Y. Moulier Boutang: Ο άυλος καπιταλισμός και η οικονομική κρίση

Θεσσαλονίκη, Σάββατο 14 Φεβρουαρίου 2009, 18:00

Ακριβής τοποθεσία: ΕΔΟΘ, Προξένου Κορομηλά 51, 4ος όροφος
Διοργάνωση: Κοινωνικό Εργαστήριο Θεσσαλονίκης

afisasocialforum.jpg
Η εικόνα εμφανίζεται σε σμίκρυνση (φυσικό μέγεθος)
Το Κοινωνικό Εργαστήριο Θεσσαλονίκης οργανώνει το 2ο μέρος του Σεμιναρίου του για τον Ψηφιακό Καπιταλισμό, με ομιλητή τον Yann Moulier Boutang

Ο
Γιαν Μουλιέ-Μπουτάν διδάσκει οικονομική θεωρία και βιομηχανικό σχέδιο
στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο της Compiègne. Είναι διευθυντής έκδοσης
του περιοδικού Multitudes και μέλος των Γάλλων Πρασίνων. Από το 1980
είχε συμμετάσχει σε πρωτοβουλίες όπως η αυτονομιστικής έμπνευσης
επιθεώρηση Camarades και το Διεθνές Κέντρο για τους Νέους Χώρους
Ελευθερίας (CINEL) του Φελίξ Γκουαταρί. Έργα του: η βιογραφία του Λουί
Αλτουσέρ, το θεμελιώδες De l’esclavage au salariat [Από τη δουλεία στη
μισθωτή σχέση], το La révolte des banlieues ou les habits nus de la
République, [Η εξέγερση των προαστίων ή τα γυμνά ρούχα της Δημοκρατίας]
καθώς και πολλά άλλα βιβλία και άρθρα για το γνωσιακό καπιταλισμό και
την άυλη εργασία (μόνος του ή από κοινού με την Αντονέλλα Κορσάνι, τον
Τόνι Νέγκρι και τον Μαουρίτσιο Λατζαράτο).

Ο άυλος καπιταλισμός και η οικονομική κρίση
Οι
επικρατούσες καθώς επίσης και οι ριζοσπαστικές αναλύσεις της
οικονομικής κρίσης έχουν επικρίνει μια υπερχείλιση ρευστότητας (πάρα
πολλή πίστωση στους διάφορους οφειλέτες). Έχει προταθεί και μια δεύτερη
ιδέα για την κρίση: ότι η πραγματική οικονομία παραμελήθηκε και έτσι
έπεσε θύμα διότι δόθηκε πάρα πολλή προσοχή στην άυλη οικονομία. Οπότε
πρέπει να προωθηθεί μια επιστροφή στην υλική βάση της ανάπτυξης.
Εγώ
θα προσπαθήσω να καταδείξω ότι αυτές οι δίδυμες ιδέες είναι ακατάλληλες
και ιδιαίτερα επικίνδυνες στην παρούσα κατάσταση, επειδή αγνοούν:
α) την κρίσιμη στροφή της συσσώρευσης του κεφαλαίου, αυτό που αποκαλώ γνωσιακό καπιταλισμό
β) την οικολογική καμπή της οικονομίας και του πλούτου
γ) τον κοινωνικό καθορισμό της οικονομικής κρίσης και την πολιτική αστάθεια της ρύθμισης του γνωσιακού καπιταλισμού.
Αυτοί
οι τρεις παράγοντες δημιουργούν ένα είδος διακλάδωσης που θα μπορούσε
να καταστήσει δυνατή μια εναλλακτική λύση στη συσσώρευση με σκοπό το
κέρδος για πρώτη φορά στους τέσσερις τελευταίους αιώνες.

Powered by ScribeFire.

