Τμήμα “ακαταλογίστων” ετοιμάζουν στο Δαφνί

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗΣ ΣΥΣΠΕΙΡΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ

ΜΕ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΜΗΜΑΤΟΣ «ΑΚΑΤΑΛΟΓΙΣΤΩΝ» (ΔΙΚΑΣΤΙΚΟΥ ΨΥΧΙΑΤΡΕΙΟΥ) ΞΕΚΙΝΑ ΤΟ «ΚΛΕΙΣΙΜΟ» ΤΟΥ ΨΝΑ

Δεν πέρασε ούτε μήνας από την ημέρα που η υφυπουργός Υγείας Φ. Σκοπούλη ανακοίνωσε στα σωματεία εργαζομένων στο ΨΝΑ (Δαφνί) και στο Δρομοκαίτειο, που διεκδικούσαν την υπογραφή και δημοσίευση των οργανισμών των δυο ψυχιατρείων, ότι και τα δυο πρόκειται να κλείσουν και ότι αυτό είναι το κύριο ζήτημα και όχι ο οργανισμός. Και ενώ τα έλεγε αυτά, προωθούσε και την υπογραφή των οργανισμών που πήραν τον δρόμο προς την δημοσίευση.

Και εν μέσω φημών, «κλείνει δεν κλείνει», και «πότε κλείνει», φέτος, το 2015, ή και λίγο αργότερα, καθώς και κλιμακούμενου πανικού μεταξύ των εργαζομένων στα δυο νοσοκομεία, χωρίς, ταυτόχρονα, καμιά ενημέρωση αρμοδίως για το τι και πώς σχεδιάζεται, κλήθηκε την Παρασκευή, 22/2, ο Διοικητής του ΨΝΑ στο γραφείο της υφυπουργού για ένα ακόμα μυστικοδιαβούλιο.

Το περιεχόμενο της συνάντησης αποκαλύφθηκε, και επισήμως, λίγες μόλις μέρες μετά, την Τρίτη 26/2, όταν επισκέφθηκαν το ΨΝΑ, «ξαφνικά», στέλεχος του γραφείου της κ. Σκοπούλη καθώς και στέλεχος της Δ/νσης Ψυχικής Υγείας με σκοπό να δουν αυτοπροσώπως το γηροψυχιατρικό τμήμα (Μποδοσάκειο),όπου νοσηλεύονται (σε καθόλου καλές συνθήκες) πάνω από 100 υπερήλικες με πολύπλοκα και σοβαρά προβλήματα. Σκοπός της επίσκεψης, όπως διέρρευσε από τους ίδιους, το άδειασμα του «Μποδοσάκειου» προκειμένου να μετατραπεί σε τμήμα εγκλεισμού των νοσηλευόμενων στο ΨΝΑ με βάση το άρθρο 69 ΠΚ.

Οι νοσηλευόμενοι θα μεταφερθούν σε οικοτροφεία των ΜΚΟ (όπως, άλλωστε, σχεδιάζεται και για τους νοσηλευόμενους σε ένα άλλο τμήμα χρόνιας παραμονής του ΨΝΑ, καθώς και όσων έχουν μεγάλο χρόνο παραμονής σε τμήματα εισαγωγών).

Εδώ και πολλά χρόνια και με δεδομένη την έλλειψη της όποιας συγκεκριμένης πρόβλεψης (νομοθετικής, θεσμικής και υπηρεσιών) για την αντιμετώπιση των ασθενών που έχουν διαπράξει ποινικό αδίκημα και, λόγω της ψυχικής τους διαταραχής, κρίνονται ακαταλόγιστοι, οι ασθενείς αυτοί νοσηλεύονται στα τμήματα εισαγωγών, πολλές φορές για πολλά χρόνια, εξαιτίας, συνήθως, και της άρνησης/ανικανότητας των δικαστηρίων (που κρίνουν στη βάση στερεοτύπων και προκαταλήψεων) να τηρήσουν με ακρίβεια τις προβλεπόμενες διαδικασίες και εισηγήσεις των αρμόδιων προς τούτο ψυχιάτρων.

Πολλοί από τους νοσηλευόμενους/«κρατούμενους» με το άρθρο 69 διαμένουν σε εξωνοσοκομειακές στεγαστικές δομές του ΨΝΑ.

Μια κατάσταση «προσωρινότητας» που έχει γίνει μόνιμη, ωστόσο πολύ καλλίτερη από το αλήστου μνήμης τμήμα των «ακαταλογίστων» του ΨΝΑ που καταργήθηκε, μετά από καταγγελίες, εδώ και αρκετά χρόνια.

Τώρα έχουμε επιστροφή στην προς 20ετίας κατάσταση. Και μάλιστα με εισήγηση της «Επιτροπής σοφών» του Λοβέρδου για την αναθεώρηση του Ψυχαργώς, που έγινε και υπουργική απόφαση (3/5/2012) από τον τότε υφυπουργό Μπόλαρη. Είναι εδώ που προβλέπεται το fast tarck κλείσιμο των ψυχιατρείων, με παραμονή μόνο εντός του ΨΝΑ ενός τμήματος «ακαταλογίστων» (δικαστικό ψυχιατρείο) στα πρότυπα των εγγλέζικων High Security Hospitals : κάμερες, τοίχοι, συρματοπλέγματα, φύλακες αντί για θεραπευτές, ή, στην καλλίτερη περίπτωση, κυρίως φύλακες αντί για θεραπευτές. Ένα κανονικό Νταχάου. Με την πολύ βάσιμη πιθανότητα, εν μέσω των συνθηκών στις οποίες ζούμε και των προτάσεων που είχε ήδη κάνει η «Επιτροπή σοφών» για την αναθεώρηση του Ψυχαργώς, να εγκλείονται σ΄ αυτό το «κατάστημα» όχι μόνο ψυχικά πάσχοντες που έχουν διαπράξει ποινικό αδίκημα, αλλά και νέοι στους οποίους όλο και πιο πολύ θα αποδίδεται ο χαρακτηρισμός της ονομαζόμενης «Σοβαρά Επικίνδυνης Διαταραχής Προσωπικότητας» (SDPD). Αυτή τη στιγμή νοσηλεύονται στο ΨΝΑ πάνω από 80 άτομα με το άρθρο 69 ΠΚ.

Δεν είναι τυχαίο που το προϋπάρχον και σε αναμονή σχέδιο μπήκε σε εφαρμογή αμέσως μετά την υπογραφή του συμφώνου Αντορ-Λυκουρέντζου και την επαναχρηματοδότηση, από την ΕΕ, των ΜΚΟ με 150 εκ. ευρώ για τρία χρόνια… τη στιγμή που για το δημόσιο δεν διατίθεται (και στην πραγματικότητα δεν περισσεύει) από το ΕΣΠΑ ούτε ένα ευρώ.

Είναι σαφές ότι υπάρχει ένα σχέδιο (ανεξάρτητα από το αν θα καταφέρουν να το φέρουν σε πέρας) κλεισίματος των ψυχιατρείων, όχι στην λογική του ξεπεράσματός τους, ως «τρόπου σκέψης, πρακτικής και συστήματος», προς ένα εναλλακτικό, κοινοτικά βασισμένο και ολοκληρωμένο σύστημα και ψυχικής υγείας, αλλά ένα σχέδιο ιδιωτικοποίησης. Γι΄ αυτό στηρίζουν με τόσα κονδύλια τις ΜΚΟ – έτσι ώστε, με τις δήθεν κοινοτικές τους μονάδες, ομοιώματα κοινοτικών υπηρεσιών (πχ, Κέντρα Ημέρας αντί Κέντρα Ψυχικής Υγείας κλπ), να κατασκευάσουν το άλλοθι του ταχύτατου κλεισίματος των ψυχιατρείων.

Ξεκινούν από κάτι που η πλειονότητα της κατεστημένης ψυχιατρικής κοινότητας (και όχι μόνο) θα αποδεχτεί, ως επί το πλείστον, ασμένως, ενίοτε με κάποια μουρμουρητά, αλλά, στο τέλος, όλοι…ναι!!! «Επικινδυνότητα» γαρ….

Ταυτόχρονα, με χρηματοδοτημένες, πλέον, τις ΜΚΟ και υπόχρεες στον κύρη τους (ΕΕ), αδειάζουν τα λιγοστά τμήματα χρονίων…και τι μένει; Τα τμήματα εισαγωγών προς μεταφορά σε γενικά νοσοκομεία (είτε ως κλινικές ψυχιατρικές, είτε ως κέντρα κρίσης, όπως γράφουν οι «σοφοί» του Λοβέρδου).

