Σχετικά με το Music School

συλλογικό κείμενο κριτικής για το talent show του Mega που πρωτοδημοσιεύεται και διακινείται από εδώ.

Στο νέο talent show του MEGA που εμφανίζεται ως ένα αθώο «Μουσικό Σχολείο», ως μια «μουσική γιορτή γεμάτη τραγούδι και συναίσθημα»[1], υπάρχει MEGAλη εκμετάλλευση. Συνεχίζοντας την παράδοση παιδικής εκμετάλλευσης που εγκαινίασε με το Junior MasterChef, το κανάλι αυτή τη φορά βάζει παιδιά να ανταγωνιστούν για τον τίτλο του πιο ταλαντούχου celebrity-τραγουδιστή, με έπαθλο μια υποτροφία για σπουδές στο Ωδείο Αθηνών…

Η sexουαλικοποίηση της παιδικής ηλικίας

Μια σημαντική κοινωνική-πολιτισμική διαδικασία που συνδέεται με την εκπομπή, είναι η sexουαλικοποίηση της παιδικής ηλικίας. Η sexουαλικοποίηση δεν αφορά φυσικά την αναγνώριση της παιδικής σεξουαλικότητας αλλά τη διασύνδεση της παιδικής ηλικίας με το sex, την μετατροπή των παιδιών σε αντικείμενα του σεξουαλικού βλέμματος. Ένα από τα αναχώματα ενάντια στην sexουαλική εκμετάλλευση των παιδιών δεν διατυπωνόταν μόνο με βιολογικούς όρους αλλά και με ψυχικούς, συναισθηματικούς. Η μη ολοκληρωμένη θυμική οικονομία των παιδιών τα τοποθετούσε σε μία ασφαλή απόσταση από την ενήλικη σεξουαλική ζωή. Ένα παιδί δεν μπορούσε να το ερωτευτεί κανείς· ακόμη κι αν έδειχνε στοιχεία ερωτικού συναισθήματος, αυτό θεωρούνταν μη ώριμης φύσης και άρα τοποθετούνταν εκτός της ανάλογης ανταπόκρισης από τους ενήλικες.
Αυτό που συμβαίνει με το μουσικό σχολείο του MEGA, και που φυσικά αντανακλά μια γενικότερη τάση, είναι η κατάρρευση αυτού του ανασχετικού φράγματος. Στην συγκεκριμένη εκπομπή, τα παιδιά καλούνται να μάθουν και να επιτελέσουν μια σειρά από έμφυλες θέσεις και συμπεριφορές που σχετίζονται με τον έρωτα.[2] Το πιο σημαντικό στοιχείο είναι πως συχνά καλούνται να ερμηνεύσουν τραγούδια σαν να είναι μεγάλοι, να νιώσουν λόγια ερωτικής έντασης (πόνου, καημού κτλ.) που δεν ανταποκρίνονται στα βιώματά τους, λαμβάνοντας σχόλια από τους κριτές πως ερμήνευσαν το τραγούδι με μεγάλη ωριμότητα και πολύ συναίσθημα και πως φάνηκε ότι ένιωθαν τα λόγια κτλ.[3] Αυτή η συστηματική καλλιέργεια της ερωτικής συναισθηματικής ωριμότητας και η δημόσια έκθεσή και επιτέλεσή της επιτρέπει την σύγκλιση της ερωτικής θυμικής οικονομίας των παιδιών με αυτή των ενήλικων δίνοντας επιπλέον υπόσταση στο σεξουαλικό βλέμμα προς τα παιδιά.

Λέμε «επιπλέον υπόσταση» γιατί η sexουαλικοποίηση του παιδικού σώματος βρίσκεται ήδη σε προχωρημένο σημείο. Η διαδικασία διαφαίνεται από την διάχυση μέσα στην εφηβική και παιδική ηλικία μιας έντονης σεξουαλικής κουλτούρας, κάτι που γίνεται ορατό κυρίως στο facebook. Επιπροσθέτως, αυτό που καθίσταται σαφές μέσα από μια προσεχτική ανάλυση, είναι πως στον όψιμο καπιταλισμό η παιδική σεξουαλικότητα μετατρέπεται σε αντικείμενο για την παραγωγή κέρδους και πως η διαδικασία αυτή εσωτερικεύεται από τα ίδια τα παιδιά/εφήβους. Η σύλληψη στην Θεσσαλονίκη του τύπου που φωτογράφιζε σε ερωτικές πόζες ανήλικες, κάποιες από τις οποίες ήταν κάτω των 15 ετών, πέρα από το επιχειρηματικό δαιμόνιο του εν λόγω κυρίου (που επιβεβαιώνει τα όσα προείπαμε), εγείρει το σοβαρό θέμα του πως τα ίδια τα κορίτσια μπορούσαν να δουν από μικρή ηλικία την ομορφιά τους και το ερωτικό τους σώμα ως αντικείμενο παραγωγής πλούτου. Αν και αυτό αφορά κυρίως τα μικρά κορίτσια, μπορούμε να διακρίνουμε αυτή την τάση και στα αγόρια.[4]

Βρισκόμαστε στην εποχή το κύριο χαρακτηριστικό της οποίας κατά την Λακανική ψυχανάλυση είναι η κατάρρευση της συμβολικής λειτουργίας του Πατέρα, κάτι που επιφέρει την επιστροφή στον Αρχέγονο Πατέρα κατά τον Φρόυντ· έναν διεστραμμένο πατέρα που διεκδικεί τον έλεγχο πάνω στο σώμα των κοριτσιών του με διάφορους τρόπους. Η σταδιακή εκμετάλλευση της παιδικής/εφηβικής σεξουαλικότητας δεν περιορίζεται στην εκπόρνευση παιδιών σε χώρες της λεγόμενης περιφέρειας ή στις δεκατριάχρονες νιγηριανές στους δρόμους τις Αθήνας πάνω στις οποίες εκτονώνουν τις σεξουαλικές τους ενορμήσεις αρκετοί συμπολίτες μας. Αντίθετα, έχει αρχίσει να χτυπάει την πόρτα των έως πρόσφατα φιλήσυχων και συντηρητικών στρωμάτων.  Εμβληματική της τάσης για sexουαλικοποίηση της παιδικής ηλικίας και της εκμετάλλευσης της παραγόμενης sexουλικότητας, είναι η περίπτωση της Κριστίνα Πιμένοβα (βλ. Φώτο), η οποία σε ηλικία εννέα (9) μόλις ετών κάνει καριέρα στο μόντελινγκ. Τα σχόλια τύπου «σέξυ πόδια» στις φωτογραφίες της στο facebook καταδεικνύουν την απροσχημάτιστη κατάρρευση των ορίων της παιδικής ηλικίας. Ο συνδυασμός της ερωτικής συναισθηματικής ωρίμανσης ή η επιτέλεση ωρίμανσης που παρατηρούμε σε προγράμματα όπως το music school μαζί με την σεξουαλικοποίηση του παιδικού/εφηβικού σώματος που παρατηρείται γενικότερα, ανοίγει σταδιακά ένα νέο πεδίο καπιταλιστικής εκμετάλλευσης με τον όψιμο καπιταλισμό να πραγματώνει τη φράση «δουλειά δεν είχε ο διάολος, γαμούσε τα παιδιά του».

Τώρα που το music school κάνει το τοπίο της παιδικής εκμετάλλευσης πιο οικείο με τους περισσότερους να χαμογελούν πλέον ανέμελα και χωρίς ιδιαίτερο προβληματισμό μπροστά στο θέαμα της χαριτωμένων παιδιών, δεν θα εκπλαγεί κανένας όταν το MEGA θα παρουσιάσει κάποιο Next Top Model Kids ή Junior Next Top Model όπου μικρές Λολίτες θα ποζάρουν σε σέξι πόζες και θα λικνίζονται σε πασαρέλες, προωθώντας έτσι τον παιδικό προάγγελο της ιδανικής, σέξι και τεχνητά ευτυχισμένης ώριμης γυναίκας, όπως αυτή παρουσιάζεται στο κυρίαρχο star system.

Παιδική ηλικία και συναισθηματική εργασία

Μια άλλη διάσταση η οποία συνδέεται άμεσα με τη sexουαλικοποίηση της παιδικής ηλικίας και με την καλλιέργεια της ερωτικής συναισθηματικής ωριμότητας των παιδιών, είναι η παιδική (συναισθηματική) εργασία που προωθεί η εκπομπή.

