3o τεύχος Radicalμα

 
Το τρίτο τεύχος του περιοδικού Radicalμα είναι έτοιμο!
Μπορείτε να το προμηθευτείτε από το μαρξιστικό βιβλιοπωλείο (Αθήνα), το βιβλιοπωλείο Φαρφουλά (Εξάρχεια) από επιλεγμένα περίπτερα στα Εξάρχεια.
Τέλος Αυγούστου θα διατίθεται και στη Θεσσαλονίκη.
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
 Editorial: Σκέψεις πάνω στον προσδιορισμό «κριτική»…
Αντι-torial: Γιατί χρειαζόμαστε τον  όρο «κριτικη ψυχολογία»

Ψυχο-λογίες 

  •     Από την ψυχολογία στην κοινωνική αλλαγή. Συνέντευξη του Ian Parkerστο Radicalμα
  • Hearing Voices Network: Αυτοβοήθεια με όρους συλλογικούς για την ανάρρωση από την ψυχιατρική
  •   “Με ποιους θα πας και ποιους θα αφήσεις;” Κλινικές Πρακτικές με κριτική προοπτική

Επείγοντα

«Τεκμήρια προσφυγικότητας»: Προς μια απεριόριστη σωματικότητα

Ψυχολογία από τα κάτω. Κάλεσμα για τη δημιουργία Καρτέλ Κριτικής Ψυχολογίας

Θεματικά 

Ψυχολογιοποίηση ως (α)φιλοσοφική μέθοδος: Το παράδειγμα του Στέλιου Ράμφου

Βιώνοντας την “κινητική αναπηρία”

Ετερόκλητα Zoom In

Για τον επανορισμό του ψυχοκοινωνικού: Βιβλιοπαρουσίαση

Guest star
Μέγας Καζαμίας 2013, μέρος β΄: Ιούλιος-Δεκέμβριος

2ο τεύχος Radicalμα

Tο νέο τεύχος του περιοδικού του Δiκτύου Κριτικής Ψυχολογίας Radicalμα είναι διαθέσιμο.

Μπορείτε να το προμηθευτείτε από το μαρξιστικό βιβλιοπωλείο (Αθήνα), από επιλεγμένα περίπτερα στα Εξάρχεια. Επίσης, από την Τετάρτη 30/1 θα διατίθεται και στο βιβλιοπωλείο Κεντρί (Θεσσαλονίκη).

Περιεχόμενα
#2 Radicαlμα | Editorial : Περί αναγκών
Ψυχο-λογίες
#3 Μιχάλης Μεντίνης | Η ψυχολογία της εξαθλίωσης και οι δούρειοι ίπποι του υπερεθνικού κεφαλαίου
#7 Bruce E. Levine | Με ποιο τρόπο οι ψυχολόγοι υπονομεύουν τα δημοκρατικά κινήματα
#12 Ian Parker | Ψυχολογία και μαρξισμός στο Μεξικό
Επείγοντα
#16 Δημήτρης Παρσάνογλου | Ο Habermas δεν μένει πια εδώ ή η εφηβική κατάσταση στις πόλεις του «Ξένιου Διός»
#20 Δήμητρα Μουρίκη και Άρτεμις Χριστινάκη | Σημαίες ψιλά … κεφάλια χαμηλά
Θεματικά
#24 Χρυσαυγή Τσώλα | Η γυναικεία ταυτότητα στην (παρα) μυθική πραγματικότητα
#28 Ηλιάνα Σαμαρά | Η Queer θεωρία και η εφαρμογή της στην ψυχολογία
#32 Μαρία Καλησπεράτη | Ο καταναλωτικός ατομικισμός στην διαφήμιση
#36 Σωτηρία Σφέτκου | Η αποκλεισμένη αναπηρία και η ανάγκη για συλλογικότητα
Ετερόκλητα Zoom In
#40 Αλέξης Ματσάγγος | Ο έλληνας και ο ευρωπαίος “Εαυτός” στο φόντο της παγκόσμιας κρίσης
#44 Γιάννης Βογιατζής | Προλεγόμενα σε μία θεωρία του ρίσκου – Σχεδίασμα Α’
Guest star
#47 Ερνέστο Φαλτάιτς | Μέγας Καζαμίας 2013

 

Κύκλος Σεμιναρίων: «Φιλοσοφία και Πολιτική. Αλτουσέρ, Φουκώ, Ντελέζ»

 

Κύκλος Σεμιναρίων στην Λέσχη Εκτός Γραμμής Αθήνας
2013 01_27_flyer_seminariaΕισηγητές: Παναγιώτης Σωτήρης, Τάσος Μπέτζελος, Γιώργος ΚαλαμπόκαςΈναρξη: Κυριακή, 10 Φεβρουαρίου, 6μμ

Τα σεμινάρια θα πραγματοποιούνται κάθε δεύτερη Κυριακή, 6-9μμ, και θα ολοκληρωθούν σε 9 συνεδρίες. Θα συνοδευτούν από αναλυτική βιβλιογραφία και υλικό.

***
Τι είναι η φιλοσοφία; Είναι μια επιστήμη των επιστημών, μια καθολική θεωρία των κριτηρίων έγκυρης γνώσης, μια οντολογία; Ή μήπως είναι πρακτική και παρέμβαση σε άμεση συνάρτηση και με τις εξελίξεις στη θεωρία και τη συγκυρία της πάλης των τάξεων; Αφορά μόνο τους ειδικούς ή μπορεί να είναι χρήσιμη για όσες και όσους αγωνίζονται για έναν καλύτερο κόσμο; Υπάρχει μια μαρξιστική φιλοσοφία και εάν ναι πώς μπορεί να οριστεί; Είναι μια συνολική κοσμοθεωρία ή μήπως μια υλιστική πρακτική της φιλοσοφίας που παρεμβαίνει στα ανοιχτά ερωτήματα και της θεωρίας και της πολιτικής;

Στη δεκαετία του 1960 και 1970 η εκρηκτική συνάντηση των μεγάλων κινημάτων με τις μεγάλες θεωρητικές αναζητήσεις ανανέωσε τόσο το μαρξισμό όσο και τη φιλοσοφική συζήτηση γενικότερα, παρεμβαίνοντας ταυτόχρονα στα μεγάλα στρατηγικά και θεωρητικά ερωτήματα που προέκυπταν: Ποια είναι η σχέση πολιτικής και ιστορίας, δομής και συγκυρίας; Η σχέση ιστορίας και υποκειμένου; Ποια η σχέση μεταξύ υποκειμένου, γνώσης και ιδεολογίας και ποια η σύνδεσή τους με την κοινωνική δομή και αναπαραγωγή;