Οι νοσηλευόμενοι στα τμήματα χρονίων πρέπει να μεταβούν σε στεγαστικές δομές (ή να στηριχτούν στον τόπο κατοικίας), το ψυχιατρείο ως θεσμός είναι απαρχαιωμένο και βάρβαρο και, ως τέτοιο, πρέπει να (θα έπρεπε ήδη να έχει) κλείσει. Αλλά πώς; Με το σύμφωνο Αντορ- Λυκουρέντζου-Δικτύου Αργώς; Αυτό δεν είναι το κλείσιμο ως ξεπέρασμα, ως αποΪδρυματοποίηση, αλλά η δολοφονία του ψυχιατρείου – η καταστροφή των ασθενών και των εργαζομένων.

Και όλα αυτά χωρίς καμιά ενημέρωση κανενός μέσα στα ψυχιατρεία. Στα κρυφά. Από κάποια άγνωστα κέντρα που κινούν τα νήματα, επεξεργάζονται τους ήδη υπαρκτούς σχεδιασμούς και την διαδικασία, την οποία τα ίδια άρχισαν να υλοποιούν τεχνοκρατικά, διαχειριστικά και, στο τέλος, σε λίγο, με εντολές: πήγαινε εδώ εσύ, πήγαινε, ο άλλος, εκεί κοκ.

Μπορεί να υπάρξει κλείσιμο του ψυχιατρείου χωρίς ενεργό συμμετοχή των «ασθενών» και των λειτουργών όλων των κλάδων (όπως και της ίδιας της κοινωνίας);

Μπορεί να υπάρξει διαδικασία μετασχηματισμού σε ένα ψυχιατρείο (Δαφνί, Δρομοκαίτειο) που έχει κυριολεκτικά στεγνώσει από προσωπικό; Που οι στεγαστικές δομές του απειλούνται, εξαιτίας αυτού, με άμεσο κλείσιμο και τα τμήματα εισαγωγών δεν μπορούν πια να λειτουργήσουν; Χωρίς ολοκληρωμένες κοινοτικές μονάδες σε τομεοποιημένη βάση, ΚΨΥ και δίκτυο κοινοτικών υπηρεσιών, που έχουν αναπτύξει τη δουλειά τους έτσι ώστε να υποκαθιστούν πλήρως την παλιά ιδρυματική λειτουργία, αλλά σε νέα βάση και σε διαμετρικά αντίθετη κατεύθυνση;

Μπορεί να κλείσει μια μονάδα χωρίς την πλήρη ανάπτυξη αυτού που θα την αντικαταστήσει;

Η μετάβαση έχει κόστος. Δεν γίνεται, όπως θεωρεί η «Επιτροπή σοφών» του Λοβέρδου, που συμπλέει πλήρως με τις λογικές του μνημόνιου (λειτουργώντας μάλιστα, πιθανώς, ως άμεσο ή έμμεσο παρακλάδι της εγκατεστημένης στο Υπουργείο task force), στη λογική «κλείνω το παλιό χωρίς να έχει αρχίσει να λειτουργεί, στην πλήρη ανάπτυξή του, το καινούργιο». Αυτή η Επιτροπή (γνωστό από ποιους αποτελείτο) έκανε «αναθεώρηση του Ψυχαργώς» ως εφαρμογή του μνημόνιου στη ψυχική υγεία.

Είναι τόσο «έτοιμοι» και τόσο προχειρολόγοι, που έφτασε (σήμερα, 27/2) ο Διοικητής της 2η ΔΥΠΕ Ευδοκιμίδης, να προτείνει σε συνδικαλιστές στο ΑΤΤΙΚΟ (που είναι σε κινητοποίηση) : «Το Δαφνί αδειάζει… γιατί δεν κάνετε εκεί μια μονάδα αποκατάστασης»;

Και την ίδια στιγμή, οι οργανισμοί, για την υπογραφή των οποίων έγινε τόσος θόρυβος, αφού υπογράφτηκαν, επέστρεψαν πάλι πίσω προς αναθεώρηση γιατί, λέει, τα δυο ψυχιατρεία δεν μπορούν να είναι συγχωνευμένα και πρέπει να έχουν διαφορετικούς διοικητές (ή, ό,τι άλλο κρύβεται πίσω από τις κινήσεις αυτές)…

Fast track αλλαγή (ή τρόπου εφαρμογής) πλεύσης, fast track αλλαγή οργανισμού.

Το ερώτημα, μπροστά σ΄ αυτή τη λαίλαπα της εφαρμογής του ακραιφνούς νεοφιλελευθερισμού στην ψυχική υγεία, είναι τι κάνουν οι άμεσα ενδιαφερόμενοι.

Σ΄ ένα τοπίο που σημαδεύεται, μέσα σε λίγες μέρες, από την απανθράκωση μηχανικά καθηλωμένου ασθενή στο ΨΝ Τρίπολης, το θάνατο δυο ενοίκων από πυρκαγιά σε οικοτροφείο στον Κορυδαλλό, τη σύλληψη μέλους του προσωπικού για βιασμό νοσηλευόμενης στο ΨΝΑ.

Τι κάνουν οι γιατροί και το προσωπικό στο Δαφνί και στο Δρομοκαίτειο; Θα εξακολουθήσουν να κινούνται ανάμεσα στην αδιάφορη και παθητική αποδοχή (και εν τέλει σύμπλευση) με τα σχέδια αυτά, από τη μια, και το ψέλλισμα κάποιων μουρμουρητών δυσφορίας, από την άλλη, ή θ΄ αναπτύξουν, επιτέλους, θέσεις για το τι είδους ψυχική υγεία θέλουμε, τι είδους μεταρρύθμιση διεκδικούμε, ψυχίατροι και εργαζόμενοι, ποια, πραγματική, αντίσταση συγκροτούμε και προβάλλουμε;

27/2/2013

Psyspirosi.gr

.

Περί Αυτοκτονιών: Μικρό Εγκόλπιο Αυτοπροστασίας για Ίκαρους

Τα Διλήμματα:

Το άρθρο αυτό φιλοδοξεί να ανακινήσει το θέμα των αυτοκτονιών. Ένα ευαίσθητο θέμα, για το οποίο ακόμα δεν υπάρχουν αδιάβλητα στατιστικά στοιχεία. Στα μνημονιακά χρόνια, οι συνεχείς αυτοκτονίες (πχ η αυτοκτονία του 77χρονου συνταξιούχου φαρμακοποιού στο Σύνταγμα) αναταράσσουν το κοινωνικό θυμικό. Οι ίδιες αυτοκτονίες όμως συγκροτούν στο δημόσιο διάλογο την αγκυροβόληση ενός κύριου διλήμματος πολιτικής/επιστήμης: μέσα ή έξω; υπάρχουν μεμονωμένα άτομα ή κοινωνία; ατομική ευθύνη ή κοινωνική; ψυχοπαθολογία ή μνημόνιο;

‘Όμως εδώ θα ασχοληθώ με ένα συγκεκριμένο αριθμό πρόσφατων αυτοκτονιών: ο Βαγγέλης Σταμούλιας από τη Λαϊκή Συνέλευση Αιγάλεω, ο δάσκαλος Σάββας Μετοικίδης, ο Γιάννης ο Ληστής (Κτιστάκης) από τα Χανιά, στο εξωτερικό ο ακτιβιστής του διαδικτύου Aaron Schwartz, ίσως τόσοι άλλοι που δεν έπεσαν στην αντίληψή μου, που οι ζωές τους ίσως δεν ήταν τόσο αξιομνημόνευτες στη δημόσια σφαίρα. Μπορεί να τις θεωρούμε πολιτικές λόγω των συνθηκών απελπισίας που επέβαλλαν οι μνημονιακές πολιτικές, αλλά σίγουρα να τις δούμε και ως αυτοκτονίες, αυτή την τραγική στιγμή της ανθρώπινης οδύνης όταν ένας άνθρωπος περνάει το κατώφλι του να αφαιρέσει τη ζωή του.

Η ματιά του Icarus Project:

Σε αυτό το άρθρο θα προσπαθήσω λοιπόν, βάζοντας και βγάζοντας τα γυαλιά του “ειδικού ψυ”, και εμπνεόμενος από το Icarus Project1 – όσο αντιφατική κι αν είναι αυτή η συνύπαρξη!- να συζητήσω αυτές τις συγκεκριμένες αυτοκτονίες. Το Icarus Project αντιλαμβάνεται τις δυνατότητες των ανθρώπων για “εναλλακτικές καταστάσεις συνείδησης” (altered states) ως “επικίνδυνα δώρα” που χρειάζεται να καλλιεργηθούν και να φροντιστούν, παρά ως ασθένεια ή διαταραχή που πρέπει να θεραπευθεί ή να εξουδετερωθεί με την επιβολή της γνώσης/εξουσίας του “ψυ συμπλέγματος2”. Αυτό βασίζεται στην πεποίθηση ότι “τα συνυφασμένα νήματα της τρέλας και της δημιουργικότητας μπορούν να εμπνεύσουν την ελπίδα και το μετασχηματισμό σε ένα καταπιεσμένο και πληγωμένο κόσμο”.

