Ο Σλάβοι Ζίζεκ στην Αθήνα, προσκεκλημένος του Αριστερού Βήματος

(από Δελτίο Τύπου του Αριστερού Βήματος)

Κυριακή 19/12, 11.30 π.μ. ΜΑΧ
«Η κρίση, η Ευρώπη, ο κομμουνισμός»
Προσκεκλημένος στην Αθήνα από το Αριστερό Βήμα Διαλόγου και Κοινής Δράσης, ο διακεκριμένος Σλοβένος φιλόσοφος Σλάβοϊ Ζίζεκ θα δώσει διάλεξη στο Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο (αμφιθέατρο Μ.Α.Χ., είσοδος από οδό Στουρνάρη) την Κυριακή, 19 Δεκεμβρίου, στις 11:30 π.μ. με θέμα «Ζώντας στην εποχή των τεράτων- Η κρίση, η Ευρώπη, ο κομμουνισμός». Θα τον προλογίσει ο καθηγητής του πανεπιστημίου του Λονδίνου και διευθυντής του Ινστιτούτου Ανθρωπιστικών Σπουδών Μπίρκμπεκ, Κώστας Δουζίνας
Ο τίτλος της διάλεξης παραπέμπει στον Αντόνιο Γκράμσι, ο οποίος έγραφε, την περίοδο του μεσοπολέμου, εν μέσω οξύτατης κοινωνικής κρίσης και ταυτόχρονης ανόδου της εθνικιστικής Δεξιάς και της κομμουνιστικής Αριστεράς: «Ο παλιός κόσμος πεθαίνει και ο καινούργιος πασχίζει να γεννηθεί. Ζούμε στην εποχή των τεράτων»! Βασικά αντικείμενα της διάλεξης του σημαντικού φιλοσόφου θα είναι η κρίση του παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού και η διαρκής κατάσταση εκτάκτου ανάγκης στις δυτικές μητροπόλεις, η επώαση ενός νέου είδους, αυταρχικού ή και «ολοκληρωτικού» καπιταλισμού, η εκτόπιση των στοχαστών από τους «ειδικούς» με την ιδιωτικοποίηση της Ανώτατης Εκπαίδευσης που επιβάλλει η «μεταρρύθμιση» της Μπολώνια, η κρίση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η κομμουνιστική προοπτική στον 21ο αιώνα. 
Με σημεία αναφοράς το μαρξισμό και τη λακανική σχολή της ψυχανάλυσης, ο Ζίζεκ απέκτησε παγκόσμια φήμη με το εξέχον φιλοσοφικό του έργο «Το υψηλό αντικείμενο της ιδεολογίας» (στην Ελλάδα εκδόθηκε από τις εκδόσεις Scripta, το 2006). Έχει γράψει περισσότερα από 40 βιβλία, πολλά εκ των οποίων έγιναν διεθνή μπεστ σέλερ (συμπεριλαμβανομένου του βιβλίου του «Βία- Έξι λοξοί στοχασμοί» που εκδόθηκε φέτος στην Ελλάδα). Συναρπαστικός ρήτορας, συνδυάζει τον φιλοσοφικό στοχασμό με την πολιτική επικαιρότητα, την κριτική της τέχνης και της μαζικής κουλτούρας, το χιούμορ και την ψυχανάλυση. 

Μια κομμουνιστική αναβίωση;

άρθρο του Νathan Coombs, από την ιστοσελίδα σχολιασμού του Guardian:

Σχόλιο: άρθρο που τονίζει την αύξηση των καταλήψεων διαφόρων χώρων ως μέσο πάλης στο Δυτικό κόσμο και το συσχετίζει με τη σύγχρονη θεωρητική σκέψη (Badiou, Νεγκρι, Zizek, etc) και τις προσπάθειες αυτοοργάνωσης στα κινήματα και την εργασία. Είναι σημαντικό που μια βρετανική εφημερίδα με τόση κυκλοφορία και τόση επισκεψιμότητα στην ιστοσελίδα της, αναφέρει πάλι την λέξη του κομμουνισμού, με αναφορά στις σύγχρονες απόψεις, και είναι ενδιαφέροντα τα σχόλια από κάτω, στο αγγλικό πρωτότυπο. [Βέβαια, μπορεί απλά να στοχεύει (η εφημερίδα) να ευαρεστήσει μια μικρή τάση του κοινού της, που δεν θα διάβαζει τους Times – όπως κάνει κατά κόρον η Ελευθεροτυπία ας πούμε].