Αλλά και πώς μπορούμε να αναλύσουμε το σύγχρονο αστικό κράτος και τους μηχανισμούς του; Είναι μια «μηχανή ταξικής κυριαρχίας» ή «συμπύκνωση ενός συσχετισμού δυνάμεων»; Τι ρόλο έχει η ιδεολογία; Ποια η σχέση της εργατικής τάξης και μιας επαναστατικής στρατηγικής με αυτό; Ποια η σχέση ανάμεσα σε επαναστατικό υποκείμενο, πολιτική και ιστορία; Πώς μπορούμε να ορίσουμε την προλεταριακή πολιτική και ποια η σχέση της με το κράτος; Είναι εσωτερική ή εξωτερική προς αυτό; Τι μπορεί να σημαίνει σήμερα ένα κράτος μετάβασης; Έχει νόημα να αναφερόμαστε στη «Δικτατορία του προλεταριάτου»; Και παραπέρα: Σε τι συνίσταται η εξουσία και ποιες είναι οι σύγχρονες μορφές της; Εξαντλείται αυτή στις μορφές κρατικής κυριαρχίας ή διεισδύει σε όλες τις εκφάνσεις της κοινωνικής ζωής;

Αυτή την εκρηκτική συνάντηση, που την θεωρούμε σήμερα περισσότερο αναγκαία παρά ποτέ, θέλουμε να μελετήσουμε, με αφορμή το έργο του Λουί Αλτουσέρ, του Ετιέν Μπαλιμπάρ, του Νίκου Πουλαντζά, του Μισέλ Φουκώ και του Ζιλ Ντελέζ.

Συνεδρία 1η | Κυριακή 10.02

Η πολιτική και το νέο φιλοσοφικό τοπίο των αρχών του ’60

Στις αρχές της δεκαετίας του ’60 και τον απόηχο του 20ού Συνεδρίου του ΚΚΣΕ στο κομμουνιστικό κίνημα μεσουρανεί η πολιτική της «αποσταλινοποίησης». Το αίτημα για μια κριτική και αυτοκριτική της επαναστατικής στρατηγικής 40 και πλέον χρόνια μετά τον Οκτώβρη βρίσκεται πια ρητά στο προσκήνιο. Στη Γαλλία υπάρχει μια θεωρητική έκρηξη τόσο στη φιλοσοφία όσο και στην κοινωνική θεωρία. Οι τομές που φέρνει η δομιστική γλωσσολογία και ανθρωπολογία, το νέο ενδιαφέρον για την ψυχανάλυση, η εμμονή σε μια ριζικά αντιεμπειριστική επιστημολογική προσέγγιση, ο θεωρητικός αντι-ανθρωπισμός, συναντιούνται με την απόπειρα του Λουί Αλτουσέρ να επαναθεμελιώσει το μαρξισμό σε ριζική τομή με κάθε εκδοχή ιδεαλισμού και τελεολογίας. Το αίτημα μιας πρωτότυπης υλιστικής θεωρίας των κοινωνικών πρακτικών και δομών και της ιστορικότητάς των τρόπων παραγωγής, του τρόπου που αναπαράγονται σχέσεις και νόρμες, αλλά και η αναζήτηση μιας πρωτότυπης φιλοσοφίας για το μαρξισμό κυριαρχούν.

Εισηγητές: Π. Σωτήρης, Τ. Μπέτζελος

Συνεδρία 2η | Κυριακή 24.02
Ο Αλτουσέρ και η πολιτική Ι: 1966-1970

Μετά τα θεμελιώδη κείμενα της περιόδου 1960-65 (Για τον Μαρξ, Να διαβάσουμε το Κεφάλαιο), με τα οποία παρεμβαίνει καταλυτικά στη μαρξιστική συζήτηση ο Αλτουσέρ προχωρά σε μια επίμονη διαδικασία θεωρητικής και πολιτικής αυτοκριτικής. Υπό την επίδραση της εμπειρίας της Πολιτιστικής Επανάστασης και του Μάη του 1968 επαναπροσδιορίζει την κριτική του στον οικονομισμό του σοβιετικού μαρξισμού, την εργαλειακή αντίληψη για το κράτος και το ρεφορμισμό του επίσημου κομμουνιστικού κινήματος. Το 1969 συντάσσει ένα εκτενές χειρόγραφο (δημοσιευμένο μετά θάνατον υπό τον τίτλο Για την Αναπαραγωγή, απ’ όπου θα προκύψει το διάσημο κείμενό του «Ιδεολογία και Ιδεολογικοί Μηχανισμοί του Κράτους») στο οποίο επικεντρώνεται αφενός στο τρίπτυχο δίκαιο-κράτος-ιδεολογία και αφετέρου στην έννοια της επανάστασης. Πώς μπορεί να οριστεί, στη βάση αυτής της σειράς κειμένων, η έννοια της επαναστατικής πολιτικής και ποια είναι η σχέση της με το κράτος αφενός και τις μάζες αφετέρου; Πού συναντιούνται, κατά τον Αλτουσέρ, ο Μάης του ‘68 και η Πολιτιστική Επανάσταση; Ποια είναι εν τέλει τα χαρακτηριστικά που πρέπει να έχει ένα επαναστατικό κόμμα; Σε τι συνίσταται η ιδιαιτερότητα της επαναστατικής πολιτικής; Ποια η διαφορά αστικής και προλεταριακής πολιτικής; Παράλληλα, μέσα από την έννοια των Ιδεολογικών Μηχανισμών και της αναπαραγωγής της ιδεολογίας μέσα από πρακτικές, αναζητά μια απάντηση στο ερώτημα της κοινωνικής αναπαραγωγής πέρα από μια σχηματική δομιστική τοποθέτηση, ενώ διορθώνει και τον ορισμό της φιλοσοφίας διατυπώνοντας το σχήμα για τη φιλοσοφία ως σε τελική ανάλυση πάλη των τάξεων στη θεωρία.