Πραγματικά, η πολιτική δράση και η ζωή των ανθρώπων αυτών που ενέπνευσαν αυτό το άρθρο, η κοινωνική συνείδηση και προσφορά τους, με οδηγεί να τους ονομάσω Ίκαρους ή ζιζάνια στην κοινωνία. Σαν Ίκαροι, θέλουν να πετάξουν ψηλά, κοντά στον ήλιο, να δράσουν, να βοηθήσουν, να φωνάξουν, να ερωτευτούν, αλλά κάποτε καίγονται τα φτερά τους, δεν αντέχουν την κάψα και πέφτουν στη Γη. Σαν ζιζάνια, φυτρώνουν, κάνουν ένα ξεπέταγμα προς τα πάνω, αναστατώνουν το φυτό που τα έχει δίπλα του, αλλά επειδή δεν έχουν βαθιές ρίζες, μαραίνονται από τον ήλιο. Μια τέτοια δράση αυτών των ανθρώπων, με κάνει να τους θαυμάζω.

Η ματιά του “ειδικού ψυ”:

Από την άλλη όμως, βάζοντας τα γυαλιά του “ειδικού ψυ-”, δεν μπορώ να μην διακρίνω και τη δυνατότητα μιας διάγνωσης ψυχοπαθολογίας. Η πιο συχνή διάγνωση/περιγραφή για τέτοιες περιπτώσεις έχει το όνομα της διπολικής διαταραχής (ΔΔ), παλιά τη λέγαμε μανιοκατάθλιψη. Πολλοί “ειδικοί ψυ-”, αν και την κατατάσσουν στις διαταραχές της διάθεσης, την θέτουν δίπλα στη σχιζοφρένεια και τη σχιζοσυναισθηματική διαταραχή στις ψυχώσεις, όσον αφορά τις ακραίες καταστάσεις που βιώνονται στους δυο πόλους. Η ΔΔ είναι μια “κυκλική” διαταραχή όπου οι ασθενείς βιώνουν περιοδικά επεισόδια μανίας και κατάθλιψης, γράφει η βικηπαίδεια3. Η περίοδος μανίας χαρακτηρίζεται συνήθως από έξαρση, υπερκινητικότητα και συναισθηματική διέγερση. Τα άτομα με μανία συνήθως βιώνουν αύξηση της ενέργειας (υπερκινητικότητα) και μείωση της ανάγκης για ύπνο, πολλά άτομα επίσης βιώνουν επιταχυμένο ρυθμό ομιλίας συχνά με μεγάλα άλματα στη σκέψη που μπορεί να εμποδίζουν τους άλλους να παρακολουθήσουν τους συνειρμούς τους. […] Η συμπεριφορά τους μπορεί να γίνει ενοχλητική και επιθετική. Πολλά άτομα μπορεί να θεωρούν ότι είναι σε μια “ειδική αποστολή” ή ότι είναι ανώτεροι όλων των άλλων, ιδέες που θεωρούνται μεγαλοπρεπείς και εξωπραγματικές. Το άτομο μπορεί να πάρει επικίνδυνα ρίσκα όπως ανεξέλεγκτη σεξουαλική δραστηριότητα ή απερίσκεπτες οικονομικές επενδύσεις, ή ακόμη και να θέσει σε κίνδυνο την σωματική του ακεραιότητα. Τα συμπτώματα της καταθλιπτικής φάσης της διπολικής διαταραχής είναι: αίσθημα λύπης, άγχος, τύψεις, οργή, απομόνωση, απελπισία, διαταραχές στον ύπνο και της όρεξης για φαγητό, εξάντληση, απώλεια ενδιαφέροντος για πολλές δραστηριότητες, προβλήματα συγκέντρωσης, απάθεια, αποπροσωποποίηση ή αποπραγμοποίηση, απώλεια ενδιαφέροντος για διάφορες σεξουαλικές δραστηριότητες, κοινωνικό άγχος και ντροπή, οξυθυμία, χρόνιος πόνος (χωρίς κάποιο γνωστό αίτιο), τάσεις ή απόπειρες αυτοκτονίας.

Οι περιγραφές των φάσεων ή των διαθέσεων, με το εξουδετερωμένο λεξιλόγιο της εκλαϊκευμένης κυρίαρχης ψυχιατρικής, κατασκευάζουν το πρόβλημα ως ενδοψυχικό, ατομικής ψυχοπαθολογίας. Σίγουρα μπορεί και να περιγράφουν μεμονωμένες περιόδους ζωής πολλών ανθρώπων. Ασχέτως του αν είναι χρήσιμη αυτή η διάγνωση, γεγονός είναι ότι οι απόπειρες αυτοκτονίας και η σκέψη τους – αυτό που ορίζεται διαγνωστικά ως “αυτοκτονικός ιδεασμός” – στη καταθλιπτική φάση, μερικές φορές πετυχαίνουν και ο Ίκαρος γκρεμίζεται. Πολλά μπορούν να γραφτούν ως κριτική στα συστήματα ψυχιατρικών διαγνώσεων, ή/και στην πολιτική χρησιμότητα της “ψυ” ετικετοποίησης αντισυστημικά δρώντων πολιτών4 αλλά δεν είναι εδώ αυτός ο σκοπός.

6 βασικές συμβουλές προφύλαξης/προστασίας5:

Σκοπός τελικά του άρθρου είναι μερικές συμβουλές αυτοβοήθειας από τη σκοπιά ενός “ψυ ειδικού”, που γράφει από μια ηθική στάση φροντίδας6 (Gilligan, 1993) για την καλλιέργεια των δώρων αυτών της τρέλας. Μια ηθική στάση που προτείνει την αυτοβοήθεια, τις απλές συμβουλές που προέρχονται από την καταγραφή της εμπειρίας των άμεσα ενδιαφερόμενων, έναντι της μυστικοποίησης της ψυχοθεραπείας, ως μια πρακτική αυθεντίας από “κατά φαντασίαν θεραπευτές”7. Μια τέτοια στάση εκκινεί από την πεποίθησή μου ότι τέτοιοι άνθρωποι-ζιζάνια, τέτοιοι Ίκαροι χρειάζονται στην κοινωνία, γιατί διαταράσσουν τα βαλτωμένα νερά, μας δείχνουν νέους τρόπους να πηγαίνουμε ψηλότερα, μας (εμ)ψυχώνουν. Γι αυτό (μας) χρειάζεται να μάθουν να προφυλάγονται.

1. Πώς ήταν ως τώρα, πώς άρχισε και τι συνέβη πριν στο παρελθόν: Η πρωταρχική συμβουλή είναι να μπορείτε να προσδιορίσετε τις συνθήκες πριν την κάθε περίοδο κρίσης, ποια είναι τα γεγονότα που την “πυροδοτούν”. Παρόλο που και πάλι κάτι τέτοιο είναι διαφορετικό για τον καθένα, υπάρχει ένας κατάλογος από συχνά εμφανιζόμενα σημάδια, που προειδοποιούν για τον ερχομό μιας κρίσης:

  • Αυξανόμενες διαταραχές ύπνου
  • Αλλαγές στην αντίληψη
  • Αλλαγές στην σκέψη
  • Αλλαγές στην αντίληψη του σώματος
  • Αλλαγές στην συμπεριφορά
  • Αλλαγές στην συμπεριφορά των άλλων ανθρώπων

2. Επικέντρωση στην επαφή με τον εαυτό μου, στη στιγμή: ενσυνείδητη επαφή με τον εαυτό μου, να καταλαβαίνω τις ανάγκες μου, κάθε στιγμή. Βοηθητικές μπορεί να είναι εδώ οι τεχνικές διαλογισμού της προσέγγισης της Ενσυνειδητότητας (Mindfulness)8που μετατοπίζουν το κέντρο προσοχής από το «Κάνω» στο «Είμαι/Υπάρχω». Οι τεχνικές αυτές μπορούν να εφαρμοστούν οπουδήποτε και οποιαδήποτε στιγμή καθώς το μόνο που χρειάζεται είναι το να συντονιστείτε με την εμπειρία σας έτσι όπως ξεδιπλώνεται στον παρόντα χρόνο. Χρήσιμο είναι να αφουγκράζεστε καθημερινά και να ρωτάτε τον εαυτό σας :

  • είμαι ευχαριστημένος-η με την ζωή που ζω; Υπάρχουν πράγματα που θέλω να αλλάξω;
  • Πώς θα μπορούσα να τα αλλάξω; Υπάρχουν άνθρωποι, που μπορούν να με στηρίξουν και να με ενθαρρύνουν σ’ αυτό;
  • Όταν έχω επιθυμίες, οι οποίες εξαιτίας εξωτερικών παραγόντων δεν μπορούν να ικανοποιηθούν, υπάρχει ίσως κάποια παρόμοια ή κάποια μικρότερη επιθυμία, την οποία να μπορώ να ικανοποιήσω;

3. “Οι φίλοι κάνουν το καλύτερο φάρμακο”: Μιλήστε σε κάποιο φίλο/η που εμπιστεύεστε για αυτά που νιώθετε και τις περιόδους κρίσης. Βεβαιωθείτε ότι μπορεί, θέλει και έχει τα τηλέφωνα επικοινωνίας σας για να σας ψάξει, αν “εξαφανιστείτε” για κάποιο διάστημα. Ίσως ο σημαντικότερος παράγοντας για την πρόληψη είναι το να έχουμε έναν κύκλο φίλων ή γνωστών, με τους οποίους αισθανόμαστε καλά και μπορούμε να συζητήσουμε τις δυσκολίες μας, αλλά και τις χαρές της ζωής μας. Εδώ μπορεί να είναι βοηθητική η επαφή με μια ομάδα αυτοβοήθειας.