Advertisements

One comment on “Y. Moulier Boutang: Ο άυλος καπιταλισμός και η οικονομική κρίση

  1. Ο/Η ELIAS λέει:

    Διαβάζω Μουλιέ-Μπουτάν και ορθώς έχει
    αποσυνδέσει την κρίση απο την πιστωτική επέκταση και την εντάσσει σε μια προβληματική άυλου καπιταλισμού με την εμπλοκή και άλλων παραμέτρων μαρξιστικής ανάλυσης. Ομως πέρα απο την οπτική της αλλαγής των εργασιακών σχέσεων και της συσσώρευσης κεφαλαίου, ζούμε μια πρωτοφανή κατάσταση αργού θανάτου των ατομικών επιθυμιών και των συλλογικών οραμάτων. Στην μηχανική των οικονομικών συστημάτων, δεν υπάρχει »θετική ψυχολογία», που να μπορεί σήμερα να γυρίσει σωστά τους ιμάντες του κέρδους και να αναδιανείμει πλούτο στις μάζες.
    Επειδή το εξωτερικό συστημικό άγχος της υπερπροσπάθειας μετοικεί σε μεγάλο βαθμο εντός της διχασμένης μας υποκειμενικότητας, μεγαλώνει ο ατομικός φόβος μιας αποτυχίας ή της χρεοκοπίας ψυχής και περιουσιών.
    Η δομική οικονομική κρίση στηρίζεται και στην ενδοψυχική εμπλοκή, στην νευρωτική διαστολή των ατόμων, που απεικονίζεται στην δήθεν συλλογική νοημοσύνη των ΜΜΕ,ως μια κατάσταση παθητικής αποδοχής των δρώμενων(οι κοινωνίες σερβίρουν στα μέσα αυτά που τις αποχαυνώνουν
    Η επικληση μιας πχ Νέας Αριστεράς, ως ιδεολογία και κινηματική συμβολοποίηση κοινωνικής δικαιοσύνης, δεν μπορεί να αποσοβήσει δομικές ανισορροπίες διοτι μετέχει σε αυτές, είναι μέρος της δομημένης και συντεταγμένης πολιτειακής οργάνωσης των κοινωνιών. ( ας θυμηθούμε την μεγάλη μαρξιστική συμβολή στην α-δυνατότητα του οργανωτικού Συμβολικού θεάτρου της ανατροπής: η προτροπή για για τους προλετάριους να ενωθούν, ηταν περισσότερο σαν ευχή του γεροΚάρολου, μάλλον απωθημένο προιόν της εσχατολογικής του προσέγγισης για την συλλογική νοημοσύνη των καταπιεσμένων ,την ασυντόνιστη δράση των ατόμων που εξεγείρονται στους αδυσώπητους νόμους της Αγοράς)
    Χρειάζεται να κατανοήσουμε τον μηχανισμό κοινωνικής νεύρωσης και ατομικών εμμονών, που γεννάει ο όψιμος σημειο-καπιταλισμός: χρήμα, ηδονή του κέρδους και του status, εικόνες και θεάματα εμποδίζουν την αληθινή ευημερία και εγκαθιστούν δομές επίπλαστης ευφορίας.
    Στην ροή της καθημερινότητας, όπου δυστυχώς το άτομο σταματά να σκέφτεται με όρους ουμανιστικής και σοσιαλιστικής ηθικής, αλλά υιοθετεί την τηλεοπτική και αυτοκινιτιστική ταχύτητα, στους δρόμους, στα γραφεία, στα κινητά και στους καναπέδες , νεκρώνουν οι νευρώνες μεταβίβασης της Λογικής και ενεργοποιούνται αυτοί του άγχους και της αλλοτρίωσης.
    Και η Πολιτική, εξαντλείται για τον καθένα , μπροστά στους λογαριασμούς και στην ακρίβεια, μπροστά στο χάσμα του θέλω με το μπορώ…
    Θα πρέπει να υιοθετηθούν στα νέα μοντέλα της μακρο-αβεβαιότητας, παράμετροι που να ενσωματώνουν το ζήτημα της διαχείρισης των επιθυμιών, σε ατομικό και κοινωνικό επίπεδο . Και αυτό διοτι στην μικροοικονομική του πανικού ,δυστυχώς, ανακαλύπτουμε οτι δεν υπάρχει ο μέσος άνθρωπος, η κοινή γνώμη, ο απλός πολίτης. Αυτοί οι όροι είναι μυθεύματα και δημιουργήματα του συστήματος μικροφυσικής της εξουσίας και του κεφαλαίου(να θυμηθούμε και λίγο Φουκώ) και ενισχύθηκαν απο την αριθμητική των αγορών που επέβαλλε η οικονομική σχολή του Σικάγο στην δεκαετία του ’70 ( μονεταρισμός του Φριντμαν