Εισηγητές: Π. Σωτήρης, Τ. Μπέτζελος

Συνεδρία 3η | Κυριακή 10.03
Ο Αλτουσέρ και η πολιτική ΙΙ: 1976-78

Στα τέλη της δεκαετίας του ’70 η γαλλική αριστερά (και πρωτίστως το Κομμουνιστικό Κόμμα) περνά μια περίοδο κρίσης, ύστερα από τη διάψευση των (εκλογικών) προσδοκιών. Ο Αλτουσέρ εκφέρει ευθέως πολιτικό λόγο: Αρχικά υπερασπίζεται την έννοια της δικτατορίας του προλεταριάτου και εν συνεχεία διερευνά «τι πρέπει να αλλάξει στο κομμουνιστικό κόμμα». Σε μεγάλο βαθμό οι παρεμβάσεις του αποσαφηνίζουν την προβληματική της περιόδου 1966-70, αλλά επίσης την προχωρούν και εν μέρει την τροποποιούν. Με το κείμενο Ο Μαρξ στα όριά του (που επίσης δημοσιεύτηκε μετά το θάνατό του) διερευνά τα όρια του Μαρξ και του μαρξισμού, την έννοια του κράτους και πρωτίστως την κρίση του μαρξισμού. Προτείνει άραγε τότε ο Αλτουσέρ μια εναλλακτική προοπτική προς τον ευρωκομμουνισμό αφενός και τη σοσιαλδημοκρατία αφετέρου; Ποια είναι τα όρια του ίδιου του Αλτουσέρ;

Εισηγητές: Π. Σωτήρης, Τ. Μπέτζελος

Συνεδρία 4η
Ο Μακιαβέλι του Αλτουσέρ

Η παρουσία του Μακιαβέλι είναι διαρκής και μόνιμη σε ολόκληρη τη φιλοσοφική διαδρομή του Αλτουσέρ (μια παρουσία κατά βάση έμμεση και υπόρρητη στα κείμενα που δημοσιεύτηκαν όσο ζούσε, άμεση και ρητή σε σημαντικά κείμενα που δημοσιεύτηκαν μετά το θάνατό του). Με ποιον τρόπο διαβάζει ο Αλτουσέρ τον Μακιαβέλι και τι είναι αυτό που τον γοητεύει; Ποια η σημασία του Γκράμσι στην προσέγγιση του Μακιαβέλι από τον Αλτουσέρ; Πώς συνδέεται η πολιτική με τη συγκυρία, η «τύχη» με την «ικανότητα» και ποιος είναι ο ρόλος της θεωρίας; Σε ποιο βαθμό ο Μακιαβέλι του Αλτουσέρ διαφοροποιείται από το αρχικό σχέδιο αναθεμελίωσης του μαρξισμού από τον Αλτουσέρ και τους συνεργάτες του; Ποια η σημασία του Μακιαβέλι για τη διατύπωση στοιχείων ενός «υλισμού του αστάθμητου» από τον Αλτουσέρ και ποια μπορεί να είναι η πολιτική και φιλοσοφική σημασία του τελευταίου; Σε ποιο βαθμό ο Μακιαβέλι του Αλτουσέρ συνδέεται με το πρόταγμα της επανάστασης και της χειραφέτησης;

Εισηγητές: Γ. Καλαμπόκας, Π. Σωτήρης

Συνεδρία 5η
Η «Συζήτηση για το κράτος» ανάμεσα σε Αλτουσέρ, Μπαλιμπάρ, Πουλαντζά και η έννοια της επαναστατικής πολιτικής

Η κρίση του Κομμουνιστικού Κόμματος Γαλλίας επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα του κράτους, της έννοιας του κράτους, των κρατικών μηχανισμών, της σχέσης των μαζών με αυτούς και τις ανοιχτές προκλήσεις μιας επαναστατικής στρατηγικής. Σε αυτό το πλαίσιο οι παρεμβάσεις των Αλτουσέρ, Μπαλιμπάρ και Πουλαντζά, καθεμία από αυτές σε διαρκή «συζήτηση» με το μαρξικό έργο, φαίνονται να κινούνται σε διαφορετικές κατευθύνσεις. Ποια η επικαιρότητα αυτού του διαλόγου; Επρόκειτο εν τέλει για τρεις ριζικά διαφορετικές γραμμές, ή διαπνέονταν υπογείως από μια κοινή οπτική; Πώς ορίζει ο Μπαλιμπάρ την επαναστατική πολιτική την περίοδο 1978-88 και ποια η σημασία του Σπινόζα για το εγχείρημά του; Σε ποιον βαθμό αναθεμελιώνει το εγχείρημα του Αλτουσέρ;

Εισηγητές: Γ. Καλαμπόκας, Π. Σωτήρης, Τ. Μπέτζελος

Συνεδρία 6η
Ο Φουκώ, η πολιτική και η βιοπολιτική

Πώς ορίζει ο Φουκώ τις έννοιες της βιοεξουσίας και της βιοπολιτικής; Πρόκειται για μια νέα φιλοσοφία της ιστορίας ή αντιθέτως για έννοιες που είναι απαραίτητες στην ανάλυση του καπιταλισμού; Σε ποιο βαθμό η επικέντρωση του Φουκώ (από το 1976) σε αυτές τις έννοιες τροποποιεί, διορθώνει ή συμπληρώνει τις μελέτες του για τη μικροφυσική της εξουσίας; Ποιος ο ρόλος του κράτους στον καπιταλισμό και σε ποιο βαθμό η εισαγωγή της έννοιας της βιοεξουσίας αναδεικνύει εκ νέου το ρόλο του κράτους; Αν η βιοεξουσία είναι, όπως την ορίζει ο Φουκώ, η εξουσία που ασκείται στο επίπεδο της ζωής, μπορούμε να κάνουμε αντιστοίχως λόγο και για αντιστάσεις σε αυτή τη βιοεξουσία; Σε ποιο βαθμό τροποποιείται έτσι η ίδια η έννοια της πολιτικής και της χειραφέτησης; Πώς διαβάζει ο Φουκώ την επανάσταση του 1979 στο Ιράν, και τι συμπεράσματα προκύπτουν από τις μελέτες του για την Ιστορία της σεξουαλικότητας; Ποια τα όρια αλλά και η πρωτοτυπία του Φουκώ σε σχέση με την πολιτική; Τι θα μπορούσε να είναι μια (συλλογική) πολιτική υποκειμενοποίηση;

Εισηγητές: Π. Σωτήρης, Τ. Μπέτζελος

Συνεδρία 7η
Φουκώ και Μαρξ

Μπορούμε άραγε να διαβάσουμε εκ νέου τον Μαρξ μέσω του Φουκώ; Ποιος θα μπορούσε να είναι τότε ο Μαρξ του Φουκώ, αλλά επίσης σε ποιο βαθμό θα μπορούσαμε να διακρίνουμε στο έργο του Φουκώ ένα διάλογο περισσότερο με τον Μαρξ παρά με το μαρξισμό; Τι ενδιαφέρει πρωτίστως τον Φουκώ από το μαρξικό έργο, και σε ποιο βαθμό οι μελέτες του Φουκώ υπάγονται στο πρόγραμμα του Μαρξ για έναν Ιστορικό Υλισμό; Ποια η έννοια του νομιναλισμού που επικαλείται ο Φουκώ, και σε ποιο βαθμό μπορεί να γίνει λόγος για έναν νομιναλισμό του Μαρξ; Ποια τα όρια του Φουκώ σε σχέση με τον Μαρξ, αλλά και ποια τα όρια του μαρξισμού που χάρη στον Φουκώ γίνονται πιο ευδιάκριτα; Μπορούν οι παρεμβάσεις του Φουκώ να μας βοηθήσουν στην προσπάθεια επαναστατικής ανανέωσης του μαρξισμού και της κομμουνιστικής στρατηγικής;