4. Λίστα για την περίπτωση της κρίσης: Ανακαλέστε με βάση την τελευταία περίοδο κρίσης τι σας βοήθησε και τι σας έβλαψε τότε και φτιάξτε με βάση αυτές τις εμπειρίες έναν κατάλογο από πράγματα, που μπορείτε να κάνετε σε περίπτωση κρίσης.

5. Χώρος – καταφύγιο: Διαμορφώστε μια γωνιά όπου νιώθετε ηρεμία και ασχοληθείτε με πράγματα που χαλαρώνουν (μουσική, διαλογισμό, μαγείρεμα, διάβασμα, χειρωνακτικές εργασίες, κλπ) ή ακόμα και γυμναστική, γιόγκα, ποδήλατο.

6. Νομικά Δικαιώματα: Ενημερωθείτε από έναν έμπιστο σας δικηγόρο για τα προσωπικά σας δικαιώματα έναντι του νόμου σε περίοδο κρίσης, για την αποφυγή (βίαιης) αναγκαστικής νοσηλείας.

Πολιτικοοικονομικά θα πρέπει να χτυπήσεις”:

Βγάζοντας τα γυαλιά του “ειδικού ψυ”, καταλαβαίνω ότι η ψυχολογιοποίηση είναι η πιο πρόσφορη κριτική για την προοπτική αυτού του άρθρου. Ωστόσο, η φροντίδα, η αυτοβοήθεια, και η μη-παθολογικοποίηση του πολιτικού είναι ο προσανατολισμός αυτού του άρθρου, όχι η κατάφαση της εξουσίας/γνώσης του “ειδικού ψυ” μέσα από την άκριτη απόδοση διαγνώσεων. Γιατί, σε κάθε περίπτωση, τα έχει πει καλύτερα στα τετράστιχα του ο Γιάννης Νεγρεπόντης, όπως τα τραγούδησε ο Λ.Κηλαηδόνης9 σε μια άλλη ταραχώδη περίοδο, σχεδόν 40 χρόνια πριν:

Η ψύχωση παράγωγο
βαθύτερης αιτίας
κυρίως οικονομικής
δομής της κοινωνίας

Στη θεραπεία παράλληλα
θα πρέπει να κοιτάξεις
απ’ την αιτία ριζικά
τον κόσμο ν’ απαλλάξεις

Και το κακό στη ρίζα του
αν το αντιμετωπίσεις
πολιτικοοικονομικά
θα πρέπει να χτυπήσεις

Του Γιώργου Κεσίσογλου

1http://theicarusproject.net/: Ένα δίκτυο ανθρώπων που ζουν με/έχουν επηρεαστεί από εμπειρίες που κοινότυπα φέρουν τη διάγνωση και την ετικέτα ψυχιατρικών διαταραχών. Είναι δίκτυο αυτοβοήθειας σε ΗΠΑ και Η.Β., που οραματίζεται μια νέα κουλτούρα και γλώσσα η οποία να συνηχεί με τις πραγματικές εμπειρίες “ψυχικής ασθένειας” παρά να προσπαθεί να χωρέσει τις ζωές των μελών του σε ένα συμβατικό πλαίσιο (ψυχιατρικής διάγνωσης).

2 Rose, N. (1985) The Psychological Complex, London: Routledge.

3 Στο λήμμα για τη ΔΔ: http://goo.gl/z3KIk. Αντλώ από τη Βικηπαίδεια για τη σαφήνεια, απλότητα και προσβασιμότητα της περιγραφής των συμπτωμάτων της ΔΔ . Ωστόσο, σίγουρα, τα διαγνωστικά κριτήρια και η διαφοροδιάγνωση της διπολικής διαταραχής είναι πολύ πιο αμφίσημα και ανάλογα της συγκεκριμένης παθολογικής φαινομενολογίας του ανθρώπου και της ερμηνείας του “ψυ ειδικού” (ψυχιάτρου, ψυχολόγου, κλπ).

4Levine, B.E. “Με ποιο τρόπο οι ψυχολόγοι υπονομεύουν τα δημοκρατικά κινήματα” (μτφρ. Α.Βατσινάς), Radicalμα τ.2.

5Έχω αντλήσει στοιχεία για τις συμβουλές αυτές από τον οδηγό “…Τι (δε) με βοηθάει όταν τρελαίνομαι…”, που διαθέτει το Παρατηρητήριο για τα Δικαιώματα στο Χώρο της Ψυχικής υγείας, σε απόδοση από τα Γερμανικά της Άννας Εμμανουηλίδου. Διαθέσιμο στο: http://goo.gl/C2ipb

6 Gilligan, C. (1993). In a Different Voice: Psychological Theory and Women’s Development. Cambridge, MA: Harvard University Press.

7Βατσινάς, Α. (2012) “Η κρίση ως ψευδασθένεια και οι κατά φαντασίαν θεραπευτές”, Radicalμα τ.1.

8 Μαρία-Έρση Κολίρη: “Ζώντας Εν συνειδήσει – η εφαρμογή του διαλογισμού στην ψυχοθεραπεία”, διαθέσιμο στο: http://goo.gl/sthRV

9 Γιάννης Νεγρεπόντης – Λουκιανός Κηλαηδόνης: “Η αντιμετώπιση των ψυχώσεων”, από το δίσκο “Απλά Μαθήματα Πολιτικής Οικονομίας” (1975)

Νέο Τεύχος του Teoría y crítica de la psicología

Teoría y crítica de la psicología: Número 3 (2013)

Περιοδικό κριτικής ψυχολογίας στα ισπανικά

Για πρόσβαση: aquí

 Θέματα: 

Lo social y lo mediático, lo neocolonial y lo internacional

(Contribuciones arbitradas)

Entre dos deudas: niño y desarrollo (inter)nacional

Erica Burman (Reino Unido)

Ideología mediática y educación en México, ¿influyen en la construcción y mantenimiento de la desigualdad social?

Christian O. Bailón Fernández (México)

Psicología Social: políticas del conocimiento y neocolonialismo

César A. Cisneros Puebla (México)

Representaciones sociales sobre la homosexualidad en estudiantes heterosexuales de psicología y biología: un estudio descriptivo

Andrey Velásquez Fernández, Joan Sebastián Gutiérrez y María Claudia Quijano (Colombia)

Modernidad y cientificismo, enfermedad y normalización

(Contribuciones arbitradas)

Del diagnóstico a la demanda: asistencia, conocimiento y enfermedad mental

Francisco Ferrández Méndez (España)

La positividad del poder: la normalización y la norma

Rigoberto Hernández Delgado (México)

Rembrandt contra el cientificismo hipermoderno

Viviana M. Saint-Cyr (Francia)

Psicología crítica en el mundo

(Annual Review of Critical Psychology en español y en portugués)

De la subjetividad del objeto a la subjetivación de la investigación: prácticas de investigación social en Chile

Svenska Arensburg Castelli, Andrés Haye Molina, Francisco Jeanneret Brith, Juan Sandoval Moya y María José Reyes Andreani (Chile)

Psicología crítica en México: realidades y posibilidades

Mario Orozco Guzmán, Flor de María Gamboa Solís, David Pavón-Cuéllar yAlfredo Huerta Arellano (México)

Psicología y psicoterapia en Cuba hacia la actualidad: figuras y aspectos teóricos relevantes

Raúl Ernesto García (Cuba)

Capitalismo dependente e a psicologia no Brasil: Das alternativas à psicologia crítica

Fernando Lacerda (Brasil)

Esquizoanálise e política: proposições para a Psicologia Crítica no Brasil

Domenico Hur (Brasil)

Psicologia Histórico-Cultural, marxismo e educação

Silvana Calvo Tuleski, Marilda Gonçalves Dias Facci y Sônia Mari Shima Barroco (Brasil)

La Psicología Feminista Crítica en el suroeste semiperiférico europeo: el intrigante caso de Portugal

João Manuel de Oliveira, Luísa Saavedra, Sofia Neves y Conceição Nogueira (Portugal)

Antena detectora de naturalizaciones acríticas

(Contribuciones invitadas)

 

Epistemología, investigación, enseñanza y práctica profesional en la psicología latinoamericana

Jorge Mario Flores Osorio (México)

Homenaje a Raúl Páramo-Ortega (Contribuciones invitadas)

