ΡΕΠΟΡΤΑΖ: Αρετή Αθανασίου athanasiou@dolnet.gr

Μενλαος Θεοδωρουλάκης. «Σε πολλούς ξενώνες χει  διακοπεί το τηλφωνο και σε πολλούς άλλους γίνεται  διακανονισμός με τη ΔΕΗ για χρη...»

Μενέλαος Θεοδωρουλάκης. «Σε πολλούς ξενώνες έχει διακοπεί το τηλέφωνο και σε πολλούς άλλους γίνεται διακανονισμός με τη ΔΕΗ για χρέη…»

Στα ψυχιατρεία κινδυνεύουν να επιστρέψουν οι 2.000 ψυχικά πάσχοντες που φιλοξενούνται στους 405 δημόσιους και ιδιωτικούς ξενώνες και οικοτροφεία του προγράμματος “Ψυχαργώς”! Η απειλή είναι περισσότερο ορατή από ποτέ, αφού η λειτουργία των ξενώνων έχει οδηγηθεί σε τραγικό οικονομικό αδιέξοδο.

«Τα τέσσερα τελευταία χρόνια τα πράγματα είναι τραγικά με αποκορύφωμα το πρώτο εξάμηνο του 2008, που είναι και η χειρότερη χρονιά μας λόγω των συσσωρευμένων χρεών αλλά και της μη καταβολής καμιάς έκτακτης επιχορήγησης έως και τον περασμένο μήνα», καταγγέλλει στα «ΝΕΑ» ο κ. Μενέλαος Θεοδωρουλάκης, κοινωνιολόγος, πρόεδρος της Συντονιστικής Επιτροπής του Δικτύου Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης και Ψυχικής Υγείας “Αργώς”.
Το Δίκτυο “Αργώς” εκπροσωπεί 36 μη κυβερνητικές οργανώσεις (νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου) που έχουν στην ευθύνη τους 160 ξενώνες και οικοτροφεία στα οποία φιλοξενούνται 2.000 ψυχικά πάσχοντες και εργάζονται 2.500 επαγγελματίες της υγείας. «Από το 2005 έως σήμερα- μετά τη λήξη της κοινοτικής συγχρηματοδότησης- η κατάσταση πάει από το κακό στο χειρότερο, αφού το υπουργείο Υγείας περικόπτει διαρκώς τη χρηματοδότηση και δεν καταβάλλει επαρκώς τα έξοδα λειτουργίας και τους μισθούς των απασχολουμένων υπαλλήλων, που παραμένουν απλήρωτοι για 2 έως και 6 μήνες για πολλοστή φορά έως τώρα και οδηγούνται σε ομαδικές παραιτήσεις».
Αποτέλεσμα των περικοπών και των μειωμένων επιχορηγήσεων είναι:
1. Στους περισσότερους ξενώνες το προσωπικό έχει μειωθεί κατά 22% ενώ σε κάποιες δομές η μείωση αγγίζει και το 45%. Το υπάρχον προσωπικό ακυρώνει τις διακοπές του αφού ούτε επίδομα αδείας ούτε τους οφειλόμενους μισθούς παίρνει.
2. 15 ξενώνες αντιμετωπίζουν αγωγές εξώσεων και άλλοι 6 έχουν λάβει εξώδικα από τους ιδιοκτήτες των ακινήτων λόγω μη πληρωμής των ενοικίων.
3. Εργαζόμενοι σε 8 ξενώνες έχουν κάνει αγωγές κατά των διοικήσεων που σε άλλες δέκα περιπτώσεις κλήθηκαν σε απολογία από την Επιθεώρηση Εργασίας.
4. Σε αρκετές δομές έχει διακοπεί το τηλέφωνο και σε άλλες έχει γίνει διακανονισμός για τα συσσωρευμένα χρέη προς τη ΔΕΗ.
5. Δεκάδες προμηθευτές διέκοψαν την πίστωσή τους προς τους ξενώνες με αποτέλεσμα να υπάρχει κίνδυνος να μείνουν χωρίς τρόφιμα και είδη άμεσης ανάγκης οι φιλοξενούμενοι ψυχικά πάσχοντες.
6. Όλοι σχεδόν οι ξενώνες χρωστούν εισφορές στο ΙΚΑ!
Ο κ. Θεοδωρουλάκης καταγγέλλει ότι σε πρόσφατη συνάντηση που είχαν εκπρόσωποι των εργαζομένων με την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υγείας, ο υφυπουργός Γ. Κωνσταντόπουλος «παρότρυνε τους εργαζόμενους να κάνουν επίσχεση εργασίας κατά των διοικήσεων των ξενώνων, υποστηρίζοντας ότι έχουμε εισπράξει όλα τα χρήματα».