Σε κάθε επεισόδιο, οι δάσκαλοι-κριτές ζητούν από τα παιδιά να «βγάλουν» ένα κατάλληλο «συναίσθημα-εμπόρευμα» (μια «θετική συναισθηματικότητα»-«παιδικότητα»), το οποίο καλείται στη συνέχεια να «καταναλώσει» το κοινό και οι τηλεθεατές. Οι δάσκαλοι (σε ρόλο υπεύθυνου πρόσληψης σε εταιρία;) αξιολογούν τη συναισθηματική επιτέλεση των παιδιών λέγοντας συχνά πως το χαμόγελο/κέφι/συναίσθημα δεν ήταν όσο θα επιθυμούσαν.[5] Με αυτό τον τρόπο, τα παιδιά μαθαίνουν να εσωτερικεύουν τις εντολές και τις οδηγίες τους, ρυθμίζοντας ανάλογα τη συναισθηματική τους επιτέλεση.[6] Η «παράσταση» που καλούνται να δώσουν αφορά ρητά την παραγωγή της κατάλληλης με το κάθε τραγούδι συναισθηματικής κατάστασης που θα εκδηλώνεται και σε επίπεδο συμπεριφοράς ως «ανεμελιά», «χαλαρότητα» αλλά και «ωριμότητα») και κυρίως την επίδειξή της στους κριτές, στο κοινό και στους τηλεθεατές. Η ίδια η ζωή των παιδιών, το σύνολο της ύπαρξης τους γίνεται εργασία και εμπόρευμα ταυτόχρονα, που εκμεταλλεύεται και πουλά το κανάλι.[7]

Σε αντίθεση με τον σαφή διαχωρισμό εργασίας και κοινωνιακότητας-επικοινωνίας, την αυστηρή πειθάρχηση και τον «εξωτερικό» καταναγκασμό που χαρακτήριζαν το φορντικό εργοστάσιο, στο μεταφορντικό Music School η εξουσία λειτουργεί μέσω της χαλάρωσης των ορίων μεταξύ εργασίας και ζωής (εδώ, της ‘παιδικής ηλικίας’), και μέσω της αυτονομίας, της ελευθερίας και της κινητοποίησης ολόκληρης της ύπαρξης του υποκειμένου · μέσω μιας ‘χαρούμενης αυτο-εκμετάλλευσης’. Τα παιδιά-συναισθηματικοί εργάτες καλούνται –μέσα από ένα κλισέ λεξιλόγιο– να «απολαύσουν» την κάθε τους περφόρμανς, να «περάσουν καλά», να νιώσουν ή να «βγάλουν» χαρά, να «υπερβούν τα όριά τους» και να «δώσουν τον καλύτερό τους εαυτό». Τα στημένα σκετσάκια «περνάμε καλά», «χαράς», «παιδικής ανεμελιάς» και «χαζολογήματος» κατά τις πρόβες, τα κοντινά ζουμ της κάμερας στα πρόσωπα και στις εκφράσεις των παιδιών ή στα δάκρυα συγκίνησης των κριτών κατά την ώρα του τραγουδιού, οι αγκαλιές και οι ενθουσιώδεις αντιδράσεις των γονιών μετά το τραγούδι, αποτελούν βασικό στοιχείο της «συναισθηματικής κατάστασης-εμπορεύματος» της εκπομπής, κατασκευάζοντας επιδέξια αυτό που μας παρουσιάζεται ως «αυθόρμητο» και «γνήσιο».
Πέρα από τις όποιες τραγουδιστικές γνώσεις, αυτό που βασικά διδάσκει η εκπομπή είναι συγκεκριμένα μοτίβα συναισθηματικής επιτέλεσης και τρόπους διαμόρφωσης του εαυτού που βρίσκονται σε αντιστοιχία με τις απαιτήσεις της σύγχρονης αγοράς εργασίας. Το Music School εκπαιδεύει τόσο αυτούς που συμμετέχουν με τη φυσική τους παρουσία όσο και τους τηλεθεατές σε ένα νέο πρότυπο εργαζόμενου που βρίσκεται υπό διαμόρφωση. Ο εαυτός που καλούνται να διαμορφώσουν τα παιδιά σε κάθε «παράσταση-επιτέλεση» (performance), οφείλει να καλλιεργεί και να βελτιώνει ασταμάτητα τις δεξιότητες του, να χρησιμοποιεί τα συναισθήματά του για να προωθήσει τον εαυτό του ως εμπόρευμα και να ικανοποιήσει τους πελάτες, να «τα δίνει όλα», να αυξάνει την αποδοτικότητα και τις επιδόσεις του, να είναι ευέλικτος και διαρκώς εξελισσόμενος, χωρίς να αντιδρά στην εντατική του αξιολόγηση και στα πιεστικά έργα που του αναθέτουν (βλ. νέο πανεπιστήμιο/λύκειο/σχολείο κοκ).[8]

Στο δρόμο που άνοιξαν δειλά-δειλά τα Stage και τα «κοινωφελή» πεντάμηνα του ΟΑΕΔ (και μας έκαναν απόλυτα σαφή οι πρόσφατες δηλώσεις Λοβέρδου για τους εθελοντές εκπαιδευτικούς), αυτό που μας παρουσιάζει η εκπομπή είναι ένας «ωφελούμενος» εργαζόμενος που όχι μόνο δουλεύει αδιαμαρτύρητα με ελάχιστο ή καθόλου μισθό, αλλά αντιλαμβάνεται την εργασία του ως «εθελοντισμό», ως εκμάθηση δεξιοτήτων και γνώσεων, σαν μια μορφή χάρης και αναγνώρισης που του κάνουν οι εκμεταλλευτές του. Στο Music School, η εργασία, από μισθωτή σχέση και μέσο βιοπορισμού, μετατρέπεται σε μια εξατομικευμένη συνθήκη που γίνεται σχεδόν αποκλειστικά για λόγους ευχαρίστησης ή «εμπειρίας».

Στο εργασιακό αυτό μοντέλο, η απλήρωτη εργασία (και κυρίως το να υιοθετεί κανείς και να εντείνει την ‘χαρούμενη αυτο-εκμετάλλευσή’ του) παρουσιάζεται ως «συσσώρευση εμπειρίας» που είναι «καλή για το βιογραφικό» ή ως κάτι που αυξάνει το ‘ατομικό κεφάλαιο’ και την «ανταγωνιστικότητα» κάποιου στην αγορά εργασίας (Λοβέρδος: μοριοδότηση, υπόσχεση μισθού και «κανονικής» πρόσληψης στο δημόσιο), (Music School: συσσώρευση ορατότητας, φήμης και «κεφαλαίου τραγουδιστή/τριας-celebrity» που υπόσχονται μια μελλοντική «καριέρα» στο τραγούδι ή στην τηλεόραση).[9] Αντί για μισθό, η ‘συμβολική αμοιβή’ αυτού του εργαζόμενου (χαρά, εκμάθηση δεξιοτήτων, απόκτηση εμπειρίας κτλ) πηγάζει από το να κάνει «χαρούμενους» και «ικανοποιημένους» εκείνους στους οποίους προσφέρει την «εθελοντική» εργασία του –δηλαδή, τόσο την επιχείρηση (MEGA) και τους managers-coachers της (δάσκαλους-αξιολογητές-εμψυχωτές) όσο και τους πελάτες-καταναλωτές της (κοινό, τηλεθεατές). Στόχος είναι η ‘ταύτιση εργαζομένου-επιχείρησης’ που μας διδάσκουν τα βιβλία μάνατζμεντ και οργανωσιακής ψυχολογίας ·οι επιθυμίες των εργατών πρέπει να ευθυγραμμίζονται και να προβλέπουν τις επιθυμίες της επιχείρησης (με την οποία υποτίθεται έχουν «κοινά» συμφέροντα), ώστε να είναι ήδη προσαρμοσμένες και σε συμφωνία με αυτή.[10]

Ανταγωνισμός, Εκμετάλλευση και Ψυχολογία

Το MEGA προσπαθεί εναγωνίως να αποκρύψει το ότι εκμεταλλεύεται παιδιά και τα ωθεί στον ανταγωνισμό, με το να τονίζει διαρκώς πως «κανείς δεν αποχωρεί», πως υπάρχουν μόνο θετικά σχόλια, ζεστοί κριτές και ένα «προστατευτικό κλίμα» ή μια «τρυφερή ατμόσφαιρα», στην οποία τα παιδιά «περνούν καλά» και «μαθαίνουν πράγματα». Ωστόσο, οι ψηφοφορίες του καναλιού που καλούν τους τηλεθεατές να διαλέξουν ποια παιδιά θα «νικήσουν» και θα «περάσουν στον τελικό» (λες και ποντάρουν σε άλογα κούρσας στον ιππόδρομο) μας δείχνουν μια άλλη εικόνα. Σε αυτή την κούρσα, φυσικά, όλοι ξέρουν και αναμένουν πως ο νικητής θα είναι ένας.

Αυτό που έχει βέβαια σημασία δεν είναι τόσο το γεγονός ότι ο νικητής θα είναι ένας, αλλά η προσπάθεια που γίνεται ώστε αυτό να μη φανεί, να δοθεί η εικόνα πως εδώ είμαστε όλοι ίσοι και περνάμε καλά, αυτή είναι η ιδεολογική λειτουργία του προγράμματος που αντανακλά το πέρασμα στον κόσμο των επιχειρήσεων από το «εδώ είμαστε όλοι μια οικογένεια» στο «εδώ είμαστε όλοι φίλοι», απλά κάποιος θα πάρει προαγωγή αλλά ας μην χαλάσουμε την ωραία ατμόσφαιρα, ας δούμε αυτήν τη νίκη/προαγωγή ως μέρος του παιχνιδιού. Η φήμη πως στο Music School χρησιμοποιούνται ψυχολόγοι που διασφαλίζουν πως τα παιδιά δεν θα βγουν τραυματισμένα από αυτή την διαδικασία είναι άκρως υποκριτική. Τα παιδιά γνωρίζουν καλά από το σχολείο και τις εξωσχολικές δραστηριότητες την κουλτούρα του ανταγωνισμού και έχουν «πληγωθεί» αρκετές φορές. Αυτό που στην ουσία καταδεικνύει η συμμετοχή των ψυχολόγων καθώς και οι ψυχολογία με την οποία η παρουσιάστρια και οι κριτές τροφοδοτούν τα παιδιά, είναι η σημασία της ψυχολογίας για την παραγωγή της κατάλληλης ατμόσφαιρας και «ασφαλών» διεργασιών μέσα από τις οποίες η εκμετάλλευση παρουσιάζεται ως ένα όμορφο παιχνίδι.[11]