Εισηγητές: Π. Σωτήρης, Τ. Μπέτζελος

Συνεδρία 8η

Ο Ντελέζ και η πολιτική

Ήταν άραγε ο Ντελέζ ένας θεωρητικός του αναρχισμού, όπως συχνά κατηγορήθηκε εκείνα τα χρόνια; Ή μήπως μέσα από το πολυσχιδές έργο του και την ιδιοσυγκρασιακή ανάγνωση που έκανε σε πλήθος σελίδες από την ιστορία της φιλοσοφίας αναδύεται μια πρωτότυπη απόπειρα για μια θεωρία των κοινωνικών πρακτικών στην ενικότητα, πολλαπλότητα και αλληλοσύνδεσή τους, η οποία διαλέγεται και με ερωτήματα που απασχόλησαν τη μαρξιστική θεωρία; Μπορούμε να αντλήσουμε από το έργο του στοιχεία για μια σύγχρονη επαναστατική πολιτική; Ποια η σχέση του Ντελέζ με τον Μαρξ και τον μαρξισμό αφενός, με την πολιτική και τη συγκυρία αφετέρου; Πώς διαβάζει ο Ντελέζ τον Μάη του ’68 και πώς συνδέει την έννοια του συμβάντος με την πολιτική;

Εισηγητές: Π. Σωτήρης, Τ. Μπέτζελος

Συνεδρία 9η
Συζήτηση: Φιλοσοφία και επαναστατική πολιτική σήμερα

Ολοκληρώνοντας τις συναντήσεις του σεμιναρίου ανιχνεύουμε ποια χαρακτηριστικά θα μπορούσε να έχει μια επαναστατική πολιτική σήμερα. Ποια μπορεί να είναι συνεπώς μια πολιτική για τον κομμουνισμό; Κατά πόσο μπορούμε να βασιστούμε στις θέσεις και τις παρεμβάσεις των Αλτουσέρ, Φουκώ και Ντελέζ αναζητώντας μια «νέα πρακτική της πολιτικής», μια νέα πρακτική της πολιτικής που θα τείνει στην αυτοδιακυβέρνηση των μαζών; Μια τέτοια πολιτική θα έπρεπε να έχει ως στόχο την κατάληψη της πολιτικής εξουσίας, ή αντιθέτως η κατάληψη της πολιτικής εξουσίας συνιστά την αρχή του τέλους για κάθε εγχείρημα χειραφέτησης και ανατροπής;

Εισηγητές: Π. Σωτήρης, Τ. Μπέτζελος, Γ. Καλαμπόκας

Η παρουσίαση των σεμιναρίων σε pdf μορφή εδώ

Πολιτική – Πολιτιστική Λέσχη Εκτός Γραμμής
Στρατηγοπούλου 7 & Μαυρικίου, Εξάρχεια, Αθήνα

Αποθετήριο Εργασιών για συνθήκες εργασίας στα ψυχοκοινωνικά Επαγγέλματα

Από αυτό το χρόνο, ξεκινάει μια προσπάθεια συγκέντρωσης ερευνητικού υλικού προς τεκμηρίωση των συνθηκών εργασίας των επαγγελματιών ψυχοκοινωνικών υπηρεσιών (ψυχολόγων, ψυχιάτρων, κοινωνιολόγων, κοινωνικών λειτουργών, νοσηλευτών, κλπ) στον ιδιωτικό, τον «μη-κυβερνητικό/μη-κερδοσκοπικό» και τον δημόσιο τομέα.

Σκοπός αυτής της προσπάθειας είναι να μπει ένα μικρό λιθαράκι στην τεκμηρίωση των συνθηκών εργασίας του κλάδου, μέσα από την ίδια την έρευνα των απασχολούμενων στην Ελλάδα. Να γίνει μια συγκέντρωση των καταγραφών, με επιστημονικό τρόπο, των εργασιών (ερευνητικών, πτυχιακών, μεταπτυχιακών, διδακτορικών) και των επιστημονικών άρθρων (δηλαδή δημοσιευμένων σε κάποιο ακαδημαϊκό περιοδικό ή ιστοσελίδα) που αναφέρονται σε συνθήκες εργασίας στα ψυχοκοινωνικά επαγγέλματα.

Αυτό πιθανότατα θα βοηθήσει και στη δημοσιοποίηση των συνθηκών εργασίας, αλλά και στον αναστοχασμό του κλάδου για την έλλειψη συνδικαλιστικής οργάνωσης και δράσης του.

Γι αυτό θα δημιουργηθεί μια σελίδα εδώ στο μπλογκ, με λίνκ και αρχεία, όπου σιγά-σιγά θα προστίθεται το υλικό που θα ανιχνεύεται.

Για αυτό σας καλούμε να στείλετε ό,τι πέσει στα μάτια σας, ή ό,τι έχετε γράψει, στο email criticalpsy τελεία greece παπακι gmail τελεία com

Δυο παραδείγματα είναι:

1. Ι.Μπαβέλης (2011) Μ.κ.ο και η καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού: η οπτική των εργαζομένων. Μεταπτυχιακή Διατριβή, ΑΠΘ. Διαθέσιμη στο: http://invenio.lib.auth.gr/record/126691?ln=el

2. Τσίρτογλου, Π. & Δέδες, Φ. (2011) Νέες μορφές υποκειμενικότητας του κοινωνικού επιστήμονα/ ψυχολόγου στην παροχή ψυχοκοινωνικών υπηρεσιών στην Ελλάδα: η περίπτωση των Μ.Κ.Ο. Μεταπτυχιακή Διατριβή, ΑΠΘ. Διαθέσιμη στο: http://invenio.lib.auth.gr/record/127324?ln=el

3. Μαρκάκη, Α. (2008) Η ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΔΟΜΕΣ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ, Μεταπτυχιακή Διατριβή, Πανεπιστήμιο Πειραιώς, διαθέσιμη εδώ: Μαρκάκη – ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ψυχοκοινωνικά επαγγέλματα

Η προοπτική της Κοινωνικής Δικαιοσύνης στη Συμβουλευτική & Θεραπεία. Για την ομάδα Αυτομόρφωσης

Σε σχέση με την ομάδα αυτο-μόρφωσης που έχει προταθεί, μια πρόταση για την ευρύτερη πλαισίωσή της. Το κείμενο αποτελεί μετάφραση από πόστερ αναρτημένο στο διαδίκτυο.