Ένα από τα αξιοσημείωτα στοιχεία από το μανιφέστο της πρόσφατης κατάληψης του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια Santa Cruz, του Μηνύματος από ένα Απόν Μέλλον, ήταν η εμφατική χρήση της λέξης κομμουνισμός για να περιγραφεί το πρόγραμμα των καταληψιών να “απαιτήσουν όχι ένα ελεύθερο πανεπιστήμιο αλλά μια ελεύθερη κοινωνία”.

Αυτή η επαναχρησιμοποίηση της λέξης κομμουνισμός τονίζει μια νέα κατεύθυνση ύστερα από πολυάριθμες προσπάθειες αναμόρφωσης του πνεύματος του κομμουνισμού, ενώ αποφεύγεται το συγκεκριμένο περιεχόμενο, με τη χρήση εννοιών όπως το “κοινό” ή η “δημιουργία κοινών” (communisation) σε διάφορες μορφές της αριστερής, μετα-ψυχροπολεμικής πολιτικής δράσης. Ο κομμουνισμός ο ίδιος είχε λίγο πολύ εγκαταλειφθεί στην σπαρασσόμενη βάση των παλιών ακροαριστερών πολιτικών ομάδων και των Μαοϊκών κινημάτων.

Αλλά σίγουρα κάτι έχει αλλάξει τελευταία, και η προκήρυξη της κατάληψης του UCSC είναι μόνο η μύτη ενός μεγαλύτερου πολιτισμικού παγόβουνου. Μετά από την παγκόσμια οικονομική κρίση του 2008 αναμφισβήτητα έσπασε το ξόρκι της αφέλειας – για τη δυναμική του μισοξεχασμένου αντιπαγκοσμιοποιητικού κινήματος· για την αποτελεσματικότητα των αντιπολεμικών διαδηλώσεων· για το ποιών τα συμφέροντα εξυπηρετούνται πραγματικά με τα πολιτικά κινήματα ταυτότητας. Αυτό εξανάγκασε την επανεκτίμηση ολόκληρου του προγράμματος της μεταμοντέρνας, αριστερής πολιτικής σκέψης: από την δέσμευση στη μη-βία, ως την εγκατάλειψη των υλιστικών οικονομικών αναλύσεων όπως την θεωρία του Μαρξ για την “πτωτική τάση του ποσοστού κέρδους”.

Επίσης, ξαναεμφανίστηκαν εκείνοι οι συρρικνούμενοι κήρυκες του παρελθόντος ριζοσπαστισμού (που πολλοί είναι τώρα στα 70 τους) σε ακροατήρια με εκτίμηση. Αυτή η τάση κορυφώθηκε στο συνέδριο “η ιδέα του κομμουνισμού1” που οργάνωσε νωρίτερα το 2009 το κολλέγιο Birkbeck του Λονδίνου, το οποίο με το μάζεμα μιας ομάδας θεωρητικών ροκσταρ και με τον προκλητικό τίτλο του κατάφερε να πουλήσει πάνω από 1000 εισιτήρια.

Ωστόσο, είναι ξεκάθαρο σε εκείνους & εκείνες που παρακολούθησαν το συνέδριο, όπως και στο πως το αποδέχτηκαν οι σχολιαστές μιας στήλης του Guardian (από την οποία θα μπορούσατε να συνάγετε ότι οι ομιλητές υποστηριζαν την επανεισαγωγή των Σοβιετικών γκουλάγκ), ότι δεν είναι εντελώς σαφές τι σημαίνει η λέξη κομμουνισμός.

Ένα από τα πιο συμπαγή επιχειρήματα που προέκυψαν από το συνέδριο, και στην επακόλουθη συνέντευξή του με το ΒBC, ήταν η επιμονή του Alain Badiou ότι μετά την αποτυχία του κομμουνισμού του 20ου αιώνα, υπάρχει τώρα μια ανάγκη “να διατηρήσουμε μια απόσταση” από το κράτος.

Αν και η εξίσωση του κομμουνισμού με μια ριζοσπαστική αντιπάθεια προς το κράτος μπορεί να φαίνεται σαν ασυναρτησίες σε εκείνες & εκείνους των οποίων η ιστορική μνήμη του σοσιαλισμού εξισώνεται μόνο με το μονο-κομματικό κράτος και την συγκεντρωτική οικονομία, έχει αξία να θυμηθούμε ότι από την αρχή αν σήμαινε κάτι η λέξη κομμουνισμός ήταν τα μέσα με τα οποία θα μπορούσαν να ωριμάσουν οι συνθήκες για να εξαφανιστεί η ανάγκη για ένα κράτος – δηλαδή με την κατάργηση του καπιταλισμού. Αυτό που διέκρινε τον κομμουνιστή από τον φιλελεύθερο δημοκράτη, ή τον σοσιαλδημοκράτη ήταν ακριβώς η επιθυμία για το τέλος του κράτους.

Είναι μέγιστη ειρωνεία, δηλαδή, που ο κομμουνισμός στον 20ο αιώνα έγινε συνώνυμος με το μονολιθικό κράτος, τις μεγάλες, χορογραφημένες παρελάσεις, και τον ολοκληρωτισμό. Αν και υπήρχαν επιτεύγματα στην ΕΣΣΔ, την Κίνα και την Κούβα, ευτυχώς λίγος ενθουσιασμός υπάρχει στην αριστερά για επιστροφή σε αυτό το κοινωνικό μοντέλο. Αντίθετα, υπάρχει αυξανόμενο ενδιαφέρον για την εμβρυακή ελπίδα που πρόσφερε η βραχύβια Κομμούνα του Παρισιού το 1871, την οποία περιέγραψε με ενθουσιασμό ο Μαρξ ως μια “επανάσταση ενάντιον του κράτους ως τέτοιο”.

Στην σύγχρονη μορφή του, το μοντέλο οργάνωσης της Κομμούνας του Παρισιού ταιριάζει με μια τάση προαγωγής αυτόνομων καταλήψεων της εργατικής τάξης. Στην ταινία της, “η κατάληψη”, η Ναόμι Κλάιν υποστηρίζει αυτό το μοντέλο κομμουνισμού (χωρίς να χρησιμοποιεί κυριολεκτικά την λέξη αυτή) δημοσιοποιώντας την απαλλοτρίωση των εργοστασίων από εργάτες στην Αργεντινή ύστερα από την περίοδο της οικονομικής κατάρρευσης της χώρας το 2001. Στο πρόσφατο φιλμ του ο Μάικλ Μουρ, Capitalism: a Love Story, προωθεί τις δημοκρατικές και εξισωτικές κο-οπερατίβες εργατών ως εναλλακτική στον καπιταλισμό, ισχυριζόμενος: “Στους ανθρώπους αρέσει αυτό το μέρος του έργου”.

Πριν όμως ενθουσιαστούμε υπερβολικά, έχει αξία να καταλάβουμε το πλήρες εύρος των περιορισμών και εμποδίων που αντιμετωπίζει αυτή η μορφή κομμουνιστικής οργάνωσης. Νησίδες εργατικών κο-οπερατίβων αντιμεωπίζουν τεράστια εμπόδια σε σχέση με τον ανταγωνισμό τους με καπιταλιστές αντιπάλους, οι οποίοι εξαιτίας της εγγενούς φύσης του καπιταλισμού μπορούν να διαχειρίζονται οικονομίες κλίμακας, να συμπιέζουν τους μισθούς και να κατεβάζουν τις τιμές των προϊόντων τους, αποκόβωντας επομένως τους ανταγωνιστές τους υπό εργατικό έλεγχο.

Οι εργατικές κο-οπερατίβες απαιτούν επίσης μια τουλάχιστον συμπαθητική σε αυτά νομοθεσία και την υποστήριξη ενός μαζικού κινήματος για να γίνουν αποδεκτά αυτά τα τελικά κλεμμένα από τα αφεντικά εργοστάσια και ο εξοπλισμός τους. Το ζήτημα της πολιτικής και του κράτους δεν είναι ποτέ λοιπόν αρκετά μακριά – χωρίς μια πολιτική θεωρία για το πως να αντιμετωπίζει το κράτος, μια τέτοια μορφή οργάνωσης είναι καταδικασμένη να παραμείνει στο πεδίο του ιδεαλισμού, ή τουλάχιστον σε τυχαία συμβάντα.

Επιπλέον, υπάρχει η ερώτηση αν αυτή η μορφή κομμουνισμού έχει παγκόσμια δυναμική πέρα από τις συνθήκες της εργοστασιακής εργασίας. Πως θα μπορούσαν για παράδειγμα, να απαλλοτριώσουν οι εργάτ(ρι)ες ένα τηλεφωνικό κέντρο (ακόμα κι αν το ήθελαν) όταν υπάρχουν ελάχιστα πράγματα για να απαλλοτριώσουν, πέρα από το χώρο των γραφείων, που πιθανότατα είναι νοικιασμένος, και μερικές τηλεφωνικές γραμμές;

Και το δυσκολότερο ζήτημα απ’ όλα είναι αυτό το τσιμπούρι για την αριστερά: ποιο είναι το υποκείμενο της αλλαγής; Στο Κομμουνιστικό Μανιφέστο του Μαρξ, ο όρος προλεταριάτο χρησιμοποιείτο για να υποδείξει συγκεκριμένα μια τάξη που δεν έχει τίποτα να χάσει, που είναι ικανή να αναλάβει τα ρίσκα που απαιτούνται σε κάθε ριζοσπαστικό πολιτικό μετασχηματισμό. Υπάρχει μια τέτοια ομάδα σήμερα; Μεγάλες μερίδες της εργατικής τάξης έχουν συρθεί σε πλήρη εξάρτηση από το φιλελεύθερο κράτος. Οι μετανάστ(ρι)ες συχνά είναι εξατομικευμένοι και τους λείπει η αλληλεγγύη.

Νομίζω ότι αυτό που μας λείπει είναι η θεωρητική εργασία που να εξηγεί πιθανά σενάρια στα οποία αυτόνομες κο-οπερατίβες εργατ(ρι)ών θα μπορούσαν να πολιτικοποιηθούν και να καταφέρουν καθολική προοπτική.

Αλλά όμως, και στον πραγματικό κόσμο υπάρχουν σημάδια με υποσχέσεις που δεν θα μπορούσαμε να αγνοήσουμε. Ακόμη και στη Μ. Βρετανία, η κυρίαρχη μορφή ριζοσπαστικής διαμαρτυρίας στρέφεται να είναι η κατάληψη – το είδαμε με τις καταλήψεις πανεπιστημίων για την Λωρίδα της Γάζας και τις εργατικές καταλήψεις στη Visteon και τη Vestas. Αυτό που χρειάζεται τώρα είναι να σταματήσουν οι εργάτ(ρι)ες και οι φοιτητ(ρι)ες να έχουν απαιτήσεις από το κράτος, είτε αυτές είναι η εθνικοποίηση, τα επιδόματα ή η κυβερνητική παρέμβαση· και να σκεφτούν πως να πάρουν τους κατειλημμένους χώρους τους και να τους ιδιοποιηθούν.

Call for Papers Autonomism, Class Composition, and Cultural Studies


2010 Cultural Studies Association Conference – Berkeley, CA – March 18th – 20th, 2010
Coordinators: Stevphen Shukaitis (Autonomedia / University of Essex) & Jack Z. Bratich (Rutgers University)
The publication of Hardt and Negri’s Empire (2000) brought new attention to a previously ignored current of revolutionary theory and practice, namely that of autonomist Marxism, or more broadly, autonomism. While the work of Hardt and Negri have receive quite a deal of attention within cultural studies research and writing since then, this have tended to neglect the vast wealth of engaged theoretical reflection contained within the history of autonomist thought and organizing, reducing it to the work of a few recent works by particular authors. For instance, the concept of class composition, or the ways in which class formations emerge from contestation and the primacy and determining role of social resistance, shares much in common with various strains of thought in cultural studies. Similarly, workers’ inquiry as a method of inquiring into the conditions of working class life to rethinking its ongoing subversive political potentiality, functions in similar ways to how early cultural studies shifted to an analysis of the everyday based on renewing and deepening radical politics.  
Autonomist political analysis involves something very much like a form of cultural studies, exploring how the grounds for radical politics are constantly shifting in response to how capital and the state utilize social insurgencies and movements against themselves. How do cultural studies and autonomism converge and diverge over matters of power, the state, and subjectivity? The panel will explore the future behind our backs, focusing on how autonomist politics and analysis can inform cultural analysis and vice versa. Possible topics for consideration could include:
– Autonomy through and against enclosures
– Class composition and the creative class
– Immaterial labor and cultural production
– Libidinal parasites and desiring production
– Escape and the imperceptible politics of the undercommons
– The multitude and its dark side
– Affective labor and social reproduction
– Work drawing from/on particular autonomist theorists (Tronti, Virno, Fortunati, etc.)
– Precarity and the autonomy of migration
– Post-hegemonic & post-dialectical interventions
– Schizoanalysis & class formation
– Autonomism and the political
Send proposals of 500 words to Stevphen Shukaitis (stevphen@autonomedia.org).
The deadline for submissions is September 7th, 2009.
Stevphen Shukaitis is an editor at Autonomedia and lecturer at the University of Essex. He is the editor (with Erika Biddle and David Graeber) of Constituent Imagination: Militant Investigations // Collective Theorization (AK Press, 2007). His research focuses on the emergence of collective imagination in social movements and the changing compositions of cultural and artistic labor. For more on his work and writing, see http://stevphen.mahost.org.
Jack Z. Bratich is assistant professor of Journalism and Media Studies at Rutgers University. He is the author of Conspiracy Panics: Political Rationality and Popular Culture (2008) and co-editor of Foucault, Cultural Studies and Governmentality (2003), and has written articles that apply autonomist thought to such topics as audience studies, reality TV, secession, and popular secrecy.