Raúl Páramo-Ortega: contribuciones teóricas e intervenciones críticas

David Pavón-Cuéllar (México)

Algunos aspectos de ética y política en la praxis analítica de Raúl Páramo-Ortega

Mario Orozco Guzmán (México)

Marxismo y psicoanálisis –un intento de una breve mirada ante un viejo problema

Raúl Páramo-Ortega (México)

Notas marginales sobre poder y movimientos sociales

Raúl Páramo-Ortega (México)

Repensar la política –la otra forma de hacer política

Raúl Páramo-Ortega (México)

Mε αφορμή δύο θανάτους, του Κώστα Μπαϊρακτάρη

Ο βίαιος θάνατος του συνανθρώπου μας στην Τρίπολη αναδεικνύει με τον πιο αποτρόπαιο τρόπο ξανά την βία της Ψυχιατρικής. Ο 34χρονος ήταν ασθενής και βρέθηκε απανθρακωμένος και δεμένος πάνω στο κρεβάτι του.  Η δεύτερη απώλεια  είναι του  Γιώργου Γιαννουλόπουλου, που έφυγε χτυπημένος από έναν επιθετικό καρκίνο Ο Γιώργος  ήταν ιδρυτικό μέλος της Πανελλήνιας Επιτροπής (πρώην) χρηστών και Επιζώντων της Ψυχιατρικής και εργαζόμενος στην εργασιακή δομή «Το Καφενείο μας» στο Ψ.Ν.Α.-Δαφνί, όπως συνήθιζε να αυτοσυστήνεται.

Ένας υπέροχος άνθρωπος , ακούραστος αγωνιστής ενάντια στην ψυχιατρική βία , υπέρ των κοινωνικών και πολιτικών δικαιωμάτων των ατόμων με ψυχιατρική εμπειρία που οραματίζονταν μια άλλη πιο δίκαιη κοινωνία ,χωρίς εγκλεισμούς και αποκλεισμούς. Επιβίωσε της μακρόχρονης και βασανιστικής εμπειρίας του ψυχιατρικού εγκλεισμού και την μετέτρεψε σε δύναμη αγώνα κατά του εγκλεισμού, της ψυχιατρικής βίας και της χημικής καθήλωσης με ψυχοφάρμακα.

Πρωταγωνίστησε σε όλους τους αγώνες για αδιαμεσολάβητη αυτοοργάνωση των ατόμων με ψυχιατρική εμπειρία στην Ελλάδα. Συμμετείχε σε εκδηλώσεις, δράσεις και σε ημερίδες, σε εθνικά και ευρωπαϊκά συνέδρια όπως επίσης και στην διδασκαλία του μαθήματος Κοινωνικός Αποκλεισμός στο Τμήμα Ψυχολογίας του ΑΠΘ αντιπαραθέτοντας και αναδεικνύοντας ταυτόχρονα τον Λόγο τον ατόμων με ψυχιατρική εμπειρία απέναντι στον Λόγο της Ψυχιατρικής και των Ψυχιάτρων-Ψυχολόγων.

Αν μας επέτρεπε ο Γιαννουλόπουλος να συνοψίσουμε την σκέψη και τις απόψεις του θα μπορούσαμε να πούμε:

1.Η διάκριση του Λογικού από το Παράλογο είναι μία συστημική διάκριση που υπηρετεί διαχρονικά την επιβίωση και αναπαραγωγή του κυρίαρχου πολιτικο-κοινωνικού συστήματος και επιστημονικού παραδείγματος
2. Η άσκηση της ψυχιατρικής βίας σε όλες τις μορφές της (ψυχολογικές-κοινωνικές, φυσικές-χημικές) αποτελεί το εργαλείο εφαρμογής αυτής της διάκρισης και της διασφάλισης της ισορροπίας του συστήματος. Η αυτοοργάνωση και η συλλογική δράση των ατόμων με ψυχιατρική εμπειρία αποτελεί την βασική απάντηση σε αυτή την βία
3. Επιτυγχάνοντας ο ίδιος με μεγάλες προσπάθειες την αυτόνομη διαβίωση υποστήριζε ότι η λεγόμενη ψυχιατρική μεταρρύθμιση στην Ελλάδα εξελίχθηκε σε μία διαδικασία χωροταξικής μετεγκατάστασης στην κοινότητα της ιδρυματικής ψυχιατρικής και μεταχείρισης από τα άσυλα στα λεγόμενα οικοτροφεία. Θεωρούσε ότι αυτά αποτελούν και χώρο αναπαραγωγής του κοινωνικού και ψυχιατρικού ελέγχου των ατόμων με ψυχιατρική εμπειρία παρεμποδίζοντας την αυτονομία και τον αυτοπροσδιορισμό τους
4. Η κατασπατάληση και η ανέλεγκτη διαχείριση των κοινοτικών πόρων του προγράμματος «Ψυχαργώς» εξυπηρετεί την διαπλεκόμενη ιδιωτικοποίηση στον τομέα της ψυχικής υγείας με την ανάδειξη των κρατικοδίαιτων μη- κυβερνητικών επιχειρήσεων σε βασικό όχημα αυτής της ιδιόρρυθμης ,δηλαδή με δημόσιους πόρους, αποσάθρωσης της δημόσιας υγείας

5. Ενώ έμπρακτα συμμετείχε σε πρωτοβουλίες από κοινού με άλλες κοινωνικά αποκλεισμένες ομάδες δεν αποδέχεται τον όρο του αναπήρου για τα άτομα με ψυχιατρική εμπειρία, χωρίς να τον αμφισβητεί για τους πολίτες με αναπηρία, διότι πιστεύει ότι η αποδοχή αυτή θα σήμαινε ότι αποδέχονται de facto και de jura το ακαταλόγιστο. Η αξιοπρέπειά του δεν του επέτρεπε να παραιτηθεί από το δικαίωμα να σκέφτεται ελεύθερα, δηλαδή να είναι άνθρωπος.

Ας αφήσουμε όμως τον ίδιο να μας εκθέσει τα επιχειρήματά του για την ψυχιατρική βία:

“….Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η ψυχιατρική δημιουργήθηκε σαν σώμα δίωξης «αντιφρονούντων» και σαν τέτοιο παραμένει. Κάθε κράτος ή συνασπισμός έχει άλλα κριτήρια για να χαρακτηρίσει κάποιον τρελό. Σήμερα τα κριτήρια βασίζονται στα κριτήρια της Αμερικανικής κατάταξης των ψυχικών ασθενειών….Δηλαδή ότι πει πλέον το μεγάλο αφεντικό. Όταν αναφέρω ότι η ψυχιατρική δημιουργήθηκε σαν σώμα δίωξης αντιφρονούντων δεν εννοώ αυτό που πιστεύουν πολλοί ότι είναι απλώς η συνέχεια της ιεράς εξέτασης του μεσαίωνα.
.. Η ψυχιατρική πήρε το χαρακτήρα σώματος δίωξης μετά την οριοθέτηση από το σύστημα της καρτεσιανής λογικής. Βαθμηδόν όποιος δεν σκεφτόταν με έναν ορισμένο τρόπο, δεν αντιλαμβανόταν την πραγματικότητα, από τη γωνία που επέτρεπε η εξουσία, βαφτιζόταν άρρωστος, τρελός, μη κανονικός, επικίνδυνος. Η εξουσία χρησιμοποίησε ιατρικούς όρους και ονόμασε γιατρούς του εγκληματίες μισθοφόρους της γιατί τότε οι γιατροί ήταν σε πολύ υψηλή εκτίμηση από όλο τον πληθυσμό ιδιαίτερα τα χαμηλά στρώματα, για τα οποία η άποψη του γιατρού ήταν θέσφατο. Και η ζωή ήταν πολύ πολύ φτηνή εκείνα τα χρόνια.

Αν η εξουσία είχε περισσότερο θράσος θα έβγαζε τρελό και τον Καντ από τους κύριους αμφισβητίες της καρτεσιανής λογικής. Και κάτι για όσες κυρίες και όσους κυρίους συναδέλφους μου επιζητούν να ενσωματωθούν σε μυήσεις και συλλόγους σωματικά αναπήρων, πρώτον να αποδεχτούν σε μόνιμη βάση να τους ονομάζουν ανάπηρους και όχι όποτε θέλουν αυτοί για δικούς τους λόγους.

Δεύτερον αφού πηγαίνουν να ενσωματωθούν σε αυτούς τους συλλόγους αποδεχόμενοι φυσικά ότι είναι ανάπηροι στο μυαλό, στη σκέψη, στην κρίση πως απαιτούν ίσα δικαιώματα, ίσες ευκαιρίες, ίση μεταχείριση, με τους μη ανάπηρους στο μυαλό αφού για να αξιοποιήσουν όλα αυτά που απαιτούν χρειάζεται ορθή κρίση, την οποία αφού ενσωματώνονται σε κινήματα αναπήρων ως ανάπηροι στο μυαλό αποδέχονται ότι δεν την έχουν.