    »Αυτό που έχουμε σήμερα δεν είναι τόσο πολύ η ΠΟΛΙΤΙΚΗ της απόλαυσης, όσο, για την ακρίβεια, η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ (η διοίκηση) της απόλαυσης, η οποία με τη στενή έννοια είναι μια μετα-πολιτική πράξη..’’, έγραψε πρόσφατα ο σλοβένος διανοούμενος Σ.Ζίζεκ Ξεκινώντας απο μια αυτονόητη αποδοχή της οικονομικής πραγματικότητας, οτι τα συναλλακτικά ήθη διαμορφώνουν και διαμορφώνονται απο τους ατομικούς ψυχισμούς και την επίδραση του Συμβολικού στην επιθυμητή -καταλήγουμε να ψηλαφούμε την σχεδόν ιδεατή και εξω-συμβατική με τις ηθικές νόρμες , εξατομικευμένη σχέση με το χρήμα, όπως αυτή σχετίζεται με τις λακανικές θεωρήσεις.

    Π.χ την έννοια του Αλλου στην οικονομική συμπεριφορά, θα ηταν προχειρότητα να την ταυτίσουμε με την θεοποίηση της επιθυμίας για κέρδος ή συσσώρευση πλούτου, αν και πρόσφατες προσεγγίσεις του λακανικού ακαδημαικού κοινού, φαίνεται να καταλήγουν στην αναλυτική προβληματική για την ψυχική εξουσία του χρήματος.

    Να επισημάνουμε την πολύ σημαντική ζιμμελιανή( G.Zimmel, γερμανός κοινωνιολόγος του 20ου αιώνα)προσέγγιση για την Φιλοσοφία του Χρήματος( 1900)όπου σχεδόν μας εισάγει στην οικονομική πραγματικότητα ως σκηνικό πάθους και αναπαράστασης.

    Η φρουδική και λακανική (Z.Lacan, μαθητής του Freud ) προσέγγιση του Οικονομικού δεν υφίσταται ξεχωριστά απο την ιδεολογική και πολιτική ψυχοπαθολογία και ανάλυση διοτι υπόρρητα εννοείται στους μηχανισμούς που διαμορφώνουν την επιθυμία του υποκεiμένου. Με βάση την Μηχανική των Επιθυμιών ,μέσω του Ντελέζ και του Μπωντριγιάρ, μπορούμε να συσχετίσουμε -οσο είναι εφικτό- την εξουσιαστική δομή της επιθυμίας κέρδους με το Επιθυμητό.

    Εάν σήμερα απομυθοποιήσουμε το Μεγάλο Κεφάλαιο ως δαιμονιακό και πυρηνικό κομμάτι της καπιταλιστικής πραγματικότητας -χωρίς να απορρίψουμε την μαρξιστική φιλοσοφία περί φετιχισμού χρήματος και εμπορέυματος- τότε μπορούμε να δούμε την συμβολική διάσταση της χρηματικής επιθυμίας ως παράγοντα ψυχοπαθολογίας του υποκειμένου.