Συμβουλευτική Κοινωνικής Δικαιοσύνης και Θεραπεία: Θεωρία και Φιλοσοφία σε δράση

Εθνικό Συνέδριο Αμερικάνικης Ένωσης Συμβουλευτικής 2010
Συγγραφείς: Joseph M. Williams, Arie Τ. Greenleaf
Πανεπιστήμιο της Iowa

 

Σκεπτικό και Βιβλιογραφία

  • Η Παραδοσιακή συμβουλευτική, οχυρωμένη σε μια ενδοψυχική προοπτική, είναι ανεπαρκής για να βοηθήσει πελάτες με προβλήματα που βασίζονται στο περιβάλλον
    • η εμμονική εστίασή της αποκλειστικά και μόνο την αλλαγή της προσωπικής σφαίρας (διανοητικοί, συναισθηματικοί, σχεσιακοί, σωματικοί, πνευματικοί παράγοντες) (Breton, 1995), αδυνατεί να παράσχει στους συμβούλους μια θεωρητική ώθηση για την κοινωνική δράση.
  • Ένας πλαισιακός (contextual) προσανατολισμός της συμβουλευτικής είναι αναγκαίος για να προσφέρει μια ολιστική εξήγηση της επίδρασης των περιβαλλοντικών παραγόντων στην προσωπική ευεξία.
    • Η οικολογική προοπτική, και η αναγνώρισή της του προσώπου-στο-περιβάλλον, προσφέρει στους επαγγελματίες των συμβουλευτικών υπηρεσιών ένα παράδειγμα με βάση το περιβάλλον για να βοηθούν πελάτες με προβλήματα που βασίζονται στο περιβάλλον (Bronfenbrenner, 1977).
  • Οικολογική προοπτική: Β = f(PxE), η ανθρώπινη συμπεριφορά (Β) είναι μια συνάρτηση των δυναμικών αλληλεπιδράσεων μεταξύ του προσώπου (P) και του περιβάλλοντος (Ε) (Lewin, 1936)

 

Η παρουσίαση αυτή προτείνει ότι μια αλλαγή παραδείγματος προς μια οικολογική προοπτική είναι αναγκαία για να παρέχει στους επαγγελματίες με σαφήνεια τους λόγους για να συμμετέχουν στην υπεράσπιση της κοινωνικής δικαιοσύνης στην συμβουλευτική.

  • Η συμβουλευτική της κοινωνικής δικαιοσύνης και η συνηγορία (advocacy) γίνονται μια θεραπευτική παρέμβαση με συνάφεια για την αντιμετώπιση των προβλημάτων των πελατών, όταν τα προβλήματα συνδέονται με εξωτερικούς παράγοντες στην περιβαλλοντική σφαίρα του πελάτη (κοινωνική, οικονομική, πολιτισμική, πολιτική)
  • Οι επαγγελματίες της συμβουλευτικής πρέπει να αντιληφθούν εκ νέου τους ρόλους και τις ευθύνες μας τόσο ως κλινικοί όσο και ως εκπαιδευτές και να συμμετέχουμε σε καινοτόμες προσεγγίσεις της κοινωνικής δικαιοσύνης που στοχεύουν στην εξάλειψη των πολλαπλών μορφών της συστηματικής καταπίεσης που εμποδίζουν την ευεξία και την υγιή ανάπτυξη των πελατών μας.

 

Κάνοντας τη σύνδεση

Συνδέοντας Στρες και Ψυχοπαθολογία

  • Η καταπίεση προκαλεί άγχος, το οποίο με τη σειρά του έχει δραματικές συνέπειες για την ψυχική και σωματική υγεία (Dohrenwend, 2000; Κelly, Hertman, & Daniels, 1997; Lantz, House, Mero, & Williams, 2005; Thoits, 1995).

Συνδέοντας τις διακρίσεις, το άγχος, και την ψυχοπαθολογία

  • Οι διακρίσεις έχουν επίσης σοβαρές συνέπειες σε σχέση με την κατάθλιψη. Οι διακρίσεις μπορούν επίσης να απειλήσουν την αίσθηση ελέγχου κάποιου ανθρώπου, δημιουργώντας αισθήματα απελπισίας (Perlow, Danoff-Burg, Swenson, & Pulgiano, 2004) που μπορεί να οδηγήσει σε κατάθλιψη, άγχος, και άλλες ψυχικές διαταραχές (Williams & Williams-Morris, 2000).

Σύνδεση καταπίεσης και ευεξίας

  • Η καταπίεση μπορεί επίσης να επηρεάσει αρνητικά την αυτοεκτίμηση (DuBois, Burk-Braxton, Swenson, Tevendale, & Hardesty, 2002) και εμποδίζει την υγιή ανάπτυξη της ταυτότητας (Eccles, Wong, & Peck, 2006).

 

Επαναξιολογώντας το ιατρικό μοντέλο και την προσέγγιση του DSM-IV για την ψυχοθεραπεία

  • Παραδοσιακά, οι προσεγγίσεις φροντίδας της ψυχικής υγείας που είναι ενδοψυχικά προσανατολισμένες ή κοιτάζουν προς τα ελλείμματα και η χρήση πολιτισμικά προκατειλημμένων διαγνωστικών κριτηρίων μπορεί να λειτουργούν διαιωνίζοντας τις διάφορες μορφές της κοινωνικής αδικίας και πολιτισμικής καταπίεσης μέσα στο επάγγελμα της παροχής συμβουλών (Ratts, in press).

 

Φιλοσοφικές Πνοές για την Κοινωνική Δράση

  • Μια οικολογική προοπτική (Wilson, 2005) που αναγνωρίζει την ευεξία του ατόμου ως άρρηκτα συνδεδεμένη με την ευεξία του περιβάλλοντος του (Banning, 1989; Lewin, 1936; Prilleltensky, 2008; Wilson, 2005), παρέχει ένα φιλοσοφικό λόγο ύπαρξης για τους επαγγελματίες της συμβουλευτικής για την αντιμετώπιση των άνισων κοινωνικών, πολιτικών, οικονομικών συνθηκών που εμποδίζουν τα άτομα, τις οικογένειες και τις κοινότητες από την βελτιστοποίηση του δυναμικού τους (Dohrenwend, 2000; Gee, 2002; Mossakowski, 2003; Ratts, in press).