Δεν ξέρω αν κάπου εδώ μπερδευτήκατε αλλά είμαι βέβαιος ότι με λίγη προσπάθεια θα καταλάβετε τι εννοώ. Πιστεύω ότι εκείνοι που σπρώχνουν τους χαρακτηριζόμενους ψυχασθενείς να ενταχθούν σε κινήσεις αναπήρων το κάνουν για να στερήσουν τη σοβαρότητα και αντικειμενικότητα του λόγου τους, γιατί  ποιος δίνει σημασία στο τι λέει, τι ισχυρίζεται ή τι απαιτεί κάποιος που έχει αποδεχτεί ότι είναι ανάπηρος στο μυαλό. Στην καλύτερη των περιπτώσεων τα λόγια του τα θεωρούν φλυαρίες. Άρα θα θεωρείτε αυτονόητο ότι θα μιλάει για λογαριασμό του κάποιος άλλος. Εκεί είναι και το μεγάλο θέμα: αυτός ο κάποιος άλλος, αυτοί οι κάποιοι άλλοι.

Σήμερα το τονίζω ακόμη μια φορά το να μιλά κάποιος για λογαριασμό μας λες και εμείς είμαστε ηλίθιοι μας προσβάλει όλους. Εκτός βέβαια τους φρενοβλαβείς. Εμείς οι άλλοι έχουμε μια έντονη απέχθεια σε κάθε είδους λόμπυ, μεσάζοντες, νταβατζίδες, ψυχοπατέρες από το εργατοπατέρες και σε κάθε είδους επαφή ή συνεννόηση όταν δεν γίνεται κάτω από το φως του ήλιου. Η λέξη λόμπυ και τα συναφή σημαίνουν για εμάς πρακτικές με τις οποίες δεν θέλουμε να έχουμε καμία σχέση…..” ( απόσπασμα από την εισήγηση «Mας αφορά Όλους» στο Ευρωπαϊκό Συνέδριο των Επιζώντων της Ψυχιατρικής που έγινε τον Σεπτέμβρη του 2010 με την υποστήριξη του Τμήματος Ψυχολογίας του ΑΠΘ)
Αγαπητός σαν άνθρωπος ,ευχάριστος και προσιτός εξέπεμπε και με την φυσική του παρουσία την αλήθεια της εμπειρίας του και των διδαγμάτων αντίστασης στον κοινωνικό αποκλεισμό..

Δύο αγαπημένοι του φίλοι και συναγωνιστές η Ντία Κουτσογιάννη και ο Γιάννης Καρτεράκης, μέλη της Πανελλήνιας Επιτροπής και της ομάδας Αυτοβοήθειας Χανίων τον αποχαιρετούν με τα παρακάτω λόγια :

«Ο Γιώργος είχε την αξιοπρέπεια του αγωνιστή που αγαπούσε αυτή τη μάχη, παρ’ όλες τις αντιξοότητες αληθινός, δεν ασκούσε απλά μια κριτική ενάντια στη βαρβαρότητα και τη βαναυσότητα της μεταχείρισης των ψυχιάτρων και της κάθε τέτοιας πρακτικής και ιδεολογίας, αλλά ήταν ο ίδιος μια μαρτυρία. Ο δυναμισμός του μέσα σε αυτό το τοπίο φρίκης και μέσα στην άθλια καθημερινότητά μας είναι μια αχτίδα που δείχνει τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να σπάσει αυτό το κατεστημένο. Πάντα δίπλα μας, στυλοβάτης των μη κατευθυνόμενων συναντήσεών μας, μας άφησε το θάρρος του για παρακαταθήκη. Η εθελοντική του εργασία, η επιμονή του να καταγγέλλει το αίσχος, καθώς και η εμπειρία του μέσα από τη συνεχή και ενεργό παρουσία του στις διεκδικήσεις των δικαιωμάτων που διαρκώς στερούμαστε, αποτελούν φάρο ελπίδας, βαθιάς ανθρωπιάς και ελευθερίας, που φωτίζει όλους μας. Αντίο φίλε. Καλό ταξίδι.»

αναδημοσίευση από το TVXS: tvxs.gr/node/120140

Εκδήλωση με θέμα: «Οικονομική Κρίση και Ψυχική Υγεία: Απ’ τον φόβο και την παθητικότητα προς μια ψυχολογία της αντίστασης και της διεξόδου»

Κυριακή, 17 Φεβρουαρίου 2013, ώρα: 6.30μμ

oikonomiki1.png

Ομιλητές:
Μεγαλοοικονόμου Θόδωρος, Διευθυντής Ψυχίατρος, ΚΨΥ Αγ. Αναργύρων
Μαρία Κακογιάννη, Ψυχολόγος, ΚΨΥ Αγ. Αναργύρων
Δέσποινα Δημητριάδη, Δικαστική Επιμελήτρια
Γιώργος Λεχουρίτης, Ψυχολόγος, Κέντρο Πρόληψης Δήμου Αθηναίων

Συντονίζει ο Δημήτρης Πλουμπίδης, Ψυχίατρος , ΚΨΥ Βύρωνα-Καισαριανής

Στη μνήμη του συντρόφου Κίμωνα Καρολίδη

Οργάνωση:
Ανοιχτός κοινωνικός χώρος στο ρουφ, Ανδρονίκου 18 και Κων/πόλεως 10 (μετρό Κεραμεικός)

Συνδιοργάνωση:
– Πανελλαδική Συσπείρωση για την Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση
– Σωματείο των Εργαζομένων στα Κέντρων Πρόληψης των Εξαρτήσεων

2ο τεύχος Radicalμα

Tο νέο τεύχος του περιοδικού του Δiκτύου Κριτικής Ψυχολογίας Radicalμα είναι διαθέσιμο.

Μπορείτε να το προμηθευτείτε από το μαρξιστικό βιβλιοπωλείο (Αθήνα), από επιλεγμένα περίπτερα στα Εξάρχεια. Επίσης, από την Τετάρτη 30/1 θα διατίθεται και στο βιβλιοπωλείο Κεντρί (Θεσσαλονίκη).

Περιεχόμενα
#2 Radicαlμα | Editorial : Περί αναγκών
Ψυχο-λογίες
#3 Μιχάλης Μεντίνης | Η ψυχολογία της εξαθλίωσης και οι δούρειοι ίπποι του υπερεθνικού κεφαλαίου
#7 Bruce E. Levine | Με ποιο τρόπο οι ψυχολόγοι υπονομεύουν τα δημοκρατικά κινήματα
#12 Ian Parker | Ψυχολογία και μαρξισμός στο Μεξικό
Επείγοντα
#16 Δημήτρης Παρσάνογλου | Ο Habermas δεν μένει πια εδώ ή η εφηβική κατάσταση στις πόλεις του «Ξένιου Διός»
#20 Δήμητρα Μουρίκη και Άρτεμις Χριστινάκη | Σημαίες ψιλά … κεφάλια χαμηλά
Θεματικά
#24 Χρυσαυγή Τσώλα | Η γυναικεία ταυτότητα στην (παρα) μυθική πραγματικότητα
#28 Ηλιάνα Σαμαρά | Η Queer θεωρία και η εφαρμογή της στην ψυχολογία
#32 Μαρία Καλησπεράτη | Ο καταναλωτικός ατομικισμός στην διαφήμιση
#36 Σωτηρία Σφέτκου | Η αποκλεισμένη αναπηρία και η ανάγκη για συλλογικότητα
Ετερόκλητα Zoom In
#40 Αλέξης Ματσάγγος | Ο έλληνας και ο ευρωπαίος “Εαυτός” στο φόντο της παγκόσμιας κρίσης
#44 Γιάννης Βογιατζής | Προλεγόμενα σε μία θεωρία του ρίσκου – Σχεδίασμα Α’
Guest star
#47 Ερνέστο Φαλτάιτς | Μέγας Καζαμίας 2013

 

Κύκλος Σεμιναρίων: «Φιλοσοφία και Πολιτική. Αλτουσέρ, Φουκώ, Ντελέζ»

 

Κύκλος Σεμιναρίων στην Λέσχη Εκτός Γραμμής Αθήνας
2013 01_27_flyer_seminariaΕισηγητές: Παναγιώτης Σωτήρης, Τάσος Μπέτζελος, Γιώργος ΚαλαμπόκαςΈναρξη: Κυριακή, 10 Φεβρουαρίου, 6μμ

Τα σεμινάρια θα πραγματοποιούνται κάθε δεύτερη Κυριακή, 6-9μμ, και θα ολοκληρωθούν σε 9 συνεδρίες. Θα συνοδευτούν από αναλυτική βιβλιογραφία και υλικό.

***
Τι είναι η φιλοσοφία; Είναι μια επιστήμη των επιστημών, μια καθολική θεωρία των κριτηρίων έγκυρης γνώσης, μια οντολογία; Ή μήπως είναι πρακτική και παρέμβαση σε άμεση συνάρτηση και με τις εξελίξεις στη θεωρία και τη συγκυρία της πάλης των τάξεων; Αφορά μόνο τους ειδικούς ή μπορεί να είναι χρήσιμη για όσες και όσους αγωνίζονται για έναν καλύτερο κόσμο; Υπάρχει μια μαρξιστική φιλοσοφία και εάν ναι πώς μπορεί να οριστεί; Είναι μια συνολική κοσμοθεωρία ή μήπως μια υλιστική πρακτική της φιλοσοφίας που παρεμβαίνει στα ανοιχτά ερωτήματα και της θεωρίας και της πολιτικής;

Στη δεκαετία του 1960 και 1970 η εκρηκτική συνάντηση των μεγάλων κινημάτων με τις μεγάλες θεωρητικές αναζητήσεις ανανέωσε τόσο το μαρξισμό όσο και τη φιλοσοφική συζήτηση γενικότερα, παρεμβαίνοντας ταυτόχρονα στα μεγάλα στρατηγικά και θεωρητικά ερωτήματα που προέκυπταν: Ποια είναι η σχέση πολιτικής και ιστορίας, δομής και συγκυρίας; Η σχέση ιστορίας και υποκειμένου; Ποια η σχέση μεταξύ υποκειμένου, γνώσης και ιδεολογίας και ποια η σύνδεσή τους με την κοινωνική δομή και αναπαραγωγή;

Αλλά και πώς μπορούμε να αναλύσουμε το σύγχρονο αστικό κράτος και τους μηχανισμούς του; Είναι μια «μηχανή ταξικής κυριαρχίας» ή «συμπύκνωση ενός συσχετισμού δυνάμεων»; Τι ρόλο έχει η ιδεολογία; Ποια η σχέση της εργατικής τάξης και μιας επαναστατικής στρατηγικής με αυτό; Ποια η σχέση ανάμεσα σε επαναστατικό υποκείμενο, πολιτική και ιστορία; Πώς μπορούμε να ορίσουμε την προλεταριακή πολιτική και ποια η σχέση της με το κράτος; Είναι εσωτερική ή εξωτερική προς αυτό; Τι μπορεί να σημαίνει σήμερα ένα κράτος μετάβασης; Έχει νόημα να αναφερόμαστε στη «Δικτατορία του προλεταριάτου»; Και παραπέρα: Σε τι συνίσταται η εξουσία και ποιες είναι οι σύγχρονες μορφές της; Εξαντλείται αυτή στις μορφές κρατικής κυριαρχίας ή διεισδύει σε όλες τις εκφάνσεις της κοινωνικής ζωής;

Αυτή την εκρηκτική συνάντηση, που την θεωρούμε σήμερα περισσότερο αναγκαία παρά ποτέ, θέλουμε να μελετήσουμε, με αφορμή το έργο του Λουί Αλτουσέρ, του Ετιέν Μπαλιμπάρ, του Νίκου Πουλαντζά, του Μισέλ Φουκώ και του Ζιλ Ντελέζ.

Συνεδρία 1η | Κυριακή 10.02

Η πολιτική και το νέο φιλοσοφικό τοπίο των αρχών του ’60

Στις αρχές της δεκαετίας του ’60 και τον απόηχο του 20ού Συνεδρίου του ΚΚΣΕ στο κομμουνιστικό κίνημα μεσουρανεί η πολιτική της «αποσταλινοποίησης». Το αίτημα για μια κριτική και αυτοκριτική της επαναστατικής στρατηγικής 40 και πλέον χρόνια μετά τον Οκτώβρη βρίσκεται πια ρητά στο προσκήνιο. Στη Γαλλία υπάρχει μια θεωρητική έκρηξη τόσο στη φιλοσοφία όσο και στην κοινωνική θεωρία. Οι τομές που φέρνει η δομιστική γλωσσολογία και ανθρωπολογία, το νέο ενδιαφέρον για την ψυχανάλυση, η εμμονή σε μια ριζικά αντιεμπειριστική επιστημολογική προσέγγιση, ο θεωρητικός αντι-ανθρωπισμός, συναντιούνται με την απόπειρα του Λουί Αλτουσέρ να επαναθεμελιώσει το μαρξισμό σε ριζική τομή με κάθε εκδοχή ιδεαλισμού και τελεολογίας. Το αίτημα μιας πρωτότυπης υλιστικής θεωρίας των κοινωνικών πρακτικών και δομών και της ιστορικότητάς των τρόπων παραγωγής, του τρόπου που αναπαράγονται σχέσεις και νόρμες, αλλά και η αναζήτηση μιας πρωτότυπης φιλοσοφίας για το μαρξισμό κυριαρχούν.

Εισηγητές: Π. Σωτήρης, Τ. Μπέτζελος

Συνεδρία 2η | Κυριακή 24.02
Ο Αλτουσέρ και η πολιτική Ι: 1966-1970

Μετά τα θεμελιώδη κείμενα της περιόδου 1960-65 (Για τον Μαρξ, Να διαβάσουμε το Κεφάλαιο), με τα οποία παρεμβαίνει καταλυτικά στη μαρξιστική συζήτηση ο Αλτουσέρ προχωρά σε μια επίμονη διαδικασία θεωρητικής και πολιτικής αυτοκριτικής. Υπό την επίδραση της εμπειρίας της Πολιτιστικής Επανάστασης και του Μάη του 1968 επαναπροσδιορίζει την κριτική του στον οικονομισμό του σοβιετικού μαρξισμού, την εργαλειακή αντίληψη για το κράτος και το ρεφορμισμό του επίσημου κομμουνιστικού κινήματος. Το 1969 συντάσσει ένα εκτενές χειρόγραφο (δημοσιευμένο μετά θάνατον υπό τον τίτλο Για την Αναπαραγωγή, απ’ όπου θα προκύψει το διάσημο κείμενό του «Ιδεολογία και Ιδεολογικοί Μηχανισμοί του Κράτους») στο οποίο επικεντρώνεται αφενός στο τρίπτυχο δίκαιο-κράτος-ιδεολογία και αφετέρου στην έννοια της επανάστασης. Πώς μπορεί να οριστεί, στη βάση αυτής της σειράς κειμένων, η έννοια της επαναστατικής πολιτικής και ποια είναι η σχέση της με το κράτος αφενός και τις μάζες αφετέρου; Πού συναντιούνται, κατά τον Αλτουσέρ, ο Μάης του ‘68 και η Πολιτιστική Επανάσταση; Ποια είναι εν τέλει τα χαρακτηριστικά που πρέπει να έχει ένα επαναστατικό κόμμα; Σε τι συνίσταται η ιδιαιτερότητα της επαναστατικής πολιτικής; Ποια η διαφορά αστικής και προλεταριακής πολιτικής; Παράλληλα, μέσα από την έννοια των Ιδεολογικών Μηχανισμών και της αναπαραγωγής της ιδεολογίας μέσα από πρακτικές, αναζητά μια απάντηση στο ερώτημα της κοινωνικής αναπαραγωγής πέρα από μια σχηματική δομιστική τοποθέτηση, ενώ διορθώνει και τον ορισμό της φιλοσοφίας διατυπώνοντας το σχήμα για τη φιλοσοφία ως σε τελική ανάλυση πάλη των τάξεων στη θεωρία.

Εισηγητές: Π. Σωτήρης, Τ. Μπέτζελος

Συνεδρία 3η | Κυριακή 10.03
Ο Αλτουσέρ και η πολιτική ΙΙ: 1976-78

Στα τέλη της δεκαετίας του ’70 η γαλλική αριστερά (και πρωτίστως το Κομμουνιστικό Κόμμα) περνά μια περίοδο κρίσης, ύστερα από τη διάψευση των (εκλογικών) προσδοκιών. Ο Αλτουσέρ εκφέρει ευθέως πολιτικό λόγο: Αρχικά υπερασπίζεται την έννοια της δικτατορίας του προλεταριάτου και εν συνεχεία διερευνά «τι πρέπει να αλλάξει στο κομμουνιστικό κόμμα». Σε μεγάλο βαθμό οι παρεμβάσεις του αποσαφηνίζουν την προβληματική της περιόδου 1966-70, αλλά επίσης την προχωρούν και εν μέρει την τροποποιούν. Με το κείμενο Ο Μαρξ στα όριά του (που επίσης δημοσιεύτηκε μετά το θάνατό του) διερευνά τα όρια του Μαρξ και του μαρξισμού, την έννοια του κράτους και πρωτίστως την κρίση του μαρξισμού. Προτείνει άραγε τότε ο Αλτουσέρ μια εναλλακτική προοπτική προς τον ευρωκομμουνισμό αφενός και τη σοσιαλδημοκρατία αφετέρου; Ποια είναι τα όρια του ίδιου του Αλτουσέρ;

Εισηγητές: Π. Σωτήρης, Τ. Μπέτζελος

Συνεδρία 4η
Ο Μακιαβέλι του Αλτουσέρ

Η παρουσία του Μακιαβέλι είναι διαρκής και μόνιμη σε ολόκληρη τη φιλοσοφική διαδρομή του Αλτουσέρ (μια παρουσία κατά βάση έμμεση και υπόρρητη στα κείμενα που δημοσιεύτηκαν όσο ζούσε, άμεση και ρητή σε σημαντικά κείμενα που δημοσιεύτηκαν μετά το θάνατό του). Με ποιον τρόπο διαβάζει ο Αλτουσέρ τον Μακιαβέλι και τι είναι αυτό που τον γοητεύει; Ποια η σημασία του Γκράμσι στην προσέγγιση του Μακιαβέλι από τον Αλτουσέρ; Πώς συνδέεται η πολιτική με τη συγκυρία, η «τύχη» με την «ικανότητα» και ποιος είναι ο ρόλος της θεωρίας; Σε ποιο βαθμό ο Μακιαβέλι του Αλτουσέρ διαφοροποιείται από το αρχικό σχέδιο αναθεμελίωσης του μαρξισμού από τον Αλτουσέρ και τους συνεργάτες του; Ποια η σημασία του Μακιαβέλι για τη διατύπωση στοιχείων ενός «υλισμού του αστάθμητου» από τον Αλτουσέρ και ποια μπορεί να είναι η πολιτική και φιλοσοφική σημασία του τελευταίου; Σε ποιο βαθμό ο Μακιαβέλι του Αλτουσέρ συνδέεται με το πρόταγμα της επανάστασης και της χειραφέτησης;

Εισηγητές: Γ. Καλαμπόκας, Π. Σωτήρης

Συνεδρία 5η
Η «Συζήτηση για το κράτος» ανάμεσα σε Αλτουσέρ, Μπαλιμπάρ, Πουλαντζά και η έννοια της επαναστατικής πολιτικής

Η κρίση του Κομμουνιστικού Κόμματος Γαλλίας επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα του κράτους, της έννοιας του κράτους, των κρατικών μηχανισμών, της σχέσης των μαζών με αυτούς και τις ανοιχτές προκλήσεις μιας επαναστατικής στρατηγικής. Σε αυτό το πλαίσιο οι παρεμβάσεις των Αλτουσέρ, Μπαλιμπάρ και Πουλαντζά, καθεμία από αυτές σε διαρκή «συζήτηση» με το μαρξικό έργο, φαίνονται να κινούνται σε διαφορετικές κατευθύνσεις. Ποια η επικαιρότητα αυτού του διαλόγου; Επρόκειτο εν τέλει για τρεις ριζικά διαφορετικές γραμμές, ή διαπνέονταν υπογείως από μια κοινή οπτική; Πώς ορίζει ο Μπαλιμπάρ την επαναστατική πολιτική την περίοδο 1978-88 και ποια η σημασία του Σπινόζα για το εγχείρημά του; Σε ποιον βαθμό αναθεμελιώνει το εγχείρημα του Αλτουσέρ;

Εισηγητές: Γ. Καλαμπόκας, Π. Σωτήρης, Τ. Μπέτζελος

Συνεδρία 6η
Ο Φουκώ, η πολιτική και η βιοπολιτική

Πώς ορίζει ο Φουκώ τις έννοιες της βιοεξουσίας και της βιοπολιτικής; Πρόκειται για μια νέα φιλοσοφία της ιστορίας ή αντιθέτως για έννοιες που είναι απαραίτητες στην ανάλυση του καπιταλισμού; Σε ποιο βαθμό η επικέντρωση του Φουκώ (από το 1976) σε αυτές τις έννοιες τροποποιεί, διορθώνει ή συμπληρώνει τις μελέτες του για τη μικροφυσική της εξουσίας; Ποιος ο ρόλος του κράτους στον καπιταλισμό και σε ποιο βαθμό η εισαγωγή της έννοιας της βιοεξουσίας αναδεικνύει εκ νέου το ρόλο του κράτους; Αν η βιοεξουσία είναι, όπως την ορίζει ο Φουκώ, η εξουσία που ασκείται στο επίπεδο της ζωής, μπορούμε να κάνουμε αντιστοίχως λόγο και για αντιστάσεις σε αυτή τη βιοεξουσία; Σε ποιο βαθμό τροποποιείται έτσι η ίδια η έννοια της πολιτικής και της χειραφέτησης; Πώς διαβάζει ο Φουκώ την επανάσταση του 1979 στο Ιράν, και τι συμπεράσματα προκύπτουν από τις μελέτες του για την Ιστορία της σεξουαλικότητας; Ποια τα όρια αλλά και η πρωτοτυπία του Φουκώ σε σχέση με την πολιτική; Τι θα μπορούσε να είναι μια (συλλογική) πολιτική υποκειμενοποίηση;

Εισηγητές: Π. Σωτήρης, Τ. Μπέτζελος

Συνεδρία 7η
Φουκώ και Μαρξ

Μπορούμε άραγε να διαβάσουμε εκ νέου τον Μαρξ μέσω του Φουκώ; Ποιος θα μπορούσε να είναι τότε ο Μαρξ του Φουκώ, αλλά επίσης σε ποιο βαθμό θα μπορούσαμε να διακρίνουμε στο έργο του Φουκώ ένα διάλογο περισσότερο με τον Μαρξ παρά με το μαρξισμό; Τι ενδιαφέρει πρωτίστως τον Φουκώ από το μαρξικό έργο, και σε ποιο βαθμό οι μελέτες του Φουκώ υπάγονται στο πρόγραμμα του Μαρξ για έναν Ιστορικό Υλισμό; Ποια η έννοια του νομιναλισμού που επικαλείται ο Φουκώ, και σε ποιο βαθμό μπορεί να γίνει λόγος για έναν νομιναλισμό του Μαρξ; Ποια τα όρια του Φουκώ σε σχέση με τον Μαρξ, αλλά και ποια τα όρια του μαρξισμού που χάρη στον Φουκώ γίνονται πιο ευδιάκριτα; Μπορούν οι παρεμβάσεις του Φουκώ να μας βοηθήσουν στην προσπάθεια επαναστατικής ανανέωσης του μαρξισμού και της κομμουνιστικής στρατηγικής;

Εισηγητές: Π. Σωτήρης, Τ. Μπέτζελος

Συνεδρία 8η

Ο Ντελέζ και η πολιτική

Ήταν άραγε ο Ντελέζ ένας θεωρητικός του αναρχισμού, όπως συχνά κατηγορήθηκε εκείνα τα χρόνια; Ή μήπως μέσα από το πολυσχιδές έργο του και την ιδιοσυγκρασιακή ανάγνωση που έκανε σε πλήθος σελίδες από την ιστορία της φιλοσοφίας αναδύεται μια πρωτότυπη απόπειρα για μια θεωρία των κοινωνικών πρακτικών στην ενικότητα, πολλαπλότητα και αλληλοσύνδεσή τους, η οποία διαλέγεται και με ερωτήματα που απασχόλησαν τη μαρξιστική θεωρία; Μπορούμε να αντλήσουμε από το έργο του στοιχεία για μια σύγχρονη επαναστατική πολιτική; Ποια η σχέση του Ντελέζ με τον Μαρξ και τον μαρξισμό αφενός, με την πολιτική και τη συγκυρία αφετέρου; Πώς διαβάζει ο Ντελέζ τον Μάη του ’68 και πώς συνδέει την έννοια του συμβάντος με την πολιτική;

Εισηγητές: Π. Σωτήρης, Τ. Μπέτζελος

Συνεδρία 9η
Συζήτηση: Φιλοσοφία και επαναστατική πολιτική σήμερα

Ολοκληρώνοντας τις συναντήσεις του σεμιναρίου ανιχνεύουμε ποια χαρακτηριστικά θα μπορούσε να έχει μια επαναστατική πολιτική σήμερα. Ποια μπορεί να είναι συνεπώς μια πολιτική για τον κομμουνισμό; Κατά πόσο μπορούμε να βασιστούμε στις θέσεις και τις παρεμβάσεις των Αλτουσέρ, Φουκώ και Ντελέζ αναζητώντας μια «νέα πρακτική της πολιτικής», μια νέα πρακτική της πολιτικής που θα τείνει στην αυτοδιακυβέρνηση των μαζών; Μια τέτοια πολιτική θα έπρεπε να έχει ως στόχο την κατάληψη της πολιτικής εξουσίας, ή αντιθέτως η κατάληψη της πολιτικής εξουσίας συνιστά την αρχή του τέλους για κάθε εγχείρημα χειραφέτησης και ανατροπής;

Εισηγητές: Π. Σωτήρης, Τ. Μπέτζελος, Γ. Καλαμπόκας

Η παρουσίαση των σεμιναρίων σε pdf μορφή εδώ

Πολιτική – Πολιτιστική Λέσχη Εκτός Γραμμής
Στρατηγοπούλου 7 & Μαυρικίου, Εξάρχεια, Αθήνα