    Τόσο η αλτουσεριανή(L.Althusser) όσο και η φουκωική(Μ.Foucault) έννοια της καθυπόταξης, έξοχα προσαρμοσμένη στην σύγχρονη εκδοχή του ατομικού ψυχισμου απο την J:Badler, μας θυμίζουν οτι η έγκληση του Άλλου είναι ουσιαστικά ο φορέας της αυτοαναφοράς ως ψυχικό προαπαιτούμενο εξουσιαστικής κυριαρχίας. Αν τώρα μεταβούμε σε επίπεδο ανάλυσης του συμπεριφορικού μοντέλου των ατόμων στην Οικονομία,όπου η υπερχρέωση και η υπερκατανάλωση, ως σημαινόμενα/ φαντασιακά άγχη με τις θανατερές τους σημειολογικές θέσεις στους ατομικούς ιδεοψυχαναγκαστικούς κόσμους,τότε θα αντιληφθούμε την καθυπόταξη ως προγενέστερη της νέυρωσης για ανταπόκριση στο κάλεσμα του συμβολικού μέσου κοινωνικής καταξίωσης και πλούτου, του χρήματος δηλαδή.

    Κοινωνίες και άτομα,υποβάλλονται για πολύ καιρό στον τρόμο της έλλειψης ρευστότητας και στην μελλοντική αβεβαιότητα πιστωτικών ονείρων και ελπίδας, απορροφώντας τον δημοσιονομικό τρόμο που εξαπολύουν τα ΜΜΕ, και σωματοποιώντας-ατομικά και συλλογικά – τις νευρώσεις επιβίωσης που αντικαθιστούν πλέον τις νευρώσεις επιτυχίας των προηγούμενων δεκαετιών.

    Χρήσιμο είναι λοιπόν να προσεγγίσουμε την ψυχοπαθολογική εκδοχή της ταξικής νεύρωσης και το σύμπτωμα πλουτισμού υπο το πρίσμα της εντεινόμενης οικονομικής ανασφάλειας, αποτυπώνοντας κάπως επικίνδυνα φυσικά, την λακανική τρισδιάστατη κατηγοριοποίηση του ψυχικού κόσμου( Συμβολικό-Πραγματικο -Φανταστικό) και διεισδύοντας στον διαστροφικό πυρήντα της επιθυμίας, με το πάντα χρήσιμο και διαχρονικό βυθόμετρο της μαρξιστικής ανάλυσης για φετιχισμό και αλλοτρίωση, όπως αυτά εμφανίζονται στους ψυχικούς κόσμους των σημερινών ανασφαλών και απο-ιδεολογικοποιημένων στην πλειοψηφία τους ατόμων.

    Θα έλθει μια στιγμή που πρέπει να βάλεις τέλος στο ψευδαισθητικά αναγκαίο μεροκάματο,στα μηνιαία τέλη ψυχοθεραπείας των νευρωτικών οραμάτων για υπερκέρδη απο μυθομανείς αυτοεξαπατώμενους νεοέλληνες, και θέλει τόλμη για να τους πετάξουμε τις μασκες τους στα μούτρα τους…

    Μην ξεχνάτε,οτι η Οικονομια είναι το τεράστιο τραπέζι του μπιλιάρδου για τους τζογαδόρους ψευδοαξιών, ένα τεράστιο στοίχημα στην αγορά των ηδονικών συναλλαγών και των παρασιτικών τιμών, αφού χιλιάδες άνθρωποι » φτιάχνονται» με προσδοκώμενες συνέργιες ποσών ,ιδεών, αδειοδοτήσεων, συμβολαίων ! Νοητική λογιστική, αυτή πρέπει δυστυχώς να ξανασπουδάσουμε !

    Ολοι χρωστάνε στον οικονομικό ορθολογισμό , το τέλος αυνανισμού τους, το ασφάλιστρο της νέυρωσης τους για εύκολο πλουτισμό. Ομως η ζωή , δεν εξισορροπεί εύκολα επιθυμίες με συναλλαγές…

    Eυχαριστώ
    Ηλίας

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s