«Με νύχια και με δόντια τους κρατάμε ανοιχτούς»

«ΑΥΤΗ ΤΗ στιγμή προσπαθούμε με νύχια και με δόντια να κρατήσουμε ανοιχτούς τους ξενώνες της Αττικής», λέει η Ξένια Μαθιούδη, εκπρόσωπος του Σωματείου Εργαζομένων του προγράμματος Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης “Ψυχαργώς” Αττικής.
«Οι άνθρωποι που φιλοξενούμε στους ξενώνες μας ήταν χρόνιοι ασθενείς που πέρασαν δεκαετίες ζωής στο Δαφνί και το Δρομοκαΐτειο. Έκαναν μπάνιο με μάνικες, δεν είχαν ρούχα ή ένα προσωπικό αντικείμενο, δεν είχαν δικαίωμα να βγουν στην κοινότητα. Τα τελευταία πέντε χρόνια ζουν για πρώτη φορά σαν άνθρωποι. Είχαν χάσει την αξιοπρέπειά τους και την ανέκτησαν όπως απέκτησαν και τα χαμένα τους δικαιώματα αλλά και την ποιότητα ζωής που ένα κράτος δικαίου είναι υποχρεωμένο να παρέχει στους ψυχικά άρρωστους συμπολίτες μας».
Το υπουργείο Υγείας αδιαφορεί για όλα όσα συμβαίνουν στον χώρο της ψυχικής υγείας. Αυτό πιστεύει η Αγγελική Συλλιγαρδάκη, πρόεδρος του Σωματείου Εργαζομένων στο “Περιβολάκι”: «Όταν το ελληνικό κράτος ήταν να κερδίσει από τα λεφτά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και δομές φτιάχτηκαν, και στελέχη βρέθηκαν. Τώρα που δεν κερδίζει και πρέπει να πληρώσει τη δική του συμμετοχή, προσπαθεί να μειώσει το κόστος εις βάρος των ψυχικά πασχόντων»!

Blogged with the Flock Browser

Tags: , , , , , ,

o φιλελεύθερος «Ορθολογισμός» – από τον Greek Rider


Σήμερα ο blogger Greek Rider είχε ένα πολύ καλό άρθρο για τις μεταμφιεσμένες ανορθολογικότητες της σύγχρονης (νεο)φιλελεύθερης σκέψης, ιδίως στην οικονομική επιστήμη. Μια συζήτηση που είναι αναγκαίο να διαχυθεί στην κοινωνία, πέρα από τα κλειστά τμήματα κριτικών θεωρητικών σπουδών του πανεπιστημίου. Ιδίως στην ελληνική μπλογκόσφαιρα, όπου οι κομματικοί οπαδοί της Φ.Σ. έχουν αναγορευτεί σε υπερασπιστές της «ορθολογικής σκέψης», και σε κοινωνικό και σε οικονομικό επίπεδο.
Αναδημοσιεύεται!

Η μεθοδολογία και φιλοσοφική τεκμηρίωση είναι το βασικότερο στοιχείο για την επιστημονική στοιχειοθέτηση κάθε άποψης. Το βασικότερο πρόβλημα της σημερινής κοινωνίας, πολιτικής καθώς και των κοινωνικών επιστημών (κυρίως των οικονομικών αλλά και άλλων) αποτελεί η αντιεπιστημονική τους βάση.

Στο άρθρο αυτό θα παρουσιάσω κάποιες τεκμηριωμένες απόψεις οι οποίες θα έπρεπε να κάνουν κάθε σκεπτόμενο άνθρωπο να αμφιβάλει για τα παρουσιαζόμενα ως θέσφατα της επικρατούσας πολιτικής θεωρίας (φιλελευθερισμό) και τα επακόλουθά της (νεοφιλελευθερισμό). Είναι αυτές οι αστήρικτες απόψεις που διατηρούν ως λογικό το σημερινό παράλογο και στερούν από την αριστερά το νόημα έκφρασής της οδηγώντας την σε ένα τεχνητό περιθώριο.