Χρησιμοποιώντας μια ψυχολογική ορολογία και ερωτήσεις του στυλ «πως ένιωσες;» ή «είχες άγχος;», οι κριτές καλούν τα παιδιά να υιοθετήσουν ένα ψυχολογικό βλέμμα, που λειτουργεί δικαιολογώντας την καταπίεση, την εκμετάλλευση και τις λογικές ανταγωνισμού, οι οποίες μεταφράζονται σε όρους όπως ‘ανασφάλεια’, ‘συστολή’ ή ‘άγχος’, που το κάθε παιδί οφείλει να «βελτιώσει» και να «διαχειριστεί» ξεχωριστά, ως ατομικό του «πρόβλημα».[12] Αυτή η ψυχολογική γλώσσα ασκεί έντονη βία, καθώς μέσω αυτής πραγματοποιείται η έκθεση και η «αντικειμενοποίηση» του εαυτού, η εξονυχιστική αξιολόγηση-βαθμολόγηση της απόδοσης, της παραγωγικότητάς του και η επισήμανση των «ατελειών» που πρέπει να βελτιωθούν κάτω απ’ τα επιτηρητικά βλέμματα κριτών, κοινού και τηλεθεατών.

Για το ζήτημα του Music School, οι –λαλίστατοι για κάθε άλλο θέμα– ψυχολόγοι έχουν καταπιεί τις γλώσσες τους, πέρα από ελάχιστες περιπτώσεις (βλ. http://kerentzis.blogspot.gr/2014/06/the-voice-kids-music-school.html). Ωστόσο, το πρόβλημα με τις ψυχολογικού τύπου κριτικές είναι πως περιορίζονται σε ένα επίπεδο ‘ψυχολογικού τραύματος’ ή ‘κακοποίησης’, αναπαράγοντας παράλληλα μια πολύ προβληματική θυματοποίηση των παιδιών. Αντίθετα, εκείνο που χρειάζεται να προσέξουμε είναι οι μηχανισμοί εκμετάλλευσης και υποκειμενοποίησης-καθυπόταξης που διαπερνούν τη συγκεκριμένη εκπομπή, καθώς και το πώς ο μετασχηματισμός που συμβαίνει στον όψιμο καπιταλισμό στη συναισθηματική ωρίμανση των παιδιών –μετασχηματισμός που ενισχύεται τόσο μέσα από την τάσηsexουαλικοποίησής τους όσο και από τη ‘συναισθηματική εργασία’ τους σε talent show όπως το MusicSchool– συνδέεται με τη μετατροπή της ίδιας της παιδικής ηλικίας σε εμπόρευμα · σε αντικείμενο εκμετάλλευσης και παραγωγής κέρδους.

Το παραπάνω κείμενο είναι μια συλλογική προσπάθεια της ομάδας διαχείρισης της σελίδας του Δικτύου Κριτικής Ψυχολογίας, της ομάδας Δια-Τάραξη, της ανεξάρτητης Ομάδας Συνεργατικής Πρακτικής, καθώς και αρκετών ατόμων που έκαναν παρεμβάσεις και σχόλια στο κείμενο.

Δίκτυο Κριτικής Ψυχολογίας                    http://criticalpsy-net.blogspot.gr/

Ομάδα Δια-Τάραξη                                     http://dia-taraksi.blogspot.gr/

Ομάδα Συνεργατικής Πρακτικής             http://pomocriticaltherapy.wordpress.com/

[1] http://www.megatv.com/themusicschool/default.asp?catid=36094

[2] Αυτό είναι κάτι που εντοπίζεται σε πολλές από τις οδηγίες και σχόλια που δέχονται τα παιδιά από τους κριτές: «αρέσει στις γυναίκες…στη Ντορετα», «ο Εντμοντ θα ρίξει τις γυναίκες σαν τις μύγες», «βάλε το πιο κοριτσίστικο που έχεις..φουστίτσα», «κράτα την αγκαλίτσα… μην την κρατάς σα να πάτε για σουβλάκια. Ρομαντικά».

[3]Εδώ αξίζει να αναστοχαστούμε πάνω στο μαζικό ελληνικό τραγούδι και την κουλτούρα του, μια συναισθηματική πανούκλα και ερωτική μιζέρια που μεταδίδεται δυστυχώς σε όλο και πιο μικρές ηλικίες. Παρεμπιπτόντως, δεν είναι καθόλου περίεργο ότι αυτή η μιζέρια «κουμπώνει» μια χαρά με τη sexουαλικοποίηση του ενήλικου και παιδικού κόσμου. Η «sexουαλικοποίηση» δεν είναι παρά θεαματικοποίηση του σεξ που λειτουργεί μόνο σε συνθήκες στέρησης και μιζέριας, δεν μπορείς να κάνεις σεξουαλικό κάτι που από μόνο του είναι σεξουαλικό ούτως ή άλλως, μόνο να το καταστείλεις, να το ευτελίσεις και να το ελέγξεις δια της θεαματικής υπερέκθεσης.

[4] Ας σκεφτούμε, για παράδειγμα την περίπτωση του Brendan Jordan, ενός gay έφηβου που έγινε γνωστός από ένα video στο οποίο εμφανίζονταν να χορεύει, και «είχε την τύχη» να γίνει τόσο διάσημος ώστε να τον καλεί στην εκπομπή της η Queen Latifah, να του στέλνει μηνύματα η Lady Gaga και να συμμετέχει στην καμπάνια της American Apparel. Υπάρχει μία τάση όπου τα gay αγόρια  sexouαλικοποιούν όλη την υπόστασή τους με διάφορους τρόπους.

[5] «προκαλεί την καλή διάθεση», «να μας ανεβάσεις», «είσαι γεννημένος διασκεδαστής», «λίγο παραπάνω κέφι θα ήθελα», «θα ήθελα να χαμογελάς περισσότερο», «το χαμόγελο ήθελα να υπάρχει λίγο παραπάνω», «έβγαλες τα συναισθήματα που έπρεπε», «Μας ξεκούρασες. Σαν να έφυγε από πάνω μας η κούραση της ημέρας», «εκείνο που θέλω από σένα είναι να το χαρείς το τραγούδι», «να σε δει ο κόσμος να είσαι ευχάριστη, να μεταδίδεις ευχάριστα το τραγούδι», «θέλω να νιώθεις ότι εννοείς κάθε λέξη. Πρέπει να μπεις σε αυτό το ρόλο», «Ξέρεις τι μου έλειψε; Λίγο παραπάνω συναίσθημα. Λίγο παραπάνω πρέπει να το βάλεις στο κορμί σου».

[6] «για να φανεί ότι το νιώθω πρέπει να το δείξω στο πρόσωπο μου και ειδικά στα μάτια μου», «Μου είπε (το παιδί) πρέπει να θολώσω τα μάτια μου. Να τα κάνω να θολώσουν. Να μην βλέπω τον κόσμο», «θα πρέπει να χαλαρώσω έτσι ώστε να μπορέσω να το ζήσω μέσα μου», «πρέπει να βγάλω συναίσθημα. Να δουν πως το νιώθω», «Πρέπει να το αισθανθώ το τραγούδι».

[7] Πέρα από την ίδια την εκπομπή, ενδεικτικό του χυδαίου τρόπου με τον οποίο το MEGAεκμεταλλεύεται και εμπορευματοποιεί την ‘παιδικότητα’ είναι οι βρεφικές-νηπιακές φωτογραφίες των παιδιών που εμφανίζονται στην ιστοσελίδα του [http://www.megatv.com/themusicschool/default.asp?catid=36097], όσο και το ότι πάνω από τις μισές διαφημίσεις προϊόντων που προβάλλονται στα διαλείμματα του Music School στοχεύουν σε ένα παιδικό καταναλωτικό κοινό ή έχουν παιδιά πρωταγωνιστές.

[8] «εξέλιξη που έχεις…κάθε φορά καλύτερη», «άνοδο όσον αφορά την απόδοσή σου», «είμαι χαρούμενη για τη σημερινή σου απόδοση», «ένα παιδί με μεγάλη προοπτική για εξέλιξη», «Έδωσες τον καλύτερό σου εαυτό. Μπορείς να φτάσεις πολύ ψηλά», «Ενώ είναι τέλεια, συνεχώς βελτιώνεται».

[9] μία ψευδή υπόσχεση ευτυχίας για χάρη της οποίας τα παιδιά πρέπει να σφυρηλατηθούν στις εξοντωτικές πρόβες και στο αυστηρό πρόγραμμα και μέσα από την οποία νομιμοποιούνται αλλά και ηθικοποιούνται ο χρόνος και ο κόπος που αφιερώνονται.

[10] (Κριτής: «Πώς αισθάνθηκες;» Παιδί: «Ωραία». Κριτής: «Κι εμείς αισθανθήκαμε ωραία…»), (Κριτής: «το απήλαυσα το τραγούδι και ελπίζω και εσύ. Αυτό έχει σημασία. Να απολαμβάνεις το τραγούδι»).