 

Προς ένα Οικολογικό πλαίσιο

  • Η στήριξη για μια οικολογική προοπτική στο επάγγελμα της συμβουλευτικής δεν δυσφημεί την παραδοσιακή θεραπεία με τη μορφή της ατομικής, ομαδικής ή οικογενειακής ψυχοθεραπείας. Αντίθετα, υπάρχουν πολλά εμπειρικά δεδομένα που να υποστηρίζουν την αποτελεσματικότητα της συμβουλευτικής σε κάθε μία από αυτές τις παρεμβάσεις (Wampold, 2001).
  • Το οικολογικό μοντέλο του Bronfenbrenner (1977) απεικονίζει τέσσερα μεγάλα υποσυστήματα που επηρεάζουν το άτομο, και, κατά συνέπεια, επηρεάζουν το επίπεδο της ευεξίας του/της:

    (α) μικροσυστήματα: το πλαίσιο μέσα στο οποίο ζει ένα άτομο (οικογένεια, φίλοι, σχολείο, γειτονιά), το άτομο αλληλεπιδρά, αλλάζει και μεταβάλλεται μέσα στο σύστημα

    (β) μεσοσυστήματα: οι σχέσεις μεταξύ των μικροσυστημάτων, οι σχέσεις ανάμεσα στα πλαίσια, πχ οι σχέσεις οικογένειας και σχολείου, οικογένειας και φίλων

    (γ) εξωσυστήματα: τα κοινωνικά πλαίσια στα οποία ένα άτομο δεν έχει ενεργό ρόλο αλλά τα οποία επηρεάζουν την εμπειρία με άμεσο τρόπο, πχ η δουλειά του γονιού και οι απαιτήσεις της, πως επηρεάζουν τα παιδιά.

    (δ) μακροσυστήματα: οι πεποιθήσεις & ιδεολογίες στον πολιτισμό όπου ζουν τα άτομα (πχ χριστιανική ηθική, δημοκρατία, εθνικισμός)

     

Συνηγορία της Κοινωνικής Δικαιοσύνης

  • H Συνηγορία της Κοινωνικής δικαιοσύνης στην συμβουλευτική, που καθοδηγείται από τις Αρμοδιότητες Υπεράσπισης της Αμερικάνικης Ένωσης Συμβουλευτικής (ACA) (Lewis et al., 2002), και στηρίζεται σε μια οικολογική αναγνώριση της στενής αλληλεπίδρασης του προσώπου-στο-περιβάλλον (Bronfenbrenner, 1977; Lewin, 1936; Wilson, 2003) αντιπροσωπεύει μια ολιστική προσέγγιση για την συμβουλευτική, που επιδιώκει την προσωπική θεραπεία για τους πελάτες τόσο μέσω ενδοψυχικών όσο και περιβαλλοντικών αλλαγών.
  • Εν ολίγοις, η συνηγορία κοινωνικής δικαιοσύνης στην συμβουλευτική προσπαθεί να εντοπίσει και να αλλάξει τους προσωπικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες που εμποδίζουν την ανάπτυξη και την εξέλιξη των πελατών.

 

Συμπέρασμα

  • Οι σύμβουλοι θα πρέπει να λειτουργούν από την θέση ότι η ανθρώπινη συμπεριφορά και η ψυχοπαθολογία είναι αποτέλεσμα των δυναμικών αλληλεπιδράσεων μεταξύ του ατόμου και των κοινωνικών συστημάτων (Neville & Mobley, 2001), και ως εκ τούτου να παρεμβαίνουν στο επίπεδο του ατόμου, της ομάδας, και της κοινωνίας, όταν απαιτείται. Αυτή η ολιστική αντίληψη της ευεξίας βασίζεται σε μια οικολογική έννοια του εαυτού ως ενσωματωμένου, «μη-αυτόνομου» (Breton, 1995, σ.. 6).
  • Ο εντοπισμός των ισχυρών δυνάμεων του περιβάλλοντος που, σε σημαντικό βαθμό, καθορίζουν την ανθρώπινη συμπεριφορά πρέπει να αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα για τους επαγγελματίες της συμβουλευτικής που ασχολούνται με την αλλαγή της ανθρώπινης συμπεριφοράς

Κάνοντας Κριτικά Ψυχοθεραπεία: ομάδα αυτομόρφωσης

Πρόταση:

Από τον Οκτώβριο 2012 υπάρχει η σκέψη να ξεκινήσει στην Αθήνα για πρώτη χρονιά, πειραματικά, μια ομάδα αυτομόρφωσης και συζήτησης, ώστε να γίνει μια συλλογική προσπάθεια γνωριμίας με το λόγο μιας κριτικής προσέγγισης στην πρακτική της ψυχοθεραπείας ή/και της συμβουλευτικής, αλλά και ευρύτερα στην πρακτική των ψυ-ειδικών.

Η κριτική προσέγγιση νοείται, εν συντομία, ως θεωρία & πρακτική για κοινωνική αλλαγή, δικαιοσύνη, ισότητα των ανθρώπων.

Σκεπτικό:
Η προτεινόμενη αυτή ομάδα φιλοδοξεί να αποτελέσει μια ΖΕΑ, μια βυγκοτσκιανή Ζώνη Εγγύτερης Ανάπτυξης για ανθρώπους που ασχολούνται με τη ψυχοθεραπεία & τις ψυ-επιστήμες (επαγγελματίες & φοιτητές/τριες). Με το δικό μας ρυθμό, να αναπτύξουμε τις δεξιότητές και τις γνώσεις μας σε ένα διάλογο με την κριτική προσέγγιση ο οποίος να γειώνεται στην πραγματικότητα της ψυ-πρακτικής στην Ελλάδα της κρίσης.

Η προσέγγιση αυτή ομαδικής αυτομόρφωσης θεμελιώνεται στην παράδοση των ανεξάρτητων ερευνητικών σεμιναρίων, στην προσπάθεια για τη συγκρότηση ενός εναλλακτικού χώρου/χρόνου υποβοηθούμενης αυτο-εκπαίδευσης, που θα ξεφεύγει από την ασφυκτική ειδίκευση και τον εργαλειακά κατευθυνόμενο χαρακτήρα των θεσμικών (πανεπιστημιακών) σπουδών, ενώ θα επιτρέπει ταυτόχρονα την εμβάθυνση σε γνωστικά πεδία των ψυ-επιστημών, έξω από το χειραγωγικό σύστημα των ΜΜΕ και του ψυχο-πάζαρου.