Σκοπός μου είναι να δείξω ότι η παρούσα κατάσταση έχει χαρακτηριστικά μιας θεολογίας που δεν στηρίζεται καθόλου στον ορθολογισμό και παράλληλα περιέχει έναν λογικό δογματισμό που αποστερεί τον Λόγο από βασικά φιλοσοφικά του χαρακτηριστικά χωρίς τα οποία δεν μπορεί να σταθεί.

Α) ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

1) Πληθωρισμός
Σε παλαιότερο άρθρα μου είχα δείξει ότι ο πληθωρισμός είναι ένα μέγεθος που δεν καθορίζεται αντικειμενικά από κάποια επιστημονικά κριτήρια αλλά μόνο από τους σκοπούς μιας μερίδας ανθρώπων. Έτσι ο δείκτης του πληθωρισμού διαφέρει ανάλογα αν κάποιος είναι φτωχός, μεσαίος ή πλούσιος αφού όσο φτωχότερος είναι τόσο περισσότερα χρήματα ξοδεύει σε αγαθά πρώτης ανάγκης και τρόφιμα. Τα τελευταία 15 χρόνια αυτός ο πληθωρισμός είναι πολύ μεγαλύτερος από τον τρέχοντα και αυτό δείχνει πόσο άσκοπες είναι οι διεκδικήσεις για μισθολογικές αυξήσεις σε σχέση με τον πληθωρισμό. Ένας πληθωρισμός που διαφέρει ριζικά ανάλογα με την κοινωνική ή εισοδηματική τάξη που ανήκει ο κάθε ένας δεν αντιπροσωπεύει αυτό για το οποίο φτιάχτηκε ο δείκτης και για το οποίο τον επικαλούνται οι ασκούντες την οικονομική πολιτική. Το ότι η στατιστική υπηρεσία δεν μπαίνει στον κόπο να ανακοινώνει πολλούς διαφορετικούς πληθωρισμούς οφείλεται στο ότι ιδεολογικά η κοινωνία μας έχει αποδεχθεί την παρούσα διάρθρωση του πληθωρισμού και όχι επειδή αντικειμενικά, επιστημονικά και εμπειρικά αποδεικνύεται το αντίθετο. Έτσι, ο πληθωρισμός δεν μπορεί να παρουσιάζεται χωρίς και την ιδεολογική τοποθέτηση που προϋποθέτει (Δείτε εδώ το προηγούμενο άρθρο: Τα δόγματα δεν είναι μόνο θρησκευτικά).

2) Ανεργία
Η μέτρηση της ανεργίας είναι καθαρά ιδεολογικό θέμα, πέρα από τον πολύ γενικό τεχνικό ορισμό της. Αν πιστεύουμε ότι η ελεύθερη αγορά μειώνει την ανεργία τότε έχουμε την τάση να μετράμε ως άνεργους λιγότερα άτομα. Πολλοί μάλιστα τείνουν να κατηγορούν κρατικές παρεμβάσεις που καλύπτουν κοινωνικά άτομα που δεν εργάζονται. Σε αυτό παίζει ρόλο και το τι αποδεχόμαστε να είναι το όριο, αν για παράδειγμα είναι αποδεκτό ένας πτυχιούχος να εργάζεται ως delivery. Ακόμη το αν η μερική απασχόληση θα θεωρείται ως κανονική εργασία με αποτέλεσμα να μειώνει τεχνητά τους δείκτες της ανεργίας. Και εδώ λοιπόν βλέπουμε ότι δεν υπάρχει κάποιο αντικειμενικό και επιστημονικό κριτήριο μέτρησης της ανεργίας αλλά αντίθετα αυτή εξαρτάται από το τι επιλέγουμε να μετράμε με βάση ιδεολογικά κριτήρια.

3) Ο ατομικός ορθολογισμός και ωφέλεια
Η οικονομική επιστήμη μοντελοποιεί και εξάγει έτσι συμπεράσματα ή κάνει οικονομικές υποθέσεις υποθέτοντας ότι τα άτομα έχουν άριστη υπολογιστική ικανότητα που τους οδηγεί σε ορθολογικούς υπολογισμούς με στόχο την μέγιστη ωφέλειά τους. Το δεδομένο όμως αυτό υποτιμάει την ανθρώπινη κρίση υποχρεώνοντας τα υποκείμενα άτομα να ακολουθούν μοντέλα συμπεριφοράς που αγνοούν την ελευθερία τους. Στην ουσία οι οικονομολόγοι υπερτιμώντας τις ανθρώπινες υπολογιστικές ικανότητες υποτιμούν την ανθρώπινη ορθολογικότητα. Η οικονομική επιστήμη αντιφάσκει παραβαίνοντας τις ίδιες προκείμενες του ορθολογισμού όταν θεωρεί ότι η λογική μας δεν μπορεί να δράσει ελεύθερα ανεξάρτητα από τις επιθυμίες μας.

4) Η αξία των προϊόντων
Παράλληλα με τα παραπάνω ο καθορισμός της αξίας των πραγμάτων έχει δεχτεί πολλές διαφορετικές ερμηνείες για να καταλήξει εδώ που είναι σήμερα. Καμία από τις προηγούμενες απόψεις για τον καθορισμό των αξιών των εμπορευμάτων και της εργασίας δεν είχε μικρότερη αξία από τη σημερινή νεοκλασική άποψη. Καμία οικονομική άποψη δεν μπορεί αντικειμενικά να καθορίσει αν οι αξίες των πραγμάτων ισούνται με την πραγματική τους αξία. Για παράδειγμα ο Adam Smith έλεγε ότι η αξία των πραγμάτων εξαρτάται από τον κόπο που χρειάζεται κάθε ένας για να τα αποκτήσει. Ο David Richardo έλεγε ότι η αξία εξαρτάται από την σχετική εργασία που χρειάζονται για να κατασκευαστούν. Ο Stuart Mill θεώρησε ότι η αξία ενός προϊόντος είναι αυτή που επιτρέπει στους παραγωγούς να ανταλλάσσουν ένα κόστος παραγωγής με ένα κανονικό κέρδος. Ο Marx έλεγε ότι ένα προϊόν έχει τόση αξία όση η εργασία που είναι ενσωματωμένη σε αυτό. Η αξία των παραπάνω κλασικών φιλελεύθερων απόψεων για τον καθορισμό της αξίας των προϊόντων είναι πολύ ανώτερη από την σημερινή ουδετερότητα της οικονομικής επιστήμης που δεν αναφέρεται καν σε αξία αλλά μόνο σε τιμή. Αυτό αποτελεί μια καθαρή ιδεολογική και μη επιστημονική επιλογή που επιτρέπει την εμπορευματοποίηση των πάντων συμπεριλαμβανομένων της φύσης ή της εργασίας. Με τον ίδιο τρόπο η έννοια της ωφέλειας που εισήγαγε ο Bentham δεν ήταν αυτό που επιδίωκαν οι οικονομολόγοι ώστε να νομιμοποιήσουν με καθαρά ιδεολογικό τρόπο συγκεκριμένες συμπεριφορές. Έτσι εφευρέθηκε κυριολεκτικά και αυθαίρετα η έννοια της αυτονομίας του καταναλωτή. Τη θέση της ευημερίας κατέλαβε η καταναλωτική προτίμηση.

5) Συμπέρασμα για τα οικονομικά
Τα παραπάνω είναι απλά ενδείξεις και χαρακτηριστικά παραδείγματα του άτοπου της οικονομικής επιστήμης. Δείχνουν ότι η οικονομική επιστήμη δεν στηρίζεται στην μελέτη αντικειμενικών φαινομένων, όπως κάνει π.χ. η χημεία αλλά σε μελέτη φαινομένων που η ίδια η οικονομική θεωρία ιδεολογικοποιεί εκ των προτέρων και βέβαια μόνο έτσι μπορεί να λειτουργήσει. Τότε όμως δεν μπορεί να αρνείται άλλους ιδεολογικούς καθορισμούς των βασικών εννοιών της λέγοντας ότι λειτουργεί αντικειμενικά. Οι κοινωνικές επιστήμες, η πολιτική, η ιδεολογία και κυρίως η φιλοσοφία έχουν άμεσο ρόλο στον καθορισμό αυτών των ιδεολογικών ζητουμένων. Η οικονομική επιστήμη, συνεπώς, δεν δικαιούται να διαμορφώνεται και να λειτουργεί ερήμην κάποιου θεωρητικού πλαισίου που εμείς θέλουμε να της δώσουμε. Στην ουσία τα οικονομικά σήμερα χρησιμοποιούν έναν εργαλειακό ορθολογισμό με στόχο την απο-ιδεολογικοποίησή τους. Αυτό όμως, όπως είδαμε, δεν γίνεται γιατί τότε οδηγούνται σε φιλοσοφικό και λογικό άτοπο. Τα παραπάνω είναι πολύ σημαντικά στο βαθμό που δίνουν επιχειρήματα στις άρχουσες τάξεις και τις ελίτ. Με βάση αυτά τα επιχειρήματα φτιάχνονται οι πολιτικές και καθορίζονται οι κυρίαρχες ιδεολογίες. Τα επιχειρήματα αυτά, όμως, δεν αντέχουν την παραμικρή φιλοσοφική και λογική κριτική.

Β) Ο ΕΡΓΑΛΕΙΑΚΟΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΟΡΘΟΛΟΓΙΣΜΟΥ
Σήμερα οι κοινωνικές επιστήμες έχουν θέσει στο περιθώριο ο,τιδήποτε δεν φαίνεται πολύ άμεσα να παράγει μετρήσιμα αποτελέσματα. Με αυτό τον τρόπο ολόκληρη η φιλοσοφία και πολλά θεωρητικά ζητήματα όχι μόνο δεν λαμβάνουν χρηματοδότηση αλλά επιπλέον τίθενται στο περιθώριο των συζητήσεων και των ερευνών. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα, τα τελευταία 40 χρόνια, την πλήρη εγκατάλειψη των κοινωνικών επιστημών και της θεωρητικής έρευνας. Όλη αυτή η κατάσταση συνέτεινε στην μη αμφισβήτηση των εργαλειακών προτεραιοτήτων της κυρίαρχης ιδεολογίας.

Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς λέει: «Εφεξής, η μονόδρομη σκέψη αρκείται στην «αντικειμενική» διαπίστωση ότι τα δεδομένα αυτά «υπάρχουν» ή «υπήρξαν» στο πλαίσιο μιας υπερκείμενης «πραγματικότητας». Και στο πλαίσιο αυτό, κοινωνικά «ωφέλιμη» μπορεί να είναι μόνον η παραγωγή και προώθηση γνώσης που σέβεται σχολαστικά την αναμφισβήτητη αυτή πραγματικότητα.»

και συνεχίζει: «Με αυτή την έννοια, ο αυστηρός περιορισμός της αναζήτησης σε ό,τι προσδοκάται ότι θα παράγει άμεσους καρπούς ισοδυναμεί με προκαταρκτική αυτοφίμωση της στοχαστικής δυνατότητας του ανθρώπου.»
Άρα λοιπόν κάθε «ενδεχομενική» σκέψη που θέλει να αναζητήσει γιατί μια πραγματικότητα επικράτησε έναντι μιας άλλης βρίσκεται εκτός επιστημονικότητας από τον τρέχοντα εργαλειακό θετικισμό. Όπως λέει ο Τσουκαλάς: «Η αλήθεια του κόσμου εγκλωβίζεται, λοιπόν, όλο και ασφυκτικότερα σε μια γιγάντια αυτοαναφορά που εξαντλείται σε ό,τι αναμφισβήτητα «υπάρχει» ή «υπήρξε».

Και συνεχίζει: «Μολονότι, λοιπόν, δεν είναι δυνατόν να προβλεφθεί με ακρίβεια, θεωρείται γενικώς ότι το μέλλον αυτό δεν μπορεί να είναι τίποτα άλλο από εκείνο που θα προκύψει από την κίνηση ενός παρόντος, για το οποίο πιστεύεται, αφελώς ή κακοπίστως, ότι μπορεί να μας δίδεται ευθέως και δίχως εννοιακές διαμεσολαβήσεις..όλο και περισσότερο, η επιμελής τεκμηρίωση δεν τροφοδοτεί τη θεωρητική φαντασία, αλλά τείνει να την υποκαθιστά….Η θεμελιακή δομή της κοινωνίας εμφανίζεται ως δεδομένη και οριστικά «κατακτημένη»…Σε πλήρη αντιδιαστολή, λοιπόν, με ό,τι συμβαίνει με τις κατακτήσεις της εργατικής τάξης που μπορεί «ευλόγως» να «οφείλουν» να διαβρώνονται μέσα στην ακατάπαυστη ιστορική τους εξέλιξη, οι καίριες ιδεολογικές, θεσμικές και πολιτισμικές «κατακτήσεις» του αστικού φιλελευθερισμού εμφανίζονται, εξίσου «ευλόγως» , ως αυτονοήτως «ανεπίστρεπτες«.

Παρακάτω συνεχίζει: «..η σημερινή μορφή απελπισίας εμφανίζεται ανενεργή ως εκφραζόμενη, όχι μέσω του λόγου, αλλά μέσω της σιωπής…Στο ιδεολογικό επίπεδο, ο κυρίαρχος φιλελευθερισμός εξελίσσεται, λοιπόν, ως ένας απόλυτος και έμφοβος νοηματικός συντηρητισμός. Στην πλειοψηφία τους, οι κοινωνικοί στοχαστές, όχι μόνο δεν επιδιώκουν να ερμηνεύσουν ή να αλλάξουν τον κόσμο. Διστάζουν ακόμη και να περιγράψουν τις αντιφάσεις του και να προβληματιστούν για την πορεία του».

Σε αυτό το πλαίσιο συνεχίζει λέγοντας: «…δεν υπάρχει άλλη λύση από την προώθηση μιας συστηματικής «αντισυστημικής» σκέψης και δράσης με στόχο να μετασχηματίσει ή να ανατρέψει το ίδιο το συστημικό πλαίσιο. Η ιστορική φάση που διερχόμαστε επιτάσσει τη διατύπωση υπαλλακτικών πολιτικών προταγμάτων…» .

Το συμπέρασμα όλων των παραπάνω είναι ότι ο τρέχων ορθολογισμός και θετικισμός που δεν αφήνει χώρο στο «ενδεχομενικό» δεν αφήνει επίσης τον απαραίτητο χώρο στο ριζικό φαντασιακό (Καστοριάδης) που θα έκανε να αναδυθούν νέες οντολογικές δυνατότητες που θα μετέτρεπαν το πιθανό σε πραγματικό. Μέσα από μια τέτοια οντολογική δυνατότητα θα μπορούσε να αναδυθεί το όραμα μιας προόδου με λιγότερα αναλώσιμα αγαθά αλλά και λιγότερη δυστυχία (Αλεξάνδρα Δεληγιώργη).

Όπως λέει η Δεληγιώργη:»..ο συμβιβασμένος διανοητής απαλλάσσει τον εαυτό του από τα βάρη της ελευθερίας που συνέχει την κριτική δύναμη της σκέψης».

Τέλος, το πιο σημαντικό, της Δεληγιώργη, κατά τη γνώμη μου, είναι το εξής: «…τα πρίσματα εναντίωσης έχουν την έρεισή τους σε ψυχικές παραστάσεις συνυφασμένες με προσωπικά βιώματα που σφραγίζουν την υποκειμενικότητα, ωθώντας την να υπάρξει στοχαστικά και αποφασισμένα ως συνείδηση δι’ εαυτήν. Ωθώντας την, δηλαδή, να διερωτηθεί για το νόημα και την εγκυρότητα των κανόνων με τους οποίους η ισχύουσα τάξη του λόγου νομιμοποιεί μια τάξη πραγμάτων που γεννά όχι μόνον αλλοτρίωση και πραγμοποίηση, αδικία και ανισότητα, αλλά και απάθεια. Μέσω αυτής της ώθησης να διερωτηθεί και να συλλάβει εξόδους, η ψυχικά και ιστορικο-κοινωνικά συνθηκοποιημένη υποκειμενικότητα αποκτά την θεωρητική διάσταση…..να μετασχηματίζει….την ισχύουσα τάξη πραγμάτων και την ισχύουσα τάξη του λόγου που την νομιμοποιεί ή απλώς την δικαιολογεί στην κοινή γνώμη.»

Όλα τα παραπάνω νομιμοποιούν θεωρητικά και φιλοσοφικά την αμφισβήτηση της άρχουσας τάξης του Λόγου και του εργαλειακού ορθολογισμού όχι μόνο όπως παρουσιάστηκε μέσα από τις εγγενείς αντιφάσεις της οικονομικής επιστήμης αλλά κυρίως με τη ριζική αμφισβήτηση της τρέχουσας τάξης του Λόγου μέσω της απελευθέρωσης της φαντασίας έξω από το ορθολογικό εργαλειακό και θετικιστικό-εμπειρικό-πραγματολογικό μοντέλο με σκοπό την ανάδυση δυνατοτήτων που σήμερα δεν φαίνονται. Σε αυτά τα πλαίσια κινούνται πολλοί στοχαστές τους οποίους το σύστημα θεωρεί ουτοπιστές ενώ στην ουσία κάνουν αυτό που έκανε πάντοτε ο άνθρωπος, στοχάζονται νέες δυνατότητες για καλύτερους κόσμους που τώρα μένουν άσκεφτοι από την κοινή γνώμη που έχει αποκοπεί από την φιλοσοφία βάσει ενός οργανωμένου σχεδίου εμπορευματοποίησης της θεωρητικής γνώσης απονευρωμένης από κάθε ανθρωπιστική αξία ή ηθική νομιμοποίηση, η αγορά αντικατέστησε και τα δύο μέσω μιας άτυπης φίμωσης της δημιουργικής σκέψης.

Έτσι, η αντίδραση, η άρνηση ή ακόμη και ο δογματισμός πολλών τμημάτων της αριστεράς μπορεί να θεωρηθεί ως μια λογική συνέπεια έναντι σε μια δρομολογημένη ανορθολογική συμπεριφορά του Λόγου που αποκόπηκε από τις φιλοσοφικές του ρίζες προσπαθώντας να νομιμοποιήσει μετά μανίας την ανθρώπινη τεχνική.

Βιβλιογραφία
1) Αφιέρωμα περιοδικού cogito, τεύχος 8, Μάιος 2008, σσ. 28-70.
2) Εισαγωγή Κ.Τσουκαλά στο Μετά τον Φιλελευθερισμό, εκδόσεις Σύγχρονη Σκέψη, Αθήνα 2004, σσ.13-55.
3) Αλεξάνδρα Δεληγιώργη, Καιρός, Εκδόσεις Αλεξάνδρεια, 2008, σσ. 12-45.
4) Φ. Τζέιμσον, Οι αρχαιολογίες του μέλλοντος, εκδόσεις Τόπος, 2008, τόμος Ι.
5) Θ. Αλεξίου, «Πολιτική Οικονομία του Σώματος», Περιοδικό Θέσεις, Απριλίου-Ιουνίου 2005, σσ.93-116
6) Αξελός, Αυτή η Διερώτηση, Εκδόσεις Εστία, Αθήνα 2003.

Blogged with the Flock Browser

Tags: , , ,

Dialogical Self – Conference in Cambridge, UK, August 26-29th 2008

Ένα πολύ ενδιαφέρον συνέδριο που ξεχάσαμε να αναφέρουμε είναι το πέμπτο διεθνές συνέδριο για το Διαλογικό Εαυτό. Εμπνευσμένο από τη θεωρία του Μ.Μ.Μπαχτίν για τη διαλογικότητα, το συνέδριο αυτό έρχεται να προστεθεί στο ρεύμα αυτό που προσπαθεί να οικοδομήσει μια άλλη ψυχολογία και εν γένει μια διαφορετική κοινωνική έρευνα, μακριά από το θετικισμό και την ποσοτικοποίηση της συμπεριφοράς, σε συνάφεια όμως με τις ανθρωπιστικές επιστήμες, τη λογοτεχνική θεωρία, τις πολιτισμικές σπουδές, κλπ.

Για περισσότερα, μπορείτε να δείτε την ιστοσελίδα του συνεδρίου.
Γίνεται στο Cambridge, στις 26-29 Αυγούστου, και μπορείτε να δείτε το πρόγραμμα (που είναι πολύ εκτεταμένο) εδώ.
 
Περισσότερες πληροφορίες στα αγγλικά:
The concept of dialogical self is a new development in psychology which combines the work of theorists such as Bakhtin and James with the latest developments in cultural, cognitive and social psychology and in psychotherapy. This new approach is closely related to narrative psychology, constructivism, and cultural psychology, but the focus is upon the multivoiced self. According to the concept of the dialogical self, the individual self is social in origin and dialogical in function. The self reflects and appropriates the voices of society and significant others, and within the functioning of the self we find these voices in dialogue.

Exploration of the dialogical self has broad scope, ranging from literary sciences to brain research and from empirical psychology to psychotherapy practice. It brings together different fields of psychology, such as personality, developmental, social, and clinical psychology. Across these diverse fields, the concept of the dialogical self provides an interdisciplinary platform for innovative research, theory and practice.

Central topics of interest include: self and identity, culture and self, globalization, music and dialogue, power and rhetoric, dialogue and political psychology, reconstruction of self-narratives in psychotherapy, dialogue and development

For more information on the current topics in the field, we advise consulting one of the recent special issues on the Dialogical Self: Culture & Psychology (vol.7, 3, 2001), Theory & Psychology (vol.12, 2, 2002), Journal of Constructivist Psychology (vol.16, 2, 2003), Identity (vol.4, 4, 2004), and Counselling Psychology Quarterly (vol.19, 1, 2006).

A recent review of the field can be found in: Hermans, HJM, & Dimaggio, G. (2007). Self, identity, and globalisation in times of uncertainty: A dialogical analysis. Review of General Psychology, March.

Up-to-date articles and discussions can also be found in the International Journal for Dialogical Science (IJDS), which is an interdisciplinary, peer-reviewed, electronic open-access journal.

The Fifth International Conference on the Dialogical Self will focus upon the self and dialogue and the ways in which meaning is constructed and reconstructed. The purpose of the conference is to organize interchange and discussion of problems related to the dialogical self across the boundaries of specific (sub)disciplines. As such, the Fifth International Conference on the Dialogical Self is open to psychologists and representatives of other social sciences and arts.

From the first Conference in Nijmegen (2000), through the second Conference in Gent (2002), the third Conference in Warsaw (2004), and the fourth Conference in Braga (2006), these International Conferences on the dialogical self have served as exciting meeting places for theoreticians, researchers, psychotherapists and trainers interested in exploring the implications of the dialogical self in their fields of work.

As with previous conferences, the Fifth Conference is closely connected to the International Society for Dialogical Science (ISDS).

For more information about the scientific programme, please contact the Chairperson, Hubert Hermans at HHermans@psych.ru.nl, or for more information about the organisational aspects of the conference, please email the conference organisers at dialogicalself2008@googlemail.com.

Blogged with the Flock Browser

Tags: , , , , ,

Petition for the preservation of a psychoanalytical oriented, critical Social Psychology in Hanover (Germany)

Since the 1960s there has been a tradition of psychoanalytically substantiated Social Psychology linked to psychoanalytical oriented critical social theories, at the University of Hanover (Germany) that is now under the immediate threat of being closed down.

Hanover is not the only place where inconvenient psychoanalytical and, generally, critical thinking is being pushed out of universities. Accordingly, it is the more important to safeguard the few places where this form of science can still be passed on, updated, and developed.

The «Association Critical Social Psychology», a coalition of students from all disciplines in which Social Psychology is still involved, has launched a petition to demand the preservation or re-establishment of a researching and teaching Critical Social Psychology in Hanover that, at least in the German-speaking world, is unique in its focus.

Please support us: Sign the petition below and send it back to: sozialpsychologie@web.de. Attached you will find the supplementary text for the petition. Our homepage www.sozialpsychologie-hannover.de will give you more information about the Association Critical Social Psychology and our campaigns (unfortunately it is in German, but we hope to have an English version available soon).

It would definitely be of great help for us if you could spread this mail via other mailing lists and forward it to potential supporters who are interested in socio-critical thought and psychoanalysis.

If you have any further ideas how to support us, be it appeals in newspapers or journals, placing links on your homepage, notices, or distributing signature lists (to be found on our homepage) in seminars, libraries, or research institutes or whatever comes to your mind, we would very much appreciate your engagement and/or receiving an email: sozialpsychologie@web.de.

We thank you for your support!

All the best

Markus Brunner

Association Critical Social Psychology

************************************************

Petition for the re-establishment of a Hanover Social Psychology that is viable for research, teachings, and criticism

With its socio-critical orientation and psychoanalytical foundation, Hanover’s Social Psychology is unique in the German-speaking university area. We deem it unacceptable that this form of analysis-oriented Political Psychology, despite its topical relevance and questions, should be banned from universities.

Accordingly, the signatories demand the immediate re-establishment of an unrestrictedly researching, teaching, and critical Department for Social Psychology at the Leibniz University, Hanover.

First Name:

Last Name:

Title:

University:

Address:

Postal Code:

City:

Country:

E-mail-address:

supplementary-text-petition

Blogged with the Flock Browser

Tags: , ,