Ετικέτες Technorati: , , , ,

On the Idea of Communism – Conference 13th,14th & 15th March 2009

“It’s just the simple thing that’s hard, so hard to do.”(B.Brecht)

The year of 1990 stands for the triple defeat of the Left: the
retreat of the social-democratic Welfare State politics in the
developed First World, the disintegration of the Soviet-style Socialist
states in the industrialized Second World, and the retreat of
emancipatory movements in the Third World. A certain epoch was thereby
over, the epoch which began with the October Revolution and was
characterized by the Party-State form of organization. Does this mean
that the time of radical emancipatory politics is over?

In recent years, there are multiple signs which indicate the need
for a new beginning. The utopia of the 1990, the Fukuyamaist “end of
history” (liberal-democratic capitalist as the finally found natural
social order) died twice in the first decade of the XXIst century.
While the 9/11 attacks signaled its political death, the financial
crisis of 2008 signals its economic death.  In these new conditions,
the task is not only to reflect on new strategies, but to radically
rethink the most basic coordinates of emancipatory politics. One should
go well beyond the rejection of the Party-State Left in its “Stalinist”
form – a common place today -, and extend this rejection to the entire
field of the “democratic Left” as the strategy to reform the system
from within its representative-democratic state form. Much more than
the debacle of the Really-Existing Socialism, the defeat of 1990 was
the final defeat of this “democratic Left.”   This defeat raises the
question: is “Communism” still the name to be used to designate the
horizon of radical emancipatory projects? In spite of their theoretical
differences, the participants share the thesis that one should remain
faithful to the name “Communism”: this name is potent to serve as the
Idea which guides our activity, as well as the instrument which enables
us to expose the catastrophes of the XXth century politics, those of
the Left included.

The symposium will not deal with practico-political questions of how
to analyze the latest economic, political, and military troubles, or
how to organize a new political movement. More radical questioning is
needed today – this is a meeting of philosophers who will deal with
Communism as a philosophical concept, advocating a precise and strong
thesis: from Plato onwards, Communism is the only political Idea worthy
of a philosopher.

“The communist hypothesis remains the good one, I do not see any
other. If we have to abandon this hypothesis, then it is no longer
worth doing anything at all in the field of collective action. Without
the horizon of communism, without this Idea, there is nothing in the
historical and political becoming of any interest to a philosopher. Let
everyone bother about his own affairs, and let us stop talking about
it. In this case, the rat-man is right, as is, by the way, the case
with some ex-communists who are either avid of their rents or who lost
courage. However, to hold on to the Idea, to the existence of this
hypothesis, does not mean that we should retain its first form of
presentation which was centered on property and State. In fact, what is
imposed on us as a task, even as a philosophical obligation, is to help
a new mode of existence of the hypothesis to deploy itself.” (Alain
Badiou)

Speakers: 
Judith Balso, Alain Badiou, Bruno Bosteels,
Terry Eagleton, Peter Hallward, Michael Hardt, Jean-Luc Nancy, Jacques
Ranciere, Alessandro Russo, Alberto Toscano, Gianni Vattimo, Wang Hui,
Slavoj Zizek

Cost for all three days:  Standard = £100         Birkbeck Staff and all Students = £45

Public booking form  for Standard –  £100  and  Non-Birkbeck students – £45
Birkbeck booking form (login required) for Birkbeck Staff and Students  – £45

To pay by cheque please click here for a form.

Friday 13th March         Room B33   Birkbeck Main Building
Saturday 14th March     Room B34   Birkbeck Main Building
Sunday 15th March       Room B34   Birkbeck Main Building

There will be an overflow room on each day with a video/audio link. Bookings will be taken on a first come first served basis.

, , ,

Powered by ScribeFire.