Οργάνωση:
Προτείνονται 2 δομές:
α) Ομάδα μελέτης & βιωματικής ανάπτυξης μέσω της συμμετοχικής παραγωγής της γνώσης και το διάλογο με τη θεωρία
β) ομάδα αλληλοεποπτείας μέσω της παρουσίασης/συζήτησης περιπτώσεων & εμπειριών

Θέματα (ανάλογα με τις ανάγκες/επιθυμίες της ομάδας):

  • αποδόμηση ψυχοπαθολογίας – κινήματα αυτοβοήθειας – hearing voices
  • Vygotsky & East Side Institute (social therapy).
  • οικολογικές ιδέες & ψυχοθεραπεία:
    • αειφορία (permaculture)
    • οικοψυχολογία
    • αυτοποίηση (autopoiesis) – ανθεκτικότητα (resilience) – ανάδυση δομών (emergence)
  • αφηγηματική – συνεργατικών γλωσσικών συστημάτων – διαλογική ψυχοθεραπεία
  • feminist – just therapy – transformative family therapy (cultural competence model)
  • έρευνα δράσης – συμμετοχική έρευνα δράσης – συν-έρευνα

Πληροφορίες:
Η ομάδα θα διεξαχθεί εφόσον έχουν δηλωθεί τουλάχιστον 5 συμμετοχές μέχρι τις 26/9
2 απογεύματα το μήνα – 3,5 ώρες
Απαραίτητη η καλή γνώση αγγλικών για την βιβλιογραφία
δίνεται βεβαίωση συμμετοχής αν χρειάζεται
κόστος συμμετοχής πολύ χαμηλό, για την κάλυψη των εξόδων διοργάνωσης…

Για πληροφορίες, διευκρινίσεις, συμμετοχές: 6981714143, criticalpsy τελεία greece παπάκι gmail τελεία com

βιβλιοκριτική του Φ. Τερζάκη για: «Ο Κάλιμπαν και η μάγισσα»

Παρουσίαση του βιβλίου της Σίλβια Φεντερίτσι, από τον Φώτη Τερζάκη στην «Ε»

Γυναίκες και καπιταλισμός, από την πρώιμη νεωτερικότητα έως σήμερα

Από τον Φώτη Τερζάκη

Silvia Federici

Ο Κάλιμπαν και η μάγισσα. Γυναίκες, σώμα και πρωταρχική συσσώρευση

μτφρ.: Ιρ. Γραμμένου, Λ. Γυιόκα, Π. Μπίκας, Λ. Χασιώτης

εκδόσεις των Ξένων, σ. 364, ευρώ 15,98

Ο ανταγωνισμός ανάμεσα στα γυναικεία κινήματα και μεγάλο κομμάτι της παραδοσιακής Αριστεράς, ιδίως από τη δεκαετία του 1960, γέννησε την ιδεολογική ψευδαίσθηση, ιδιαίτερα ισχυρή σε αυτό που ονομάστηκε από κάποιους μεταμοντέρνος φεμινισμός, ότι το κοινωνικό φύλο και η τάξη αποτελούν ριζικά διαφορετικές κατηγορίες ανάλυσης, παραπέμποντας σε μη τεμνόμενους άξονες εξουσίας. Τις πολλαπλές συγχύσεις που μια τέτοια αντίληψη δημιούργησε προσπαθεί να διαλύσει αυτό το σπουδαίο βιβλίο της Silvia Federici, καθηγήτριας σήμερα στο Πανεπιστήμιο Hofstra της Νέας Υόρκης και μέλους τής εκδοτικής κολεκτίβας Midnight Notes, μίας από τις σημαντικότερες θεωρητικούς του γυναικείου κινήματος τις τελευταίες δεκαετίες. Παρ’ ότι οι έρευνές της που αφορούσαν τις γυναίκες κατά τη μετάβαση από τη φεουδαρχία στον καπιταλισμό ξεκίνησαν από τη δεκαετία του 1970, το σχέδιο επανενεργοποιήθηκε τα χρόνια που υπηρετούσε ως δασκάλα στη Νιγηρία (1984-6), όταν η υπαγωγή της χώρας στο Πρόγραμμα Δομικής Προσαρμογής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας οδήγησε σε «ένα νέο κύκλο πρωταρχικής συσσώρευσης και τον εξορθολογισμό της κοινωνικής αναπαραγωγής, που στόχευαν στην καταστροφή και των τελευταίων υπολειμμάτων κοινοτικής ιδιοκτησίας και κοινοτικών σχέσεων, επιβάλλοντας έτσι ακόμη πιο εντατικές μορφές εργασιακής εκμετάλλευσης […] Παράλληλα με την πολιτική αυτή […] είδα να υποδαυλίζεται μια εκστρατεία μισογυνισμού […] και διαπίστωσα την ανάπτυξη μιας έντονης δημόσιας διαμάχης, από πολλές απόψεις παρόμοιας με τις querelles des femmes του 17ου αιώνα, που άγγιζε κάθε όψη της αναπαραγωγής τής εργασιακής δύναμης» (σελ. 22-3 passim).

Δύο κρίσιμες ιδέες εμφανίζονται εδώ, που θα χρησιμοποιηθούν ως οδηγητικό νήμα στην παρούσα μελέτη. Πρώτον, ότι αυτό που ονομάζουμε «πρωταρχική συσσώρευση», η οποία ιστορικά συμβολίζεται από τις «περιφράξεις της γης» στην Αγγλία, με όλη την τρομακτική βία απέναντι στα φτωχά στρώματα της υπαίθρου, την προλεταριοποίηση και την εξαθλίωση μεγάλου μέρους του πληθυσμού, την εξάρθρωση του κοινοτισμού και των πλούσιων μορφών λαϊκού πολιτισμού, την καταστολή της λαϊκής ελευθεριότητας και την αυταρχική κανονικοποίηση του κοινωνικού σώματος -ό,τι σήμαινε δηλαδή ο λεγόμενος αστικός «εξορθολογισμός»-, που οδήγησε σε όσα ο Μισέλ Φουκό περιγράφει στις δικές του ιστορίες ως «ο μεγάλος εγκλεισμός», δεν είναι κάτι το οποίο συνέβη άπαξ, στις απαρχές της νεωτερικότητας, αλλά κάτι που επαναλαμβάνεται κανονικά, ύστερα από κάθε σοβαρή κρίση του καπιταλισμού (το οποίο ξαναζούμε άλλωστε στις μέρες μας). Αν αυτή η ιδέα από μόνη της είναι μια αξιοσημείωτη συμβολή της Federici στη μαρξιστική θεωρία, η ακόμη σημαντικότερη συμβολή της στη φεμινιστική θεωρία έγκειται στην επισήμανση ότι θεμελιώδης όρος του ανερχόμενου καπιταλισμού ήταν η «περίφραξη» επίσης των σωμάτων των γυναικών μέσω της ποινικοποίησης του ελέγχου των γυναικών επί της σεξουαλικότητάς τους κι επί της παραγωγικής τους δυνατότητας, ταυτόχρονα με την απαξίωση της αναπαραγωγικής εργασίας και της κοινωνικής τους θέσης, τον αποκλεισμό τους δηλαδή από τις έμμισθες εργασιακές σχέσεις και τον εγκλεισμό στην οικιακή «ιδιωτικότητα». Αυτός ο άνισος κατά φύλο καταμερισμός της εργασίας, κάνοντας αόρατη την εργασία των γυναικών στην αναπαραγωγή της εργατικής δύναμης (αποϊστορικοποιώντας τη δηλαδή ως κάτι το απλώς «φυσικό»), έχει αποκρύψει εκτεταμένες περιοχές της ανθρώπινης εκμετάλλευσης κι έχει επιβάλει την καθυπόταξη των γυναικών στους άνδρες ως κατεξοχήν νεωτερική και αστική μορφή κυριαρχίας (και καθόλου «φεουδαρχικό κατάλοιπο», όπως πολλοί μαρξιστές θεωρητικοί διατείνονται).