[11] Εδώ μπορούμε να σκεφτούμε πως η συστηματική πίεση που δέχονται τα παιδιά για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των κριτών αποκρύπτεται επιδέξια ή εμφανίζεται φευγαλέα κυρίως στη στιγμή της αξιολόγησης, της ανακοίνωσης του νικητή ή εκφράζεται έμμεσα με παράπονα για τη δυσκολία των κομματιών.

[12] «ντροπαλή, πρέπει να αποβάλλει την ανασφάλεια και να πιστέψει περισσότερο στον εαυτό της», «να κάνεις πράγματα για να ξεπεράσεις τη συστολή», «έχεις άγχος παραπάνω από το κανονικό», «σίγουρη για τον εαυτό της. έχει αυτοπεποίθηση», «απέβαλλες το άγχος», «δεν πιστεύω να ‘χουμε άγχος», «ανέβηκες με σιγουριά, απέβαλες ανασφάλειες»,  «η καλύτερή σου φορά χωρίς αμφιβολία. επιτέλους ανέβηκες με σιγουριά».

Advertisements

Κείμενο Ψυχολόγων – Εργαζομένων στα προγράμματα Κοινωφελούς Εργασίας του ΟΑΕΔ

Το παρόν κείμενο είναι αποτέλεσμα μιας συζήτησης που αναπτύχθηκε μεταξύ
ψυχολόγων οι οποίοι εργάστηκαν κατά τα προηγούμενα έτη στα προγράμματα
κοινωφελούς εργασίας του ΟΑΕΔ. Λόγος για να γραφτεί ήταν η ανάγκη να καταθέσουμε
την εμπειρία μας και να μοιραστούμε την εικόνα που εμείς είδαμε μέσα από τα
προγράμματα αυτά, ως η ελάχιστη κίνηση που μπορούμε να κάνουμε για να εναντιωθούμε
στα όσα συμβαίνουν εις βάρος μας. Αφορμή, στάθηκαν οι εξαγγελίες για τις νέες “θέσεις
εργασίας” που έρχονται πάλι μέσω ΟΑΕΔ και η προοπτική που αυτές σκιαγραφούν για
όλους όσους ζούμε και εργαζόμαστε σε αυτόν τον τόπο.
Τα προγράμματα κοινωφελούς εργασίας ή αλλιώς 5μηνα του ΟΑΕΔ, ισοδυναμούν
με ένα -όχι και τόσο νέο εργασιακό καθεστώς (βλ τα προγενέστερα stage) στο πλαίσιο του
οποίου προσλαμβάνονται άνεργοι για να εργαστούν σε διάφορες υπηρεσίες και
οργανισμούς για 5 μήνες. Οι άνεργοι μπορεί να είναι πτυχιούχοι οποιασδήποτε ειδικότητας
ή απόφοιτοι υποχρεωτικής εκπαίδευσης και δεν υπόκεινται σε κάποιο ηλικιακό όριο, αρκεί
να είναι άνω των 18. Επομένως, είναι προγράμματα που απευθύνονται σε όλους και όχι
μόνο στους νέους ή στους νεοεισερχόμενους στον εργασιακό στίβο. Οι ψυχολόγοι που
συμμετείχαν στα προγράμματα αυτά απορροφήθηκαν από δήμους, σχολεία Α’βάθμιας και
Β’βάθμιας εκπαίδευσης, διευθύνσεις υγείας, παιδικούς σταθμούς, ΚΑΠΗ κ.α..

Τι σημαίνει 5μηνο για έναν ψυχολόγο;
Τα πεντάμηνα απασχόλησαν ψυχολόγους στηριζόμενα στη δημοφιλή, αλλά
εσφαλμένη αντίληψη ότι ο ψυχολόγος είναι ένας γιατρός και σαν τέτοιος πρέπει να
θεραπεύει προβλήματα μέσα σε λίγες- το πολύ- μέρες. Στη βάση αυτής της λογικής του
«χαπιού», οι ψυχολόγοι έπρεπε μέσα σε 5 μήνες να παράσχουν υποστηρικτικό έργο και
μάλιστα όχι σε μία, αλλά σε τρεις ή και πλέον διαφορετικές δομές αφού, λόγω των
αυξημένων αναγκών, τοποθετήθηκαν σε περισσότερες από μια υπηρεσίες ο καθένας.
Μπορούσαμε δηλαδή να δούμε έναν ψυχολόγο να δουλεύει σε πέντε διαφορετικά σχολεία
την εβδομάδα, τη στιγμή που οι ανάγκες ενός και μόνο σχολείου απαιτούν από εκείνον/-η
καθημερινή παρουσία.
Μπορεί όμως να παραχθεί ουσιαστικό έργο μέσα σε 5 μήνες (4 για την ακρίβεια αν
αφαιρέσουμε γιορτές και αργίες) και υπό αυτές τις συνθήκες; Αν υπήρχε έστω και ένας
ψυχολόγος στην ομάδα έργου που σχεδίασε τα προγράμματα κοινωφελούς εργασίας, είναι
βέβαιο ότι θα απαντούσε αρνητικά. Μέσα σε ένα τόσο περιορισμένο και επιβαρυμένο
χρονοδιάγραμμα, δεν υπάρχει η δυνατότητα για σχεδιασμό και φυσικά ούτε για υλοποίηση
δράσεων, πόσο μάλλον όταν δεν υπάρχει καμία προοπτική παράτασης ή ανανέωσης της
συνεργασίας. Ίσως η ανάγκη για περισσότερο χρόνο να ακούγεται παράξενη σε κάποιον ο
οποίος δεν εργάζεται στο χώρο της ψυχικής υγείας. Ακούγεται ακόμη και ελιτίστικη ή
ειρωνική σε μια εποχή που όλοι και όλα τρέχουν με τρελούς ρυθμούς. Όμως ο χρόνος για
τον ψυχολόγο, όπως και για όποιον άλλον καταπιάνεται με επαγγέλματα των
ανθρωπιστικών επιστημών, είναι κομμάτι της δουλειάς του, είναι εργαλείο, είναι ό,τι και η
άρτια κατάρτισή του και το καθαρό του μυαλό. Ως επαγγελματίες ψυχικής υγείας
γνωρίζουμε τον πρωταρχικό ρόλο που παίζει στη δουλειά μας η ανάπτυξη σχέσης με τον
αποδέκτη των υπηρεσιών. Η σχέση αυτή δεν μπορεί ούτε να επισπευσθεί ούτε να
εξαναγκαστεί εντός της διορίας των 5 μηνών. Δεν είναι λοιπόν υπερβολή να πούμε ότι το
επάγγελμα του ψυχολόγου δε χωρά στα 5μηνα διότι το μόνο που μπορείς να αρχίσεις και
να τελειώσεις με υπευθυνότητα σε αυτά, είναι μια σειρά ομιλιών και τίποτα παραπάνω.
Η δουλειά στα εν λόγω προγράμματα, επιβαρύνθηκε επιπλέον από την παντελή
έλλειψη πλαισίου που κανονικά θα έπρεπε να συνοδεύει την πρόσληψη μας. Ποιος θα
ήταν ο ρόλος του ψυχολόγου, οι αρμοδιότητες και οι στόχοι της δουλειάς του ήταν κάτι που
δεν το γνώριζε κανείς, ούτε ο ψυχολόγος ούτε ο ίδιος ο φορέας υποδοχής. Στις συμβάσεις
δεν διευκρινίστηκε ποτέ το είδος της εργασίας ούτε και το αν ο ρόλος μας θα ήταν
διαγνωστικός, θεραπευτικός, συμβουλευτικός κ.ο.κ Κάποιες διευκρινιστικές διατάξεις που
στην πορεία εστάλησαν, περιείχαν αφηρημένου τύπου γενικότητες, δυσερμήνευτες και
καθόλου βοηθητικές σε πρακτικό επίπεδο. Ποτέ επίσης δεν υπήρξε πρόβλεψη για
εποπτεία, έννοια άμεσα συνυφασμένη με το επάγγελμά μας. Ξέρουμε πολύ καλά ότι ο
ψυχολόγος δεν λειτουργεί αυτόνομα και όπου κι αν δουλεύει, οφείλει να έχει εποπτεία
προκειμένου να παραμένει βοηθητικός για τους ανθρώπους με τους οποίους
συνεργάζεται. Το αποτέλεσμα όλων αυτών των ελλείψεων οδήγησε σε μια χαοτική
κατάσταση εξαιτίας της οποίας δεν χάθηκε μόνο επιπλέον χρόνος αλλά επιβαρύνθηκε και
ο κάθε εργαζόμενος ξεχωριστά. Στην Ελλάδα όπου οι ψυχολόγοι εκλείπουν από τις
δημόσιες υπηρεσίες και άρα δεν υπάρχει εμπειρία συνεργασίας και μια πεπατημένη στην
οποία θα μπορούσαμε να ανατρέξουμε, ο κάθε ψυχολόγος κλήθηκε να μπαλώσει ο ίδιος
την ανοργανωσιά των προγραμμάτων αυτών. Σε αυτήν την προσπάθεια έπρεπε να
αντιμετωπίσει τις υπέρμετρες απαιτήσεις του κάθε φορέα υποδοχής αλλά και τις
αντιστάσεις που συνεπάγεται η είσοδος μιας νέας ειδικότητας σε χώρους που δεν είχαν
συνηθίσει την παρουσία της. Και όπως είναι αναμενόμενο όταν αφήνεις κάποιον
ξεκρέμαστο με την οδηγία “κάνε ότι καταλαβαίνεις”, δεν λείπουν ούτε τα λάθη ούτε οι
αυθαιρεσίες.

Τι σημαίνει 5μηνο για όλους μας ως εργαζόμενους και ως πολίτες;
Ωστόσο, είναι μυωπικό να κοιτάζουμε τα 5μηνα αποκλειστικά και μόνο από τη
σκοπιά ενός ψυχολόγου που εργάζεται σε αυτά. Το θέμα των 5μήνων μας αφορά όλους
γιατί έχει προεκτάσεις που μας επηρεάζουν όλους.
Τα 5μηνα του ΟΑΕΔ ισοδυναμούν με μια τεράστια παρανομία από πλευράς
κράτους. Χωρίς την ανάγκη πλέον να συγκαλυφθεί η αυθαιρεσία, στο κείμενο της ίδιας της
προκήρυξης αναγράφεται επί λέξη ότι οι αμοιβές ορίζονται “α) σε 19,6 ευρώ ημερησίως και
όχι μεγαλύτερο από 490,00 ευρώ μηνιαίως για τους ανέργους άνω των 25 ετών και β) σε
17,1 ευρώ ημερησίως και όχι μεγαλύτερο από 427,00 ευρώ μηνιαίως για τους ανέργους
κάτω των 25 ετών, κατά ̟παρέκκλιση των νόμιμων αμοιβών ̟που προβλέπονται από
την Εθνική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας και τις οικείες συλλογικές συμβάσεις”.
Κατά παρέκκλιση της νομιμότητας επίσης, εξαφανίζονται και όλα τα εργασιακά δικαιώματα,
δεν παρέχεται καμία απολύτως κάλυψη σε περίπτωση ασθένειας, δεν παρέχεται άδεια και
φυσικά δεν καλύπτεται κανένα ατύχημα στο χώρο εργασίας. Πρόκειται δηλαδή για μια ωμή
εργασιακή συνθήκη απογυμνωμένη από οτιδήποτε ήταν υπέρ της προστασίας του
εργαζομένου μέχρι τώρα. Γι’ αυτό άλλωστε και οι εργαζόμενοι στα προγράμματα αυτά δεν
αποκαλούνται εργαζόμενοι, αλλά “ωφελούμενοι” μιας και η νέα αυτή συνθήκη απαιτεί και
νέους όρους για να συνεννοούμαστε.
Παρόλο που η προκήρυξη σου έδινε τις αφορμές να υποπτευθείς αυτό που
ακολουθεί, στην πραγματικότητα μόνο μέσα από την ίδια την πράξη ήταν δυνατό να
αντιληφθεί κανείς περί τίνος πρόκειται. Όσοι έτυχε να τοποθετηθούν σε σχολεία,
κατάλαβαν εκ των υστέρων ότι ο μισθός τους μειώθηκε στα 215 και στα 187 ευρώ
αντίστοιχα (ανάλογα την ηλικία) για το μήνα του Πάσχα, καθώς τα σχολεία κλείνουν για
διακοπές δύο εβδομάδες. Σε άλλες περιπτώσεις που οι εποπτικοί φορείς (πχ δήμοι)
φρόντισαν να καλύψουν τις μέρες που οι υπηρεσίες ήταν κλειστές, οι εργαζόμενοι της
κοινωφελούς εργασίας τοποθετήθηκαν σε άλλες θέσεις, ασχέτως αντικειμένου,
προκειμένου να δικαιολογήσουν τα 19,60/17,1 ευρώ την ημέρα. Στις περισσότερες των
περιπτώσεων, κατέληγαν να βγάζουν φωτοτυπίες σε κάποιο γραφείο ή να κάθονται απλά
περιμένοντας να περάσει η ώρα. Μια ακόμη ενδιαφέρουσα ανακάλυψη που ποτέ δεν
αναφέρθηκε στους όρους πρόσληψης, ήρθε μετά το τέλος των 5μηνων όταν οι εκ νέου
άνεργοι διεκδίκησαν κάποια άλλη θέση εργασίας. Ενημερωθήκαμε τότε ότι, με εντολή του
υπουργείου, τα 5μηνα δεν λογαριάζονται σαν εργασιακή εμπειρία αλλά σαν προγράμματα
εκπαίδευσης ανέργων, οπότε ο εργαζόμενος είναι ένας εκπαιδευόμενος που δεν
εκπαιδεύεται αλλά δουλεύει(!). Σε περίπτωση δε που μπροστά σε αυτές τις εξαθλιωμένες
συνθήκες αποφάσιζες να μην συνεχίσεις στα 5μηνα, παρόλο που επιλέχθηκες, τότε
έπρεπε να “πληρώσεις” με την απώλεια της κάρτας ανεργίας σου, αφού σου παρεχόταν
δουλειά και εσύ την αρνήθηκες.
Είναι προφανές ότι τα 5μηνα δεν στήθηκαν για να παρέχουν έργο “κοινωφελούς
χαρακτήρα” ούτε για να αναβαθμίσουν την ποιότητα των δημόσιων υπηρεσιών, όπως
διατείνονται οι εμπνευστές τους. Στήθηκαν καθαρά ως σύστημα ανακύκλωσης ανέργων και
“μαγειρέματος” των δεικτών ανεργίας. Πατάνε στη λογική του να δουλέψουν “λίγοι για λίγο”
μέχρι να επιστρέψουν ξανά στην αποθήκη ανεργίας και να χρησιμοποιηθούν άλλοι,
προκειμένου να πούμε ότι κάτι γίνεται. Για την υλοποίησή τους δεν υπάρχει κανένας
σχεδιασμός ούτε κανένας κεντρικός έλεγχος. Αποτέλεσμα ήταν σε πολλές περιπτώσεις να
“στριμώχνονται” διάφορες ειδικότητες σε υπηρεσίες, όπου δεν υπήρχε όχι απλά η ανάγκη
για τις ειδικότητες αυτές, αλλά ούτε καν χώρος να στεγαστούν τόσα άτομα. Έτσι, κάποιοι
βρέθηκαν να δουλεύουν χωρίς αντικείμενο ή να απασχολούνται σε εντελώς άσχετα με την
ειδικότητά τους αντικείμενα.
Σε εμάς που εργαστήκαμε στα 5μηνα, είναι ξεκάθαρος ένας ακόμη λόγος ύπαρξης
τους. Τα 5μηνα αποτελούν επιλογή από πλευράς κράτους και χρησιμοποιούνται για να
συνηθίσει σταδιακά ο άνεργος πληθυσμός την έννοιά τους. Να συνηθίσει δηλαδή σε κάτι
καινοφανές που ουσιαστικά δε σου παρέχει τίποτα αλλά λειτουργεί στη λογική του «από το
τίποτα, καλύτερο». Όταν αυτά, που πριν από χρόνια θα θεωρούνταν εργασιακή
εξαθλίωση, περάσουν σαν κάτι συνηθισμένο, δεν θα είναι αδύνατη και η εφαρμογή τους
για την κάλυψη πάγιων και διαρκών αναγκών της κοινωνίας, κάτι που γίνεται ήδη σε ένα
βαθμό άλλωστε. Δεν αποκλείεται δηλαδή μελλοντικά να δούμε 5μηνους δασκάλους ή
καθηγητές και να τελούμε όλοι υπό καθεστώς ολιγόμηνων συμβάσεων χωρίς εργασιακά
δικαιώματα.
Ποιον λοιπόν ωφελεί αυτή η “κοινωφελής εργασία”; Σίγουρα όχι εμάς που
εργαστήκαμε σε αυτά τα προγράμματα και σίγουρα ούτε και κανέναν εργαζόμενο σε αυτή
τη χώρα. Είναι προγράμματα που στήνονται από την τρέχουσα πολιτική τάξη για να
εξυπηρετήσουν την τρέχουσα πολιτική τάξη. Είναι στην πραγματικότητα μια παγίδα που
εγκλωβίζει όλους όσους έχουμε παραμείνει εντός της χώρας σε ένα διαρκές και
ψυχοφθόρο ιδιότυπο καθεστώς ανεργίας.
Σίγουρα όλοι πιεζόμαστε οικονομικά και ψυχολογικά όμως αν αφεθούμε στο βάρος
των παραπάνω πιέσεων δημιουργούμε ακόμη πιο γόνιμο έδαφος για εκμετάλλευση. Είναι
θεωρούμε ευθύνη μας να μην σιωπούμε μπροστά στην εργασιακή αναξιοπρέπεια που
βιώνουμε, συνηθίζοντας ως δεδομένη την εξαθλίωση και την παρανομία από πλευράς
κράτους. Είναι επιπλέον ευθύνη μας να ανοίγουμε αυτό που βιώνουμε σε όσους δεν το
γνωρίζουν και να μην αρκούμαστε σε ψευτοπαρηγοριές τύπου «τι να κάνουμε, από το
τίποτα κάτι είναι και αυτό».
Όπως όλοι, έτσι κι οι ψυχολόγοι αναζητούμε ευκαιρίες για να είμαστε δημιουργικοί κι
όχι να δουλεύουμε χωρίς απολαβές και δικαιώματα ή να εξαναγκαζόμαστε σε αχρηστία
μέσα από θέσεις εργασίας χωρίς αντικείμενο. Η παρουσία μας σε όλους τους εργασιακούς
χώρους που προέβλεψαν τα 5μηνα κρίνεται και από εμάς απαραίτητη ωστόσο δεν μπορεί
η λειτουργία μας σε αυτούς να ετεροκαθορίζεται. Άνθρωποι που δεν γνωρίζουν το
αντικείμενό μας και δεν λαμβάνουν υπόψιν τους όρους μας δεν μπορούν να αποφασίζουν
για εμάς χωρίς εμάς. Οι αποδέκτες των υπηρεσιών ψυχικής υγείας δεν μπορεί να
εξαναγκάζονται σε 5μηνες σχέσεις με αναλώσιμους ψυχολόγους τη στιγμή που η
σταθερότητα είναι αναγκαία προϋπόθεση της θεραπευτικής διαδικασίας. Τέλος, η παροχή
ψυχοκοινωνικής κάλυψης μέσα από δημόσιους φορείς δεν μπορεί να απαξιώνεται με
αυτόν τον τρόπο και να καθίσταται μονόδρομος ο ιδιωτικός τομέας, ειδικά όχι σήμερα.
Το παρόν κείμενο δεν έχει να προσθέσει κάτι νέο σε όλα όσα έχουν κατά καιρούς
ειπωθεί για τη μορφή που παίρνει η εργασία και οι συνθήκες διαβίωσης στην Ελλάδα
σήμερα. Καταθέτουμε όμως αυτή την εμπειρία γιατί ήταν ανάγκη μας να κοινοποιήσουμε
σε όλους τους συναδέλφους και μη, το αδιέξοδο που ζήσαμε, όχι τόσο σαν αποφόρτιση
αλλά σαν μια ελάχιστη αντίσταση στα όσα βλέπουμε σιγά σιγά να μας πνίγουν.
Καταθέτουμε αυτό το κείμενο γιατί δεν μπορεί σαν επαγγελματίες ψυχικής υγείας να
εθελοτυφλούμε μπροστά στα όσα συμβαίνουν γύρω μας. Γιατί ο ρόλος μας στην
προαγωγή της ψυχικής υγείας στην κοινωνία δεν μπορεί να ξεκινά και να τελειώνει μέσα
σε ένα γραφείο ή μια υπηρεσία. Γιατί πιστεύουμε ότι οι λύσεις των κοινωνικο-πολιτικών
ζητημάτων με τα οποία είμαστε όλοι αντιμέτωποι δεν βρίσκονται στις επιπλέον
εκπαιδεύσεις ή στην ψυχοθεραπεία μας, αλλά στις μικρές νησίδες αντίστασης που
μπορούμε να δημιουργήσουμε συλλογικά.
Καταθέτουμε λοιπόν αυτό το κείμενο ως προτροπή σε εμάς τους ίδιους, αλλά και σε
όποιον το διαβάζει, για αναζήτηση και δημιουργία των δικών του νησίδων. Για να μην
συνηθίσουμε το απαράδεκτο του χθες σαν το φυσιολογικό του σήμερα.

Ομάδα ψυχολόγων που ζουν και εργάζονται στην Ελλάδα
omadapsy@googlegroups.com

Hearing Voices conference: 6ο συνέδριο στη Θεσσαλονίκη (10-12 Οκτ. 2014)

Οδ(υσσ)εύοντας με τις Σειρήνες: Παλεύοντας προς την ανάρρωση σε καιρούς κρίσης

Παρατάθηκε η δυνατότητα έγκαιρης εγγραφής (μειωμένη τιμή) για το συνέδριο «Ακούγοντας φωνές» ως τις 21 Σεπτεμβρίου!

Πρόκειται για το 6ο Διεθνές Συνέδριο του Intervoice, του κινήματος που έχει ως στόχο να ενημερώνει τον κόσμο για την εμπειρία των φωνών και για εναλλακτικούς τρόπους διαχείρισής τους, πέρα από τα ψυχοφάρμακα και τις ψυχιατρικές νοσηλείες.

Για να δείτε το πρόγραμμα του συνεδρίου, επισκεφθείτε την ιστοσελίδα

Άτομα που ακούνε φωνές από όλο τον κόσμο θα μιλήσουν για τις εμπειρίες τους με τις φωνές και τις ασυνήθιστες ιδέες, για τους τρόπους που τις διαχειρίζονται και για τις προσωπικές τους ιστορίες. Θα γίνει αναφορά στις εμπειρίες των φωνών στην παιδική και στην εφηβική ηλικία, στις ψυχώσεις, στην παράνοια, στην παιδική κακοποίηση, στις αυτοκτονικές τάσεις, στο ρόλο των συγγενών και των επαγγελματιών ψυχικής υγείας κ.ά.
Ερευνητές και επαγγελματίες ψυχικής υγείας θα αναφερθούν στο πώς μπορούμε να κατανοήσουμε τις φωνές, να τις αντιμετωπίσουμε ως αγγελιοφόρους, σε ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις και εναλλακτικές προσεγγίσεις.
Θα μάθουμε για τις ομάδες αυτοβοήθειας, για τις δυνατότητες και τις δυσκολίες τους σε διάφορες χώρες και πλαίσια, όπως στις φυλακές ή σε ανθρώπους με δυσκολίες μάθησης.
Θα προβληματιστούμε για το ρόλο των ψυχιατρικών διαγνώσεων, των ψυχοφαρμάκων και των νοσηλειών ακούγοντας ψυχιάτρους και ψυχιατρικές νοσηλεύτριες.
Το πρόγραμμα του συνεδρίου θα εμπλουτίσουν πέρα από τις ομιλίες και τα εργαστήρια (ενημερωτικά και βιωματικά), ντοκιμαντέρ και καλλιτεχνικά δρώμενα.
Το συνέδριο καλούνται να παρακολουθήσουν άνθρωποι που ακούνε φωνές, συγγενείς, επαγγελματίες και ερευνητές στο χώρο της ψυχικής υγείας και όσοι ενδιαφέρονται για την εμπειρία των φωνών. Θα είναι ένας τόπος συνεύρεσης, συζήτησης, ανταλλαγής ιδεών και μοιράσματος εμπειρίας, μεταξύ ανθρώπων από διαφορετικές χώρες, οπτικές γωνίες και διαδρομές ζωής.
Ήδη έχουν δηλώσει συμμετοχή άνθρωποι από την Ελλάδα, τα Βαλκάνια, την Ευρώπη, την Αμερική, την Αυστραλία και τη Ν. Ζηλανδία.

Αν θέλετε να συμμετάσχετε σε ένα συνέδριο που ευελπιστούμε ότι, όπως και τα προηγούμενα συνέδρια του Intervoice, θα έχει πολύ υλικό για σκέψη και μια ατμόσφαιρα που θα ενθουσιάσει, θα στηρίξει και θα εμπνεύσει, παρακαλούμε εγγραφείτε μέχρι της 21 Σεπτεμβρίου μέσω της ιστοσελίδας http://www.symvoli.gr/conference/hearingvoices/en/page/main για να πετύχετε τη μειωμένη τιμή των 140 € ή 70 € για εργαζόμενους ή μη εργαζόμενους αντίστοιχα.

για το συνέδριο του Intervoice στη Θεσσαλονίκη από το HV Αθήνας

Αγαπητοί φίλοι/ες του δικτύου

Σας υπενθυμίζουμε ότι για πρώτη φορά θα διεξαχθεί στην Ελλάδα το 6ο Διεθνές Συνέδριο του Intervoice (www.intervoiceonline.org), του κινήματος που έχει ως στόχο να ενημερώνει τον κόσμο για την εμπειρία των φωνών και για εναλλακτικούς τρόπους διαχείρισής τους, πέρα από τα ψυχοφάρμακα και τις ψυχιατρικές νοσηλείες.

«Οδ(υσσ)εύοντας με τις Σειρήνες: Παλεύοντας προς την ανάρρωση σε καιρούς κρίσης» είναι το θέμα του συνεδρίου που θα πραγματοποιηθεί στη Θεσσαλονίκη στις 10-12 Οκτωβρίου 2014 (στα Ελληνικά και στα Αγγλικά).

Άτομα που ακούνε φωνές από όλο τον κόσμο θα μιλήσουν για τις εμπειρίες τους με τις φωνές και τις ασυνήθιστες ιδέες, για τους τρόπους που τις διαχειρίζονται και για τις προσωπικές τους ιστορίες. Θα γίνει αναφορά στις εμπειρίες των φωνών στην παιδική και στην εφηβική ηλικία, στις ψυχώσεις, στην παράνοια, στην παιδική κακοποίηση, στις αυτοκτονικές τάσεις, στο ρόλο των συγγενών και των επαγγελματιών ψυχικής υγείας κ.ά.

Ερευνητές και επαγγελματίες ψυχικής υγείας θα αναφερθούν στο πώς μπορούμε να κατανοήσουμε τις φωνές, να τις αντιμετωπίσουμε ως αγγελιοφόρους, σε ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις και εναλλακτικές προσεγγίσεις. Θα μάθουμε για τις ομάδες αυτοβοήθειας, για τις δυνατότητες και τις δυσκολίες τους σε διάφορες χώρες και πλαίσια, όπως στις φυλακές ή σε ανθρώπους με δυσκολίες μάθησης. Θα προβληματιστούμε για το ρόλο των ψυχιατρικών διαγνώσεων, των ψυχοφαρμάκων και των νοσηλειών ακούγοντας ψυχιάτρους και ψυχιατρικές νοσηλεύτριες.

Το πρόγραμμα του συνεδρίου θα εμπλουτίσουν πέρα από τις ομιλίες και τα εργαστήρια (ενημερωτικά και βιωματικά), ντοκιμαντέρ και καλλιτεχνικά δρώμενα.

Το συνέδριο καλούνται να παρακολουθήσουν άνθρωποι που ακούνε φωνές, συγγενείς, επαγγελματίες και ερευνητές στο χώρο της ψυχικής υγείας και όσοι ενδιαφέρονται για την εμπειρία των φωνών. Θα είναι ένας τόπος συνεύρεσης, συζήτησης, ανταλλαγής ιδεών και μοιράσματος εμπειρίας, μεταξύ ανθρώπων από διαφορετικές χώρες, οπτικές γωνίες και διαδρομές ζωής.

Ήδη έχουν δηλώσει συμμετοχή άνθρωποι από την Ελλάδα, τα Βαλκάνια, την Ευρώπη, την Αμερική, την Αυστραλία και τη Ν. Ζηλανδία.

Αν θέλετε να συμμετάσχετε σε ένα συνέδριο που ευελπιστούμε ότι, όπως και τα προηγούμενα συνέδρια του Intervoice, θα έχει πολύ υλικό για σκέψη και μια ατμόσφαιρα που θα ενθουσιάσει, θα στηρίξει και θα εμπνεύσει. Παρακαλούμε εγγραφείτε μέσω της ιστοσελίδας http://www.symvoli.gr/conference/hearingvoices/en/page/main.

Το κόστος του συνεδρίου είναι μεγάλο για τα δικά μας δεδομένα κυρίως λόγω της διεθνούς συμμετοχής αλλά και των σχετικών λειτουργικών εξόδων (παράλληλη διερμηνεία κα) με αποτέλεσμα να μην μπορούμε να το προσφέρουμε δωρεάν όπως όλες τις εκδηλώσεις του δικτύου που έχουμε πραγματοποιήσει μέχρι σήμερα. Αυτό δυσχεραίνει τη συμμετοχή αρκετών ανθρώπων, κυρίως άμεσα ενδιαφερόμενων. Ξεκινήσαμε λοιπόν μια καμπάνια οικονομικής ενίσχυσης προκειμένου να καλυφθούν τα έξοδα (διαμονή, μετακινήσεις, εγγραφή) μελών του δικτύου που δεν έχουν τη σχετική δυνατότητα. Είναι χαρακτηριστικό ότι πολλά μέλη, κυρίως άνθρωποι με εμπειρία φωνών ή ασυνήθιστων πεποιθήσεων και οικογένειές τους ζουν με πενιχρά μέσα. Επισημαίνετε ότι το δίκτυο είναι αυτοχρηματοδοτούμενο και δε λαμβάνει κανενός είδους οικονομική υποστήριξη από άλλους φορείς. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την εν λόγω καμπάνια μπορείτε να δείτε εδώ:
https://www.indiegogo.com/projects/financial-support-for-people-who-hear-voices 
Εναλλακτικά μπορείτε να συνεισφέρετε απευθείας οποιοδήποτε ποσό στο λογαριασμό του δικτύου:
Τράπεζα Πειραιώς IBAN GR15 0171 3170 0063 1701 0322 532

Επίσης χρειαζόμαστε την εθελοντική συνεισφορά ατόμων με εμπειρία σε:
Διερμηνεία σε εργαστήρια από αγγλικά σε ελληνικά και από ελληνικά σε αγγλικά (για τις κεντρικές ομιλίες έχουν αναλάβει επαγγελματίες)
Πρακτικά/οργανωτικά θέματα στη διάρκεια του τριημέρου.
Βιντεοσκόπηση

Τα άτομα που θα επιλεγούν δε θα επιβαρυνθούν οικονομικά για τη συμμετοχή τους στο συνέδριο.

Παρακαλώ διαδώστε το, ώστε να ενημερωθεί η κοινή γνώμη και στον τόπο μας για ένα θέμα στο οποίο υπάρχουν εναλλακτικές δυνατότητες, άγνωστες όχι μόνο στο ευρύ κοινό, αλλά και στους επαγγελματίες υγείας.

Φιλικά

Η διαχειριστική ομάδα
του δικτύου ‘Ακούγοντας Φωνές’ Αθήνας

Μία συγκλονιστική επώνυμη καταγγελία για καταπάτηση δικαιωμάτων ψυχικώς πάσχουσας στο «Δαφνί»!

Από Βασίλη Βενιζέλο

Μία συγκλονιστική επώνυμη καταγγελία σχετικά με την κατάφωρη παραβίαση των βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων νοσηλευομένης ψυχικώς πάσχουσας στο ψυχιατρικό νοσοκομείο Αττικής (ΨΝΑ- «Δαφνί») φέρνει την Δευτέρα 16 Ιουνίου στη δημοσιότητα το ygeia360.gr. Το πλήρες κείμενο της συγκλονιστικής καταγγελλίας έχει ως εξής:

«Προς: τον Διοικητή του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αττικής (Ψ.Ν.Α.)

τον Διευθυντή Ιατρικής Υπηρεσίας Ψ.Ν.Α.

 

Κοιν.: Ειδική Επιτροπή Ελέγχου Προστασίας των Δικαιωμάτων των
Ατόμων με Ψυχικές Διαταραχές

 

Στους φορείς που σχετίζονται με τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση

 

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ – ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑ

Ονομάζομαι Νικολαϊδου Μαρία και η αδελφή μου Στέλλα Νικολαϊδου νοσηλεύεται εδώ και ένα μήνα στο Ψ.Ν.Α. στο 6ο Τμήμα, του οποίου διευθύντρια είναι η κ. Ε. Μαραγκουδάκη. Ενημερωτικά, η Στέλλα πάσχει από Ψυχωσική Συνδρομή και τον τελευταίο καιρό είχε διακόψει οποιαδήποτε θεραπεία όπως και επισκέψεις σε ψυχίατρους. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να επιδεινωθεί η ψυχική της υγεία και να αναγκαστούμε δυστυχώς να ζητήσουμε εισαγγελική εντολή για να νοσηλευτεί, επειδή αρνιόταν, και ήταν ζήτημα ζωής ή θανάτου γι αυτήν. Όμως η νοσηλεία ενός-μιας ψυχικά πάσχοντος, δεν σημαίνει επ ουδενί ότι αναστέλλονται τα ανθρώπινα δικαιώματα του.

 

Επειδή καταπατούνται τα ανθρώπινα και ατομικά δικαιώματα της αδελφής μου, όπως επίσης καταρρακώνεται και η αξιοπρέπεια της προβαίνω στην εξής δημόσια καταγγελία, περιγράφοντας παρακάτω κάποια ενδεικτικά γεγονότα – περιστατικά.

1. Την 4η μέρα νοσηλείας της αδελφής μου, πήγαμε να ενημερωθούμε και να ενημερώσουμε την διευθύντρια για την κατάσταση της Στέλλας. Μας δέχτηκε η διευθύντρια μαζί με άλλους 2 γιατρούς (έναν επιμελητή και μια κυρία που δεν γνωρίζουμε αν ήταν ασκούμενη ή γιατρός). Κατά την διάρκεια αφήγησης των παθών της αδελφής μου από την ίδια στην κ. Μαραγκουδάκη, η αγνώστων στοιχείων για εμάς γιατρός άρχισε να γελάει και άρχισε να σιγοντάρει και ο επιμελητής –δηλ. να γελάει και αυτός. Περιμέναμε ένα χρονικό διάστημα μα όταν συνέχισαν να γελάνε, επενέβη ο σύντροφος μου που ήταν παρών και είπε τα εξής στην γιατρό «αυτό που κάνετε είναι αντιεπιστημονικό και αντιδεοντολογικό, να γελάτε και να χλευάζετε εν ώρα εξέτασης και να ψυχαγωγείστε με τα πάθη των ασθενών». Δεδομένου ότι η διευθύντρια δεν είχε πάρει θέση και φανερά ενοχλημένη με την παρέμβαση του συντρόφου μου, αποχώρησε για λίγο από την συνεδρία.

 

2. Την 1η μέρα νοσηλείας της Στέλλας, το απόγευμα, θέλησε σε μια άκρη του διαδρόμου, χωρίς να ενοχλούνται οι υπόλοιποι ασθενείς, να χορέψει (αυτός είναι ο τρόπος που αντιδρά όταν δεν αισθάνεται καλά). Την απείλησαν ότι αν δεν σταματήσει θα την «δέσουν στα τέσσερα» και παρόλο που η Στέλλα δεν είναι καθόλου επιθετική, πραγματοποίησαν την απειλή τους, την έδεσαν στο κρεβάτι (αναγκαστική κατάκλιση). Το βράδυ, παρόλο που τους παρακαλούσε να την λύσουν για να πάει να ουρήσει στην τουαλέτα, δεν την έλυσαν με αποτέλεσμα να κατουρηθεί πάνω της, κάτι που ακόμα και σήμερα μας το τονίζει για να μας δείξει πόσο αυτό την πλήγωσε και την μείωσε. Επίσης της αφαίρεσαν τα εσώρουχα και την άφησαν έτσι σε κοινή θέα μέχρι το πρωί που την έλυσαν.

 

3. Ένα άλλο γεγονός που έχει καταρρακώσει τη Στέλλα και αποτελεί δυσμενή παράγοντα για την ανάρρωση της είναι όταν στην επόμενη συνεδρία που η Στέλλα ήταν μόνη της με την διευθύντρια την ρωτούσε αν είναι «κοινή γυναίκα»!

 

4. Το αποκορύφωμα της ψυχικών δεινών της Στέλλας είναι όταν ήρθε και εντάχθηκε στο τμήμα ο γνωστός χρυσαυγίτης φασίστας γιατρός κ. Παρασχάκης. Όταν πήγε να εξετάσει την Στέλλα, εκείνη τον γνώρισε και αρνήθηκε να εξεταστεί από αυτόν. Σας κάνουμε γνωστό ότι η κ. Στέλλα Νικολαίδου συμμετέχει εδώ και πολλά χρόνια στο αντιρατσιστικό και αντιφασιστικό κίνημα.

 

5. Δεδομένου ότι έχει περάσει ένας μήνας και δεν έχουμε καμία πληροφόρηση για την πορεία υγείας του ανθρώπου μας και εγώ δεν μπορώ να πάρω άδεια από την εργασία μου στο ωράριο εργασίας που βρίσκονται οι γιατροί στο τμήμα, αυτή την ενημέρωση την έχει αναλάβει ο σύντροφος μου αλλά μέχρι τώρα δεν έχει καταφέρει να βρει την κ. Μαραγκουδάκη ή κάποιον επιμελητή μια και διαρκώς απουσιάζουν από το τμήμα.

 

6. Την Πέμπτη 12-6 και ώρα επισκεπτηρίου πήγε ο σύντροφος μου στο Ψ.Ν.Α. για να ενημερωθεί για την πορεία υγείας της Στέλλας. Ως συνήθως δεν υπήρχε κανένας γιατρός, ούτε η διευθύντρια. Σε ερώτηση του σε μια νοσοκόμα αν θα έρθουν οι γιατροί και πότε αυτή απάντησε, μπορεί να έρθουν, περιμένετε. Ο σύντροφος μου περίμενε από τις 10.30 ως τις 12.30 που έληγε το επισκεπτήριο, ξαναρώτησε την νοσοκόμα και αυτή του απάντησε ότι ήρθαν 2 γιατροί και να πάει να τους βρει στο γραφείο. Απευθυνόμενος στον ένα γιατρό για ενημέρωση, αυτός απάντησε ότι δεν μπορεί να τον βοηθήσει γιατί είναι βοηθός επιμελητή και δεν ξέρει την περίπτωση της Στέλλας και τον παρέπεμψε στην ανύπαρκτη διευθύντρια. Ο σύντροφος μου απάντησε ότι την διευθύντρια δεν μπορούμε να την βρούμε ποτέ, ούτε και στις εφημερίες του νοσοκομείου. Παρενέβη ο δεύτερος γιατρός, ο οποίος προθυμοποιήθηκε να βοηθήσει. Ο σύντροφος μου ρώτησε ποιος είναι και αυτός είπε ότι είναι ο Παρασχάκης. Ο σύντροφος μου του απάντησε ότι με υποψήφιο βουλευτή της χρυσής αυγής ο οποίος συντάσσεται και ως γιατρός με τις θέσεις της ναζιστικής οργάνωσης της χ.α. περί ευγονισμού και στείρωσης των ΑΜΕΑ, όπως επίσης και με τις θέσεις βουλευτών στο κοινοβούλιο που αποκαλούν τους πρόσφυγες και τους οικονομικούς μετανάστες με το ναζιστικό προσωνύμιο υπάνθρωπους, δεν θέλει καμία κουβέντα και του τόνισε να μην εξετάσει και ενοχλήσει την κ. Νικολαϊδου. Δεδομένου ότι δεν έχει βγει δημόσια να αποκηρύξει αυτές τις φυλετικές – ρατσιστικές απόψεις (βλέπε και αιμοδοσία μόνο για έλληνες) για μας καταπατά τον όρκο του Ιπποκράτη.
Στη συνέχεια ο σύντροφος μου αποχώρησε από το τμήμα και πήγε στο διοικητή του νοσοκομείου ο οποίος έλειπε και υπέβαλε προφορική διαμαρτυρία στον γραμματέα του.

 

7. Την επόμενη μέρα (Παρασκευή 13-6) ο σύντροφος μου ξαναπήγε στο τμήμα γιατί είχε κανονιστεί να μεταφέρει μαζί με την κοινωνική λειτουργό του τμήματος (ένας εξαιρετικός άνθρωπος) την Στέλλα στο αστυνομικό τμήμα Χαϊδαρίου για την έκδοση ταυτότητας της. Εκεί έμαθε από νοσηλεύτρια ότι η διευθύντρια του έχει απαγορεύσει την είσοδο και την παρουσία στο τμήμα.

Εν κατακλείδι,

Η χειρότερη μορφή εξουσίας είναι αυτή που ασκείται σε αδύναμους και ανήμπορους ανθρώπους. Και οι ψυχικά πάσχοντες είναι ευάλωτοι σε σχέση με οποιοδήποτε άλλο ασθενή.
Η διευθύντρια του 6ου τμήματος, ασκεί αυταρχική και εξουσιαστική ψυχιατρική και με πρόσχημα ότι στο τμήμα της βρίσκονται και κάποιοι κρατούμενοι, έχει μετατρέψει το τμήμα σε μικρό Άουσβιτς και τους ψυχικά πάσχοντες σε μηχανές κατανάλωσης ψυχοφαρμάκων, και χρησιμοποιεί με το παραμικρό την κατάκλιση ως μέσο απειλής αλλά και ως πράξη. Εδώ ισχύει η ρήση του Φράνκο Μπαζάλια «Όταν ο άρρωστος είναι δεμένος ο ψυχίατρος είναι σπίτι του. Όταν ο άρρωστος είναι ελεύθερος, ο ψυχίατρος κάνει τη δουλειά του».
Είναι ξεφτίλα και καταισχύνη τον 21ο αιώνα να ισχύουν στην Ελλάδα σε πολλά ψυχιατρικά ιδρύματα η καθήλωση, το ηλεκτροσόκ και ο ψυχαναγκασμός ανήμπορων ανθρώπων, τα οποία εμείς τα θεωρούμε βασανιστήρια.

 

Απαιτούμε:
Από τον διοικητή του Ψ.Ν.Α. να δώσει εντολή για μεταφορά της κ. Νικολαίδου σε άλλο τμήμα, να γίνουν σεβαστά τα ανθρώπιμα δικαιώματα της ώστε να έχει η θεραπεία της ομαλή εξέλιξη, δεδομένου ότι η παρουσία του κ. Παρασχάκη, όπως και η αυταρχικότητα της κ. Μαραγκουδάκη δρουν ανασταλτικά στην βελτίωση της ψυχικής της υγείας.

 

Καθιστούμε τον διοικητή του Ψ.Ν.Α υπεύθυνο για την ψυχική και σωματική ακεραιότητα της Στέλλας.

 

Σε περίπτωση που δεν ικανοποιηθεί το αίτημα μας για αλλαγή τμήματος θα απευθυνθούμε εκτός των άλλων και στο Ευρωπαϊκό δικαστήριο ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Δεν δεχόμαστε το επιχείρημα ότι ο κανονισμός του νοσοκομείου δεν επιτρέπει την αλλαγή τμήματος –εκεί που νοσηλεύτηκες την πρώτη φορά εκεί ξανανοσηλεύεσαι- γιατί στην περίπτωση της Στέλλας δεν ισχύει για δυο λόγους : α) η Στέλλα είχε νοσηλευτεί στο Ψ.Ν.Α πριν 8 χρόνια. Στο διάστημα αυτό έχουν αλλάξει και διευθυντές και γιατροί και το περιβάλλον νοσηλείας ήταν διαφορετικό και β) ο νοσηλευόμενος έχει το αναφαίρετο δικαίωμα επιλογής θεράποντος γιατρού και η Στέλλα στα εξωτερικά ιατρεία του Ψ.Ν.Α. (στην πλατεία Βάθης) είχε επιλέξει άλλο γιατρό από άλλο τμήμα.

 

Υ.Γ. 1. Διάφοροι κυβερνητικοί και άλλοι παράγοντες ας μην προτρέξουν να χρησιμοποιήσουν αυτή την επιστολή στα επιχειρήματα τους για την ψυχιατρική «μεταρρύθμιση» στην ουσία βίαιη διάλυση των δομών δημόσιας ψυχικής υγείας. Τους κάνουμε γνωστό ότι εγώ και ο σύντροφος μου συμμετέχουμε εδώ και πολλά χρόνια στο κίνημα υπέρ της αποασυλοποίησης, ενάντια στην αυταρχική ψυχιατρική και υπέρ μιας κοινοτικής ελευθεριακής ψυχιατρικής.

 

Υ.Γ. 2. Το κείμενο αυτό θα κοινοποιηθεί σε όλους τους φορείς που έχουν σχέση με τα ψυχικά και ανθρώπινα δικαιώματα στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, στο υπουργείο υγείας και στον ημερήσιο τύπο.

 

Η οικογένεια της κ. Στέλλας Νικολαϊδου

 

Η αδελφή της Μαρία Νικολαίδου
Ο γαμπρός της Γιώργος Μερζιώτης
Ο ανιψιός της Ζαφείρης Νικολαϊδης Μερζιώτης

 

Δραπετσώνα 14- 6 – 2014″.