Με ακόμη πιο εύστοχο τρόπο η συγγραφέας διατυπώνει τη βασική της θέση έτσι: «Το σώμα για τις γυναίκες στην καπιταλιστική κοινωνία έχει γίνει ό,τι το εργοστάσιο για τους άρρενες μισθωτούς εργάτες: το κύριο πεδίο της εκμετάλλευσής τους και της αντίστασης, καθώς το γυναικείο σώμα έγινε αντικείμενο οικειοποίησης από το κράτος και τους άνδρες και υποχρεώθηκε να λειτουργεί ως μέσο αναπαραγωγής και συσσώρευσης της εργασίας» (σελ. 35). Και η απόπειρα ν’ αναδιηγηθεί αυτή τη μαρτυρική ιστορία του γυναικείου σώματος -ανασκάπτοντας ένα εντυπωσιακό κοίτασμα πηγών και ιστορικών λεπτομερειών, που στο περιγραφικό τουλάχιστον επίπεδο θυμίζει τις γενεαλογίες του Φουκό- λαβαίνει ως εστιακό άξονα ένα ανατριχιαστικό επεισόδιο που σφράγισε την πρώιμη νεωτερική ιστορία της Ευρώπης: το κυνήγι των μαγισσών τον 16ο και 17ο αιώνα. Το θέμα είναι βεβαίως δημοφιλές και πολλά έχουν γραφτεί σε επίπεδο ιστοριογραφικό· ποτέ όμως δεν έγινε μια τόσο διεξοδική και σε βάθος δομικοϊστορική ερμηνεία του. Για την περίεργη παράβλεψη αυτού του επεισοδίου μάλιστα κατηγορεί τον ίδιο τον Φουκό, στον οποίον η Federici βρίσκει την ευκαιρία ν’ ασκήσει μια -ολωσδιόλου εύστοχη, σε βαθμό που αναρωτιέται κανείς πώς διαφεύγει από τόσους άλλους ριζοσπάστες/τριες θεωρητικούς, οι οποίοι διαλέγονται με τη σκέψη του- κριτική: ότι, εν ολίγοις, παραγνωρίζει ολοσχερώς τη διαδικασία της αναπαραγωγής, τον κατά φύλο καταμερισμό της εργασίας και τις αντίστοιχα διαφορετικές μορφές «πειθάρχησης του σώματος», επειδή, σαγηνευμένος από τον «παραγωγικό» χαρακτήρα των τεχνικών εξουσίας, οι οποίες έχουν επενδυθεί στο σώμα, παρασύρεται σε μια οιονεί μεταφυσική σύλληψη της εξουσίας, αποσυνδεδεμένη από τις συγκεκριμένες οικονομικές και κοινωνικές σχέσεις που τη γεννούν.

Η αφήγηση, όπως είπα, είναι συναρπαστική. Με τη δεξιοτεχνία προικισμένου ιστοριογράφου, η συγγραφέας ξεδιπλώνει στα μάτια μας τη ζωή των υστερομεσαιωνικών κοινοτήτων και την πανταχού παρουσία των γυναικών σε αυτές· τα μεγάλα κινήματα θρησκευτικής ανταρσίας ως επαναστάσεις των φτωχών που διεκδικούν πάντα κατά βάθος δικαιοσύνη και ισότητα και τον ρόλο των γυναικών στις γραμμές τους· τη βαθιά οικονομική και δημογραφική κρίση του 16ου αιώνα, που οδήγησε στην «αντεπανάσταση του καπιταλισμού», η οποία έμελλε να ζωγραφίσει εικόνες αποκαλυψιακής δυστυχίας μετατρέποντας την Ευρώπη (και μια στιγμή μετά τις αποικίες) σε ένα τεράστιο στρατόπεδο συγκεντρώσεως: περιφράξεις, κυνήγι των μαγισσών, μαζικοί απαγχονισμοί των πεινασμένων, το σημάδεμα, το μαστίγωμα και η φυλάκιση πλανήτων και ζητιάνων στα νεοδημιουργημένα άσυλα υποχρεωτικής εργασίας, εξόντωση των ιθαγενών πληθυσμών του Νέου Κόσμου στις φυτείες και στα ορυχεία και τα πρώτα καράβια με σκλάβους από την Αφρική στον ορίζοντα.

Δεν υπάρχει λόγος να πω περισσότερα εδώ. Μένει να διαβάσει κανείς το βιβλίο με την προσοχή που του αξίζει, για να διαπιστώσει ότι είναι ένα από τα σπουδαιότερα έργα που εκδόθηκαν μέσα στην τελευταία δεκαετία. Μας θυμίζει ποια κοσμογονική ωμότητα γέννησε όλο τον νεωτερικό, «εξορθολογισμένο» κόσμο στον οποίον ακόμη ζούμε, ποια είναι η αληθινή ταυτότητα της Ευρώπης και του καπιταλισμού ως ιστορικής μορφής, και ταυτόχρονα επανατοποθετεί το γυναικείο ζήτημα στο αληθινό του συμφραζόμενο: «Αν αληθεύει ότι στην καπιταλιστική κοινωνία η έμφυλη ταυτότητα έγινε φορέας συγκεκριμένων εργασιακών λειτουργιών, τότε το κοινωνικό φύλο δεν μπορεί να θεωρείται μια αμιγώς πολιτισμική πραγματικότητα, αλλά οφείλει να αντιμετωπίζεται ως προσδιοριζόμενο από τις ταξικές σχέσεις» (σελ. 33). Δείχνει ανάγλυφα, δηλαδή, τον υπερκαθορισμό των αξόνων κυριαρχίας που ονομάζουμε καπιταλισμό και πατριαρχία (στους οποίους συνυφαίνεται καταστατικά κι ένας τρίτος, πιθανώς αρχαιότερος: εργαλειοτεχνική κυριαρχία πάνω στη φύση). Αν αυτό γίνει κατανοητό, αντιλαμβανόμαστε ότι ο αγώνας για την αποτίναξη της γυναικείας υποτέλειας είναι ο ίδιος με τον αγώνα για τη διάσωση του ανθρώπινου σώματος και των εργασιακών του δυνάμεων από τις αρπάγες του κεφαλαίου, ο ίδιος με τον αγώνα για τη λύτρωση της φύσης από τη σαδιστική (και ανέκκλητα αυτοκαταστροφική) βούληση απεριόριστης εργαλειακής καθυπόταξης.

 

http://athens.indymedia.org/front.php3?lang=el&article_id=1333746

από εδώ: